آمریکا در گرداب کره شمالی

قاسم غفورى
کره شمالی سرانجام در 24تیر ماه68 تنها رآکتور اتمی «یانگ بیون» را تعطیل و بازرسان سازمان بین المللی انرژی اتمی نظارت بر آن را آغاز کردند. کره شمالی در سال 2002 بازرسان سازمان بین المللی انرژی اتمی را از تأسیسات هسته ای خود اخراج و از پیمان منع گسترش تسلیحات هسته ای (ان پی تی) نیز خارج شد. این کشور در مهر 1385 دست به یک آزمایش اتمی زیرزمینی زد که منجر به تصویب قطعنامه 1718 شورای امنیت و سازمان ملل شد. این قطعنامه، هرگز عملی نگردید. تحولات منطقه به ویژه چالش های آمریکا در عرصه داخلی و سیاست خارجی موجب شد تا کاخ سفید به رغم تمام اعمال فشارها در برابر خواسته های کره شمالی عقب نشینی کرده و پس از 2سال وقفه در 24بهمن85 مذاکرات شش جانبه متشکل از چین، ژاپن، کره جنوبی، آمریکا، روسیه و کره شمالی را آغاز نماید. در این مذاکرات ایالات متحده متعهد شد تا در ازای تعطیلی رآکتور اتمی «یانگ بیون» 50 هزار تن نفت و با تعطیل کردن چهار تأسیسات هسته ای دیگر 950هزار تن نفت در اختیار کره شمالی قرار دهد.
آمریکا و ژاپن همچنین تعهد کردند که مذاکرات خود را برای عادی سازی روابط با پیونگ یانگ آغاز کنند. سرانجام پیونگ یانگ در 23تیر با آزادشدن 25میلیون دلار از دارایی های خود از بانک «دلتا آسیا ماکائو» و دریافت 50 هزار تن نفت به تعهدات هسته ای خود عمل نمود تا راه برای ادامه مذاکرات هموار گردد. نتیجه توافقات آمریکا و کره شمالی برگزاری اجلاس کمیته شش جانبه در 27تیر ماه در پکن بود. این نشست که هفتمین دور این مذاکرات بود در حالی برگزار شد که مواضع کره شمالی و ایالات متحده همچنان ابهامات پیرامون نتیجه بخش بودن آن را تحت الشعاع قرار داد به گونه ای که مذاکرات با وقفه ای دو ماهه به شهریور آینده موکول شد تا همچنان آمریکا در گرداب کره شمالی غوطه ور باشد.
الف) در نشست پکن، چنانکه پیش بینی می شد کره شمالی که تاکنون توانسته با چرخش های دیپلماتیک امتیازات بسیاری را کسب کند بار دیگر استمرار همکاری ها و تعطیلی تمام تأسیسات هسته ای خود را بر چند اصل مشروط ساخت. پایان سیاست های خصمانه آمریکا و امضای معاهده صلح با پیونگ یانگ که از سال 1953 تاکنون در وضعیت آتش بس قرار دارند، جمع آوری مراکز هسته ای آمریکا از کره جنوبی، خارج شدن از لیست کشورهای حامی تروریسم و لغو تحریم های بین المللی و دادن رآکتور آب سبک به پیونگ یانگ از جمله خواسته های کره شمالی جهت استمرار همکاری ها می باشد. به عبارت دیگر می توان گفت آنها با این پیش شرط ها در کنار دریافت 950هزار تن دیگر نفت تلاش دارند تا ایالات متحده را در بازی قرار دهند که در صورت عدم یک اجرای تعهدات مذکور به عنوان ناقض صلح معرفی گردد و در صورت پذیرش به شکستی سنگین در برابر کره تن در دهد.
در مجموع هرگونه حرکت واشنگتن در بر دارنده منافعی برای کره شمالی خواهد بود.
ب) در نقطه مقابل در ایالات متحده از یک سو تقابل دمکرات ها و جمهوری خواهان تشدید شده است در حالی که حل بحران کره شمالی می تواند راهکاری برای بهبود چهره جمهوری خواهان باشد، از سوی دیگر در عرصه جهانی نیز واشنگتن با انتقادهای شدیدی مواجه می باشد. در شرایطی که آنها با بحران عراق و افغانستان و تحولات خاورمیانه مواجه هستند، استمرار بررسی پرونده کره شمالی از طریق مذاکره پس از شکست سیاست های خصمانه که کره را به مرحله هسته ای شدن رساند، تنها راهکار آمریکا برای مقابله با خواسته های جهانی در برابر پیونگ یانگ می باشد.
با تمام این تفاسیر نارضایتی ژاپن از عادی شدن روابط آمریکا با کره شمالی، تلاش واشنگتن برای توسعه نظامی در شرق آسیا و حتی استقرار سیستم سپر موشکی در منطقه به بهانه برنامه هسته ای کره شمالی، نگرانی از تکرار سیاست گذاری های پیونگ یانگ از سوی سایر کشورها برای تحت فشار قرار دادن آمریکا و... عواملی هستند که موجب می شوند تا این کشور با تردیدهای بسیاری به آینده مذاکرات نگریسته و چندان تمایلی به اجرای آن در کوتاه مدت نداشته باشد. چنانکه «کریستوفر هیل» نماینده آمریکا در مذاکرات شش جانبه تأکید کرده آمریکا برای پایان دادن به برنامه هسته ای کره شمالی تا زمانی که سیاست های کلان آن در شرق آسیا به ویژه در قبال ژاپن و کره جنوبی تحت الشعاع قرار نگیرد از هیچ اقدامی فروگذاری نمی کند.