در سـال هـاى مـیـانـى دهـه 60، جنگ بـه مـراحل پایـانـى خـود نـزدیک مى شد و جمـهـورى اسلامى در بـرابـر فشارهاى شدیدى از سوى سازمان هاى بین الملـلـى و قـدرت هاى بزرگ بـراى پذیـرفتن قطعـنـامـه هـاى صـادرشده از سوى شوراى امنیت سازمان ملل متحد براى خاتمه جنگ مـیـان ایـران و عراق قرار گرفته بود . در داخل کشور اغـلـب مـسـائـل تحت الشعاع جنگ قرار داشت .شاید همین مسأله مى توانست زمینه مناسب براى ایجاد وحدت نظر و همدلى بـیـن گــروهـهــا بــراى حـل مـشــکــلات و معضلات جامعه باشد اما وجود سلایق مـخـتـلـ و تـفــاوت بـرداشـت هــا و تحلیل هاى جریـان هـاى سـیـاسـى در مواجهه با مسائل حکومتى عملا شرایط را براى رویارویى سیاسـى گروهها در سطح جامعه فراهم آورده بود . در آستانه سـومین دوره انتخابات مـجـلـس شـوراى اسلامـى ، جـامـعـه روحانیت مبارز گمان مى کرد که مانند دوره هــاى گـذشـتـه پــیــروز مــیــدان انتخابات است .ضمن اینکه انحلال حزب جمهـورى اسلامى نیز در اواخر دومیـن دوره فعالیـت مجلس شـوراى اسلامى توسط آیت الله خامنه اى و اکبر هـاشـمـى رفسـنـجـانـى و بـا مـوافـقـت امام (ره)اعلام شده و اعضاى جامعه روحـانـیـت مــبــارز دیــگــر دغــدغــه اختلاف نظر سیاسـى مـیـان نـیـروهاى حزب جمهورى اسلامى را نداشتند .
همکـارى و همسویى جـمـعـیـت مؤتلفه اسلامى و اتحادیه انجمن هاى اسلامى اصناف بـازار تهـران با جامعه روحانیـت مبارز نیز مـشـخـص بـود و هـنـگـام اعـلام اســامــى نــامــزدهـاى پیشنهادى خـود مگر در موارد جـزئى و محـدود در اغلب فهـرستهـا با جامـعـه روحانیت مـبـارز نـامـزدهاى مـشـتـرک داشتند . اما این تمـام مـاجـرا نبـود چـرا که تکـدر خـاطـرى که بـرخـى از اعـضـاى جامعه روحانیت مانند کروبى ، دعایى و جلالـى خمینى از عـمـلـکـرد طیـ اکثریت این تشکـل داشـتـنـد در اواخر فعـالـیـت مـجـلـس دوم بیـشـتـر شـد . بخـصـوص اینکـه طـیـ اکثـریـت بـه واسطه اطمینـان خـاطـرى که از نتیجـه انتخابات داشت کمتر به خواسته هاى طی اقلیت جامعه روحانیت مبارز تن در مى داد .بنابراین مقدمات شکاف در درون جامعـه روحانیت مـبـارز فـراهـم شد . زمـانـى کــه گــروه هـا در تــدارک برگزارى انتخابات سومین دوره مجلس شــوراى اسـلامــى بــودنـد، مــهــدى کروبى ، عضو برجستـه جریان اقلیت جامعه روحانیت مبارز در بستر بیمارى قرار داشت .دوستان همفکـرش نظیـر سید محمـد خـاتـمـى و سـیـد محـمـد موسوى خوئینى به عیادت او رفتند و در حین گفـت وگو، بحثى پیـرامون نحـوه بـرخــورد جـریـان اکـثـریـت جـامــعــه روحانیت مبارز با طی اقلیت مـطـرح و به دنبال آن پیشنهاد پى ریزى تشکلى مستقل از جامعه روحانیت مبـارز ارائه شد .
پیشـنـهـاد مـذکـور بـعـدهـا مـورد پذیرش اکثریت قریب به اتفاق جریـان اقلیت قرار گرفت و پس از این ، زمینه تشکیـل ایـجـاد گروهى جدیـد فـراهـم شد . اما مسأله اصلى این بود که آیا امام خمیـنـى (ره)با چنین نـظـرى مـوافقـت خـواهند کـرد؟ از این رو سیـدمـحـمـد موسوى خوئینى به نمایندگى از دیگـر دوستان همفکـرش با امام دیدار کـرد . موسوى خوئینى در این ملاقات مطرح کرد که اختلافات فکرى و برداشت هاى متـفـاوت سیاسـى و اقـتـصـادى مـیـان اعضاى طی راست و چپ مجمـوعه روحانیت مبارز تهران وجود دارد و ادامه فعالیـت و هـمـکـارى با این تشـکـل را دشوار کرده است بنابراین دوستان او در چنین شرایطى ترجیح مى دهند در قالب یک تشکل مستقـل بـه فـعـالـیـت هـاى سیاسى خود ادامه دهند . نکتـه قـابـل تـوجه نـحـوه برخـورد امـام (ره)با این قضـیـه بـود .حدس و گمـان اولیه ایـن بـود که امام به خـاطـر جلـوگیـرى از بـروز شکاف و جـدایـى میان نیـروهاى انقلابى بـا پـذیـرش این درخواست مخالفت خواهند کرد .نظر مشترک جریان اقلیت جامعه روحانیت مبارز بر این بود که در صورت موافقت نکردن امـام (ره)با این نظریه ، مسـألـه تـمـام شـده تـلـقـى شــود .
بـر خـلاف بـرداشـت اولـیـه ، امـام (ره)از چـنـیـن پیشنهادى استقبـال کـردند، اما بعدهـا توسط مـرحـوم سید احمد خمیـنـى بـه کروبـى و دوستانش تـوصیه کـردند کـه تشکل جدید فقـط در تـهـران فهـرست نامزدهاى پیشنهادى خود را ارائه کند . اولین اقدام جریان اقلیت جامعـه روحـانـیـت مـبـارز و هـمـفـکـرانـش ، راه اندازى و اعلام مـوجـودیت تشـکـل مجمـع روحانیـون مبارز بطـور رسمى بود .براى این منظور، مجمع اقدام به ارسال نامه اى براى امام (ره)کرد که در فـرازهـایـى از آن آمــده بــود :» تــلاش فراوانى تـوسط بعضـى از بـرادران براى نزدیک کردن نقطه نظرات در چارچوب اصـول و موازیـن مـورد قبـول با دیـگـر روحانیـون محتـرمى که سال ها با آنـان فعالیت مشترک داشتیم صورت گرفت که متأسفانه به علت پا فشارى آن آقایان بر روى مسائل و مـواردى که آنها را بـر خلاف مصلحت و مـوازین تشخیـص «.مى دادیم به نتیجه نرسید امام (ره)نیز در پاسخ با یـادآورى برخى از مسائل انقلاب ابراز داشتنـد : سیر قضیه به همین شکلـى اسـت کـه » در نــامــه آورده ایــد .انــشــعـــاب از تشکیلاتى براى اظهار عقیده مستقل و ایجاد تشـکـیـلات جـدیـد بـه مـعـنـاى .«اختلاف نیست به این تـرتیب مـجـمـع روحانیـون مبـارز بـا ایـن نـامـه رسمـیـت یـافـت و شکل گیرى این تشکل جدید تا حـدود زیادى تـوازن قوا را که تاکـنـون به نـفـع جامعه روحانیت مبارز بود بهم زد . مــحــرومــیــت زدایــى یــکــى از شعـارهاى اصلـى مـجـمـع روحانـیـون مـبـارز بـود و آنـان مـعـتـقـد بـودنـد کـه کـارگزاران نظـام جـمـهـورى اسـلامـى على رغم اهتمام ویژه اى که به این مهم دارند بخاطر موانع جدى از جمله نبودن تفاهم و نداشتن شـیـرازه منسجمـى از فـکـر تـوسعه اقـتـصـادى در سـیـسـتـم قـانـونـگـذارى بـه مـوفقـیـت چـنـدانـى نرسیدند . از دیگـر شـعـارهاى انـتـخـابـاتـى مجـمـع روحانـیـون مبارز حـمـایـت از دولت مـیـرحسـیـن مـوسـوى ، دفاع از پابـرهنگان و مستضعفیـن و مـبـارزه با مـرفهیـن بـى درد و مخالفـت بـا اسـلام آمریکـایـى و مـظـاهـر سـرمـایـه دارى و اولـویـت داشـتــن بــى چــون و چـراى محرومیت زدایى بود .
از قـرائن بـر مـى آمـد کـه مـجـمـع روحـانـیـون مبـارز سـعـى فـراوان بـراى کسب کرسى هاى بیشتر در انتخـابـات سومین دوره مجلس شـوراى اسلامى دارد .عناصر اصلـى طـیـ چـب کـه نگران نتیجه انتخابات بودند براى اینکه موفقیت بیشترى در راهیابى نامـزدهاى مـورد نـظـر خـود بـه مـجـلـس شـوراى اسلامى پیدا کنند بـا ارسال نامـه اى در تاریخ دهم تیـرمـاه 64 خطاب به امـام خمینى (ره)خواستار اعلام نظر ایشـان در خصوص دو سؤال زیر شدند . 1ـ آیـا در ایــن دوره گــروهـهــا و جمعـیـت هـاى مـخـتـلـ سـیـاسـى ، مذهبى مى توانند از تهران و یا قم براى شهرهاى مختـلـ ایران و یا هر نقطـه براى مناطق دیگر کاندیدا معرفى کنند؟ 2ـ آیـا مــى تــوان بــراى تـبـلــیــغ کـانـدیـداهــا از وجـوهـات شــرعـیـه و بیت المال و یا از اموال دولتى و عمومى که در اختیار نهادهاى گـوناگون است استفاده کرد؟ پدیـدآورندگان نامه ، چهـارتن از نمایندگان دومین دوره مجلس شوراى اسلامى یعنى مهدى کـروبـى ، نـایـب رئـیـس مـجـلــس شـوراى اسـلامـى ؛ عبدالله نورى ، رئیس کمیسیـون برنامه و بودجه ؛ حسین هـاشـمـیـان ، رئیـس کمیسـیـون نفت و محمدعـلـى هـادى نج آبادى ، عضو کـمـیـسـیـون دفاع بودند .
امام خمـیـنـى (ره)نیـز در پـاسـخ عـنـوان کـردند ::» بـا ایـنـکـه ایـن گـونـه سؤال ها و جـواب ها اکنـون زود اسـت معذلک باید مردم را براى انتخابات آزاد گذاریم و نباید کارى بکنیم که فردى به مردم تحمیل شـود و بحمدالله مردم ما داراى ریشه دینـى و سیاسى مـطـلـوب مى باشنـد و خـود، افراد متـدیـن و درد مستضعفان چشـیـده و آ گاه به مسائـل دینى ، سیاسى و همگام بـا محرومین را انتـخـاب خـواهنـد کـرد و در چنـیـن اوضاعى هیچ فرد و گروهى و هیچ نهاد و سازمان و حـزب و دفتر و تجـمـعـى نمى تـواند در حوزه انتخابات دیـگـران دخالت نماید و براى غیر حـوزه خود، خود یا افـراد را کاندیدا نمـوده و از آنان تبلیغ نماید .در شرایط کنونى اینجانب به هیچ وجه به هیچ کس اجازه نمى دهم تا از سهم مبارک امام علیه السلام و یـا از اموال دولت و اموال دفاتر سازمان ها و مـجـامــع و امــوال عـمــومـى خــرج «.انتخابات کند اظهار نـظـر صـریـح امـام (ره)در خصـوص سـؤال فوق ، تکلیـ هـمـه گـروههـاى سـیـاسـى را بـراى حـضـور قـانـونـمـنـد و بـا ضـابـطــه در عـرصـه انتـخـابـات مـشـخـص کـرد .مـجـمـع روحانیـون رایزنى هاى گستـرده اى را بـا افراد و جریان هاى هـمـسـو بـراى ارائه فهرستى از نامزدهاى پیشنهادى شروع کرد و در نهایـت در مـورد این نامـزدها در تهران به توافق رسید : اکبر هاشمى رفسنجانى ، مهـدى کروبى ، محمود دعایى ، محمد على صدوقى ، عبدالـواحد موسوى لارى ، عیسى ولایى ، مصطفى معین ، هادى غفـارى ، مـرتضى الـویـرى ، مـرتضـى کـتـیـرایـى ، سـیـد مـحـمـد اصـغـرى ، گوهـرالشریعه دستغیـب ، نـجـفـقـلـى حبیبى ، محـمـد سـلامـتـى ، حـسـیـن مظفرى نـژاد (مظفر)،حسین کمالـى ، مرضیه حدید چـى ، حـسـن روحانى ، مـحـى الـدیــن انـوارى ، فـخــرالـدیــن حـجـازى ، حـسـیـن فـروتـن ، عـاتـقـه صدیقى ، عباسعلى عـمـیـد زنجانى ، عباس دوزدوزانى ، ابراهیم اصغرزاده ، عباس شیبانى ، محسـن نـوربـخـش ، جعفر نجفى عـلـمـى ، سـیـد مـحـمـد میرمحمد صادقى و سید محمد سعیـد تسلیمى . دفتر تحـکـیـم وحدت و انجـمـن اسلامـى مـعـلـمـان ایـران نیـز اسـامـى نامزدهاى پیشنهـادى خـود را در قالـب فهرستى مشترک انتشار دادند .این دو تشکل در انتخابات قبلى مجلس جزو رقباى اصلى جامعه روحانیت مبارز و تشـکـل هـاى هـمـسـو بـا آن بـوده و از ســیــاســت هــاى دولــت حــمــایــت مى کردند .در آستانه برگزارى انتخابات مجلس سوم شوراى اسلامى نیز، این گروهها در عرصه رقابت سیاسى بـراى رویارویى با جریان راست ، جاى خود را به مجـمـع روحانیـون مبارز دادنـد و هـنـگــام ارائـه فـهــرسـت نـامـزدهــاى پیشـنـهـادى ، در 25 مـورد با مـجـمـع روحانـیـون مبارز نـامـزدهاى مـشـتـرک داشتند . پــنــج داوطــلــب بــه نــام هـــاى شمس الدین وهابى ، آمنه ظفـرقندى ، عباس عبدى ، مرتضى رضوى و احمد باقرى یزدى نامزدهاى اختصاصى دفتر تحـکـیـم وحدت و انـجـمـن اسـلامـى معلمان ایران بودند .حسـن روحانى ، محى الدین انـوارى ، عباسعلى عمیـد زنجانى ، عباس شیبانى و عیسى ولایى عـلـى رغـم مـعــرفـى تـوسـط مـجـمــع روحانـیـون مبارز، در فـهـرسـت دفتـر تحـکـیـم وحدت و انـجـمـن اسـلامـى معلمان ایران جایى نداشتند . انـجـمــن اســلامــى مــدرسـیــن دانشگاه ها از گروه هاى همفکر مجمع نیز 26 نامـزد پیشنهادى داشت کـه در 23 مورد با فهرست مجمع همخـوانى داشت و در سه مـورد با معـرفى احمـد بــاقــرى یــزدى ، عــبــاس عــبــدى و شـمـس الـدیـن وهـابـى بـا نـامـزدهـاى پیشنهادى دفتر تحکیم وحدت مشترک بود . با وجود اینکه جناح چپ در تـب و تاب انتخابـاتـى قـرار داشت و بـراى پیـروزى در این عرصه ، تـدارک وسیع مى دید، جامعـه روحانیت با طمأنینـه گام برمى داشت .این جریان سیـاسـى به هیچ وجه انتظار این را نداشت که در آستانه انتخابات سـومین دوره مجلس شوراى اسلامى بـا رقیبـى تـازه نفس از درون خود دست وپنجه نرم کند .طبعاً حرکت انتخاباتى متحدان قدیمى که در شرایط فعلـى گـام در راه ایجاد تشکـل مستقل نهاده بودند با دلخورى هایى از سوى جامـعـه روحانیت مبارز هـمـراه بـود .از این رو جـریـان راست سـعـى داشت این بار آهسته ، آهستـه قـدم در راه مبارزات انتخاباتى گذارد . حـتــى زمـانـى کـه جـریــان هــاى معروف سیاسى اقدام به انتشار فهرست نـامـزدهاى انتـخـابـاتـى خـود کـردنـد، جامعـه روحانیت مبارز اعلام کـرد که اسامى نـامـزدهاى پیشـنـهـادى خـود را متعاقباً اعلام خواهد کرد .پس از چند روز فهرست جامعـه روحانیت مـبـارز تهران به شرح ذیل منتشر شد : اکبر هاشمى رفسنجانى ، محمـد یـــزدى ، مــحــى الـــدیـــن انـــوارى ، محمدعلى مـوحدى کـرمانى ، مهـدى کروبى ، على اکبر ناطق نورى ، محسن مجتهـد شـبـسـتـرى ، قربـانـعـلـى درى نـجــ آبــادى ، حــســن روحـانــى ، محمدعلى صدوقى ، عباسعلى عمید زنجانى ، سیدمحـمـود دعایى ، مریـم بهروزى ، زهـرا عباسى ، سعید امانـى همدانى ، حبیب الله عسـگـراولادى ، عـبــاس شـیـبــانــى ، رضـا زواره اى ، اسدالله بادامچیان ، محمدرضا باهنر، حسن غفورى فرد، محمدنبى حبیبى ، کـاظـم سـیـفــیــان ، سـعـیــد رجـایــى خـراسانـى ، مـحـمـدهـاشـم رهبـرى ، مصطفى معین ، محسن نـوربـخـش ، سیدمحمد اصغـرى ، حسین کمالى و احمد باقرى . هاشـمـى رفسنجـانـى ، انـوارى ، کروبـى ، روحانى ، صـدوقى ، عمیـد زنجانى ، دعایى ، شیبانـى ، مـعـیـن ، نوربخش ، اصغرى و کمالى 12 نامزد مشترک میان جامعه روحانیت مبارز و مجمـع روحانیـون مبارز بـودند .بقـیـه داوطلبان نماینـدگـى در ایـن فهـرست جزو نـامـزدهاى اختصـاصـى جـامـعـه روحانیت مبارز محسـوب مى شدند با ایـن تـفـاوت کـه احـمـد بـاقـرى نـامـزد مشترک میان جامعـه روحانیت و دفتـر تحکیم وحدت بود . با مـشـخـص شـدن داوطـلـبـان ، نمایندگان هیأت هاى اجرایى و نظارت به صورت فعال وارد صحنه انتخابـات شدند . از سوى شوراى نگهبان ، محمـد امـامـى کـاشـانـى ، مـحـمـد مــؤمـن ، اشعرى ، معمارزاده و علیزاده به عنوان اعضاى مرکزى نظارت شوراى نگهبان بر انتخابات مـعـرفى شدند .از همـان ابتدا با توجه به ص آرایى جریان هاى سیـاسـى مـقـابـل یکـدیـگـر، فـضـاى انتخاباتى حساسیـت بـرانگیز شد .
در انتخابات سومین دوره مجلس شوراى اسلامى هیأت هاى اجرایى و نظارت با یکدیگر اختلاف نظـرهاى اساسى پیدا کرده و با انتشار اعلامیه هاى گوناگون ، بر قانونى و رسمى بـودن عملکرد خود و بى اعتبارى تصمیم گیرى طرف مقابل تأکید مى ورزیدند . چالش اصلـى زمانى آغاز شد که روز 17 اسفند یعـنـى دو روز قـبـل از اتمام موعد مقرر براى معرفى معتمدان محلى ، از سوى حدادزاده ، فـرماندار تهران ، اسامى 80 نفر از معتمدان براى هـیـأت نـظـارت ارسـال شـد و هـیـأت مذکور از مجمـوع افراد معرفى شده ، 25 نفر را تأیید کـرد .با تـوجه به اینکـه تعداد تأیید صلاحیت شدگان بـایـد بـه 30 نـفـر مـى رسـیـد، هـیـأت نـظـارت شوراى نگهبان عملکـرد هیأت اجرایى انتخابات تهران را تا زمان تعیین مابقى معتمدیـن تـوسط هیأت نـظـارت فاقد اعتبار قانونى براى فعالیت خواند . به همین دلیل فرماندار تهران علیه هیأت نظارت بر انتخابات به دادستانى شـکـایـت کــرد .مـحـمـد شـریـعـتــى دهاقانـى ، معـاون پارلمانى و مسـئـول هیأت مرکزى بازرسى انتخابات وزارت کشور نیز در یک مصاحبه مطبوعاتى ، عملکـرد فرماندارى و هیأت اجرایـى را تأیید و از اقدام هیـأت نـظـارت انتـقـاد کرد . از ظواهر امر چنین بر مى آمد کـه نه شـوراى نگهبـان و نـه وزارت کشور قصد عقب نشیـنـى از مـواضع خـود را ندارند . اختلاف نظر میان هیأت اجـرایـى و هیأت نظارت فقط محدود به انتخاب معتـمـدیـن مـحـلـى نـبـود چرا کـه بـذر اخــتـــلاف در خــصـــوص نــظــارت استصوابى در همین دوره کاشته شـد . در آستانه بـرگـزارى انتخابـات سـومین دوره مجلس شوراى اسلامى ، شوراى نگـهـبـان صـلاحـیـت رضوى یـکـى از نامزدهاى طی چـپ را با وجـود تأیید وى از سـوى هـیـأت اجـرایى رد کـرد . على اکبر محتشمى پور، وزیر کـشـور اقدام شوراى نگهبان در این خصـوص را عملى غیرقانونى اعلام کرد و کم کم دامنه اختـلاف در ایـن خـصـوص بـالا گرفت . اصرار شـوراى نگهـبـان و وزارت کشـور بـر سـر تـأیـیـد صـلاحـیـت وى مـوضوع را پیچـیـده کـرده بـود .وزارت کشور معتقـد بـود کسانى کـه از سـوى هیـأت اجـرایى رد صلاحیـت شـده انـد مى توانند با تأیید هیأت نظـارت دوباره وارد عرصه فعالیت انتخاباتى شوند اما هـیـأت نـظــارت حــق رد صـلاحـیــت تأییـدشـدگـان هـیـأت هـاى اجـرایـى را نـدارد .امـا شـوراى نـگـهـبـان نـظــرى متفـاوت داشت و معتقد بـود بالاتریـن مـرجـع بـراى تـأیـیـد یـا رد صـلاحـیـت نامزدهاى انتخاباتى هیأت هاى نظارت است و بس . شوراى نگهبان به انتخابات دوره گذشته مجلس و رد صلاحیت افرادى نظیر احسان طبرى و نورالدین کیانورى از حزب توده اشاره مى کرد و آن را دلیلى مـحـکـم بــراى تـأیـیـد مــواضـع خــود مى دانست .
در نهایت کار به جایى رسید که على رغم رد صلاحیت رضوى توسط هـیـأت نـظـارت شـوراى نـگـهـبـان ، وزارت کشور نـام وى را در فهرست داوطلبـان تأیید صـلاحیت شده قـرار داد .شوراى نـگهـبان نیـز به ناظـران خود بر سر صندوق هاى رأى دستور داد کـه نـام فــرد مـذکـور را از مـیـان فهـرست داوطـلبـان نمـاینـدگى خـط بزنند .وزارت کشور نیز در مقابل از مـأمــوران خـود خـواسـت کــه افـراد مـخدوش کـننـده اسامـى نـامزدهـاى انـتـخـاباتـى ولـو ایـنـکـه از اعـضاى هیأت هاى نظارت باشند را دستـگیر کنـند .متـعاقـب آن شوراى نگـهبان تـصــمـیـم گـرفــت ، صـنـدوق هـاى حـوزه هاى انـتـخابـاتـى اى که در آن نـاظـر مـنـصـوب شـوراى نـگــهـبـان دستگیرشده ابطال کند . ایـن مـسـألـه هـر روز بـه چـالـش شدیدى مى انجامیـد و در نـهـایـت بـر اساس توصیه خیرخواهان ، فرد مذکور که همه اختلافـات پیرامون صلاحیت وى بـروز کــرده بــود در مــرحـلــه دوم انتخابات به صورت داوطلبانه از صحنه رقابت کنار رفت تا اختـلاف نظرى که تا اکنون نیز ادامـه دارد بصورت موقـت فروکش کند . انتخابات سومین دوره مجلس در روز نـوزدهم فـروردین 1367 بـرگـزار شد و مـردم با حضور در محل شـعـب اخذ رأى ، آراى خـود را به صنـدوق ها ریختند .ایـن در حـالـى بـود که رژیـم بعثى از روز قبل از برگزارى انتخابـات تا ساعـات اولیـه بامداد روز اخـذ رأى چندین نقطه مسـکـونى تهـران را هدف حملات موشکى خود قرار داد . در مرحلـه اول انتخابات مجلـس شـوراى اسلامـى ، 188 نـمـایـنـده بـه مجلـس راه یافتند و انتخـابـات در 57 حـوزه نماینـدگـى بـه دور دوم کشیـده شد . نماینـدگـان بـرگزیـده دور اول در حوزه انتخابیه تهران 14 نفر و به ترتیب آرا و به شرح ذیل بودند : اکبر هاشمى رفسنجانى ، مهـدى کروبى ، فخـرالدین حـجـازى ، هادى غـفـارى ، حسیـن کـمـالـى ، مـحـسـن نوربخش ، گوهر الشریعه دستغیب ، محمود دعایى ، محمد على صدوقى ، عاتقه صـدیـقـى ، عـبـاس شـیـبـانـى ، مصطفى معـیـن ، مـحـمـد اصغـرى و محمد سلامتى . مرحله دوم انتخابات سومین دوره مجلس شوراى اسلامى روز بیسـت و سوم اردیبهشت سال 1367 و همزمان با روز جهانى قدس برگزار شد و مردم تهران براى انتخاب 16 نماینده از میان 32 نـفـر حـائـزیـن اکـثــریــت آرا پـاى صنـدوق هاى رأى رفتند و در نـهـایـت مرضیه حدید چـى ، مـرتضى الویـرى ، حـسـن روحـانـى ، مـحـمـد ابــراهـیــم اصغرزاده ، عباس دوزدوزانى ، حسین فروتن ، مـرتضى کتیـرایى ، عباسعلـى عمیـد زنجانى ، عـبـدالـواحد مـوسوى لارى ، عیسـى ولایـى ، محمدسعـیـد تسلیمى ، نجفقلى حـبـیـبـى ، سـعـیـد رجایـى خـراسانى ، علـى اکـبـر نـاطـق نورى ، حسین مظفرى نژاد و محمدرضا باهنر موفق به راهیابى به مجلس شوراى اسلامى شدند .
هاشمـى رفسنجانـى ، کـروبـى ، کـمـالـى ، نـوربــخــش ، صــدوقـى ، شیبانى ، معین ، اصغـرى ، روحانى ، عمـیـد زنجـانـى و دعـایـى نامـزدهـاى مشـتـرک مجـمـع روحـانـیـون مبـارز و جامعـه روحانیت مـبـارز، حـجـازى ، غـفــارى ، دسـتـغـیـب ، صـدیــقــى ، سـلامـتـى ، حـدیـد چـى ، الـویــرى ، دوزدوزانـى ، اصـغــرزاده ، فــروتـن ، کـتـیـرایـى ، مـوسـوى لارى ، عـیـســى ولایى ، تسلیمى ، حبیبى و مظفرى نژاد نامزدهاى اختصاصى مجمع روحانیون مبارز و رجایى خراسانى ، ناطق نورى و باهنر نیز از نـامـزدهاى اختصـاصـى جامعـه روحانیت مبـارز بـودند کـه 30 کرسى تهران را به خـود اختصاص داده بودند . بررسى ها نشان مى داد که مجمع روحانیـون مبارز عـلـى رغم حضور نـه چندان دیر پاى خود در عرصه سیاسى توانسته بود با شعار حمایت از دولت و پشتیبانى از مـحـرومین و مستضعفـیـن اکثـر کـرسى هـاى مـجـلـس را بـه خـود اختصاص دهد . این مسـألـه تـنـهـا در مـورد حـوزه انتخـابـیـه تـهـران نبـود بلـکـه در سـایـر شهرستان ها نیز بـا وجـود اینکه مجمـع اقدام به انتشار فهرست نامزدهاى خود نکرده بود مردم به وابستگان فکـرى این جریان سیاسى اعتماد بیـشـتـرى نشـان دادند و آنان را به عنـوان منتخبان خود به مجلس فرستادند . بر مبناى آمار موجود در این دوره تعـداد واجدین شـرایط بـراى رأى دادن 27986736 نفر بوده که از این تعداد 16714281 نفـر بـرابر بـا 72.59 از واجدیـن شـرایط شـرکت کـردند کـه در مقایسه با انتخابات دومین دوره مجلس شـوراى اسـلامـى و شـرکـت 64.64 واجدیـن شـرایط ، در این انـتـخـابـات مشارکت مردم افت محسوسى داشت .