قاسم غفورى
ایالات متحده آمریکا که در بسیاری از اهداف جهانی خود شکست های سنگینی متحمل گردیده تلاش دوباره ای را برای حفظ هژمونی جهانی آغاز کرده است.
در این راستا اجرای طرح سپر موشکی از اولویت های کاری آن می باشد. براساس طرح مذکور، آمریکا به احداث پایگاه و استقرار سیستم موشکی در آفریقا، شرق آسیا، آمریکای لاتین، حوزه خلیج فارس (قطر) و اروپای شرقی (چک و لهستان) اقدام می نماید.
نکته قابل تامل در زمینه طرح سپر موشکی ایالات متحده در کنار مخالفتهای روسیه، اقدامات و مواضع اعضای ناتو می باشد. در حالی که مسکو و بسیاری از کشورهای جهان طرح مذکور را توسعه طلبانه و غیراصولی می دانند، ناتو به حمایت کامل از طرح آمریکا پرداخته و خواستار مشارکت درآن شده است. «هوپ شفر»، دبیرکل ناتو، بارها تاکید کرده است: ناتو با تمام امکانات درکنار واشنگتن از طرح موشکی حمایت می کند و توجهی به تهدیدات روسیه ندارد. با توجه به تحولات جهانی و زیر بنای فکری اعضای ناتو که با اصلاحات بسیاری مواجه گردیده و با عنایت به این حقیقت انکار ناپذیر که بخش اصلی فرماندهی ناتو را ایالات متحده تشکیل می دهد و سایر بازیگران حکم پیاده نظام را دارند دلایل این گرایش عبارت است از:
1) اروپایی ها هر چند در عرصه داخلی و تحقق اهداف خود ناکام بوده اند اما همچنان طرح توسعه جغرافیایی را در دستور کار دارند. آنها امیدوارند تا در قالب ناتو و به بهانه همکاری با ایالات متحده مرزهای جغرافیایی خود را تا دیوارهای روسیه توسعه دهند. این تحرکات تاکنون با مخالفت مسکو مواجه گردیده چنانکه استقلال کوزوو و روابط اروپا با حوزه بالکان در ابهام قرار گرفته است.
2) به رغم آنکه ناتو در ابتدا به عنوان ابزاری برای حمایت نظامی از اروپا تشکیل شد اما اکنون تلاش آن برای تحقق اهدافی فراتر از اصل مذکور است. جهانی شدن، تبدیل شدن به بازوی نظامی سازمان ملل و اجرای طرح لیبرال دموکراسی غربی در عرصه بین الملل تعاریف جدیدی برای فعالیت های ناتو می باشد. آنها که این روند را با حضور در افغانستان آغاز کردند اکنون با طرح سپر موشکی آمریکا، برای توسعه آن فعالیت می کنند. آنها تلاش دارند تا به عنوان تنها ناجی صلح و امنیت جهانی معرفی شوند هرچند که در افغانستان کارنامه ای ضعیف از خود به نمایش گذاشته اند.
3) توسعه نظامی روسیه و چین از یک سو و نیاز اروپا به تامین انرژی که تااندازه ای در سیطره روسیه قرار دارد از تهدیدات وچالش های فراروی ناتو می باشد. آنها دریافته اند که در صورت استمرار روند مذکور در حاشیه تحولات جهان قرار می گیرند از طرفی نیز برای تامین انرژی اعضا با چالش مواجه خواهند شد. براین اساس آنها امید دارند تا با حضور در طرح سپر دفاع موشکی اولا مهار چین و روسیه و حتی ژاپن را اجرایی کنند ثانیا راه را برای تامین انرژی اروپا هموار سازند تا تحولات زمستان سالهای گذشته واعمال فشارهای مسکو تکرار نگردد.
4) هرچند که اروپایی ها همراهی با آمریکا را در دستور کار خود دارند اما در نهایت پذیرنده فعالیت نظامی آمریکا در قاره سبز نمی باشند. آنها دریافته اند که عدم اجرای طرح سپر موشکی در اروپای شرقی برابر با اجرای طرح در خاک اروپا است که تهدیدی دوباره برای استقلال و اهداف سیاسی و نظامی آنان می باشد. آنها تلاش دارند تا در قالب ناتو به حمایت از طرح سپر موشکی ایالات متحده بپردازند تا شاید با تحقق این امر مانع از تحرک بیشتر آن در قلب اروپا شوند.
در جمع بندی کلی از مواضع و اهداف ناتو از همکاری با آمریکا در طرح سپر دفاع موشکی می توان گفت که این کشورها بیش از هر چیز به دلیل سیطره، آمریکا بر ناتو، اجرای طرح های توسعه طلبانه تا نقاط دور دست، برخی ملاحظات سیاسی و اقتصادی اروپا و... به این طرح روی آورده اند. با تمام این تفاسیر، تاکید آمریکا بر اجرای انحصاری طرح در قالب فرماندهی مرکزی، مخالفت مردم اروپا با توسعه نظامی قاره زیر چتر آمریکا، وابستگی اروپا به روسیه و عدم تمایل برای تقابل، مخالفتهای جهانی با طرح مذکور و ... از موانعی هستند که برطرح و نیز همکاری ناتو تاثیر منفی خواهند گذاشت و سبب می شوند تا آنها با تامل بیشتری به آن و رویکرد به آمریکا بنگرند هرچند که در ظاهر کاملا با آن موافقت کرده اند.