دکتر یدالله جوانی
در ایام سالگرد جنگ 33 روزه قرار داریم. جنگی نابرابر در تمامی ابعاد و با نتیجه ای حیرت انگیز برای کسانیکه قدرت را در عوامل مادی و فیزیکی خلاصه می کنند. هر تعریفی برای نبرد نامتقارن داشته باشیم، به طور قطع نبرد 33 روزه از مصادیق نبرد نامتقارن خواهد بود. در این نبرد نامتقارن، حزب الله لبنان شکست سنگینی را بر رژیم صهیونیستی تحمیل کرد و خودپیروز میدان گشت. سوال این است که در این جنگ نابرابر، عامل برتری، موفقیت و پیروزی طرف به ظاهر ضعیف، برطرف به ظاهر شکست ناپذیر چه بود؟
نظریه های موجود مرتبط با قدرت و قدرت ملی در مکاتب سیاسی کلاسیک، نسبت به این سوال و سوالات مشابه، ناتوان از ارائه پاسخ قاطع و صحیح می باشند. ناتوانی نظریه ها در تحلیل و تبیین حوادث و رخدادهای مهمی که آن را تجربه می کنیم، نشان از نوعی خلا تئوریک در بعضی حوزه ها در عصر حاضر دارد. در نظریه های قدرت در دوران معاصر، عنصری چون معنویت که نقش تعیین کنندگی آن امروز به اثبات رسیده، غایب است و نظریه پردازان کلاسیک و نئوکلاسیک، به دلایل مختلف از پرداختن به آن اجتناب کرده اند. بنابراین ایجاد تحول بنیادین در نظریه های علوم اجتماعی، علوم سیاسی و روابط بین الملل و در کل علوم انسانی در عصر حاضر یک ضرورت اجتناب ناپذیر است.
پیروزی انقلاب اسلامی سرآغاز عصر جدیدی شده که واکاوی، بازشناسی و تجدید نظر در بسیاری از نظریه ها را برای تبیین دقیق حوادث و رخدادها ضروری ساخته است.در بهمن1357 که انقلاب اسلامی به پیروزی رسید، هیچیک از تئوریهای انقلاب که تا آن زمان از سوی صاحبنظران ارائه شده بود، قادر به تحلیل این تحول بزرگ سیاسی در سالهای پایانی قرن بیستم نبود و از همین روی حضرتامام(ره)، انقلاب اسلامی را انفجار نور و معجزه قرن نامیدند. این نگاه به انقلاب اسلامی، جایی در تئوریهای انقلاب نداشت و این خود بدان معنی است که انقلاب اسلامی سرآغاز عصر جدیدی است که به تبع آن، باید تحول و دگرگونی در حوزه های تئوریک را به نظاره نشست و برصاحبان اندیشه و اساتید حوزه و دانشگاه است که با مطالعه در منابع اسلامی، به این تحول اساسی کمک کرده و خلاهای تئوریک را برای فهم و درک مسایل جاری مرتفع سازند. معنویت عنصر اصلی و تعیین کننده در نبرد 33 روزه بود. عنصری که با انقلاب اسلامی، نقش آفرینی و شگفت انگیزی آن رخ نمایانده و ضروری است براساس این نقش آفرینی های شگفت انگیز، به لحاظ تئوریک، هر چه سریعتر تبیین شود. کنگره بررسی «نقش معنویت در نبرد نامتقارن» ، که به ابتکار حوزه نمایندگی ولی فقیه در سپاه قرار است در زمستان سالجاری برگزار گردد، می تواند گام بلندی برای مرتفع ساختن خلاء های تئوریک در این حوزه باشد. تدوین و ارائه نظریات جدید مبتنی برکتاب و سنت و تجارب تاریخی مسلمانان به ویژه درصدر اسلام، می تواند ملتهای مسلمان را با منبع اصلی تولید قدرت برای پیشبرد آرمان های اسلامی و دفاع در برابر تهدیدات آشنا سازد. سرخوردگی، وادادگی و یاس و ناامیدی مسلمانان در دهههای اخیر برای مواجه با دشمنان به ویژه مقابله با دشمن صهیونیستی، عمدتا ریشه در غفلت نسبت به این منبع عظیم قدرت دارد.
دفاع مقدس ملت ایران در جنگ 8 ساله و جنگ 33 روزه حزب الله در برابر رژیم صهیونیستی، صادق بودن وعده های الهی مبتنی برنصرت و یاری رساندن به مومنان در هر عصر و مکانی را به اثبات رساند. این دو جنگ در امتداد نبردهای حق و باطلی چون رویارویی سپاه طالوت و جالوت و جنگهای مسلمانان با کفار در بدر و خیبر و خندق، نشان داد که سنت الهی پا برجا و وعده الهی تخلف ناپذیر است. وعده ای که حضرت حق فرمود:« و کان حقا علینا نصرالمومنین»، یعنی همواره یاری کردن مومنان و نصرت و پیروزی را نصیب آنان ساختن برعهده ماست. البته این وعده الهی مشروط به شرط ایمان است و خداوند این شرط را در سوره آل عمران آیه 139، اینگونه بیان فرمود:« ولاتهنوا و لاتحزنوا و انتم الاعلون ان کنتم مومنین» یعنی ای مسلمانان، نه سستی کنید و نه اندوهناک باشید، چرا که اگر شما مومن باشید، پیروز و برتر خواهید بود. قرآن کریم، ایمان به خدا را عامل اصلی پیروزی معرفی می کند. ایمان به خدا طبق حدیثی از پیامبر اعظم (ص)، یعنی :«الایمان معرفه بالقلب و قول باللسان و عمل بالارکان» ایمان به خداوند، شناخت به قلب، گفتار به زبان و انجام دادن به جوارح است. در واقع صدق، زهد، پارسایی، ذکر و نیایش از نشانه های ایمان است. ایمان دارای آثاری است و مومن را از روی همین آثار می توان شناخت. تقوا، اخلاص، صبر، ایثار، فداکاری، آرامش روحی و توکل به خدا در صحنه های پیکار در برابر دشمنان، نماد معنویت در رزمندگان مومن است که درصورت وجود، نصرت الهی را به دنبال خواهد داشت. امید آن است که کنگره «بررسی نقش معنویت در نبرد نامتقارن» بتواند براساس منطق قرآن و درچارچوب متدهای علمی به سوی نظریهپردازی گام بردارد و خلاءهای موجود را مرتفع سازد.