حسین ایرانىوند
بررسى رفتار اپوزیسیون رخنه کرده به درون حاکمیت ، به ویژه آنگاه که به نقطه کنار نهاده شدن از ساختار سیاسـى نزدیک مى شوند، موضوعى جالـب توجه بـراى مطالعـه اسـت .پـرسش این است که ایـن گـونه اپوزیسـیـون بـراى جلوگیـرى از حذف ناخـواسته و غیر قابل انتظـار خـود از قدرت ،چه تدابیـرى خواهد اندیشید و به چه تاکتیک هایى متوسل خواهد شد . به طور کلى مى توان گفت استراتژى اپوزیسیون ،وقتى در سراشیبى افول قرار مى گیرد، هر چه بیشتر » واکنش محور «مى شود .بدین معنا که با از دست دادن تدریجى مولفه هاى قـدرت ، که امکان حرکت فعـال را از آن مى ستاند، تلاش مى شود بیشتر بر واکنش هاى رقیب تکیه شده و این واکنش ها را به مجرایى سوق دهد که در نهایت بقاى اپوزیسیـون را در درون حاکمیت تضمین کنـد . مبتنى بر این بـیـنـش روانى که انسان هر چه به نقـطـه شـکـسـت رقیب نـزدیک مى شود، شوق کنار نهادن یکباره و رهایى از فشار روانى حاصل از مواجهه با رقیب در او ناگهان مشتعل مـى شـود، این نقطـه ضع ممکـن اسـت در وى پدید آید که به اقدامات شتابزده ، تند و بى محابا دست بزند .اپوزیسیون سعى مى کند از این نقطه ضع روانى استفاده کرده و با اقدامات تحریک آمیز زمینه بروز چنین اقداماتى را فراهم کند .
دراین صورت هزینه کنار نهادن اپوزیسیون از درون حاکمیت به یکباره افزایش یافته و ساختار قدرت اغلب ناگزیر مى شود بسیار بیش از آنکه لازم است در این مورد هزینه بپردازد . مى توان این پدیده را به جراحى تشبیه کرد که پس از ساعت هاى طولانـى تلاش براى بیرون کشیدن یک تومور بدخیم از بدن ، وقتى به لحظات پایانى و موفقیت نهایى نزدیک مى شود ناگهان و با یک حرکت تند سعى کند تومور را از بدن خارج کند .همچنانکه تومور را باید با قطع حساب شده و تدریجى رشته اعصابى که آن را به بدن متصل مى کنند، جدا کرد .اپوزیسیون درون حاکمیت را نیز باید به آرامى از ساختار قدرت کنار نهاد .تحریک پذیرى،که در این گونه لحظات قابلیت افزایش ناگهانى دارد،باید به عنوان یک نقطه اشتباه کنار نهاده شود .در مقابل باید تلاش شود با رشته اقدامات قانونى ، اپوزیسیون را هر چه بیشتر محـدود ساخته و مهار آن نیز تنها بایـد بـا قـانـون صورت گیرد .در این صورت مى توان با پرداخت کمترین هزینه ممکن ، اپوزیسیون را به منتهاالیه و نقاط کاملاش حاشیه اى قدرت سوق داد .رشته اقدامات عملى را مى توان به شرح زیر خلاصه کرد : ـ آرامش و طمأنینه به جاى تحریک پذیرى ـ پرهیز از حرکت تند و ناگهانى ـ تکیه بر رشته اقدامات قانونى .