درس‌های برجای مانده از نبرد 33 روزه

زمینه اصلی آغاز جنگ
با شکل گیری ژئوپلتیک فرهنگ و طرح نظریه هانتینگتون، به طور مشخص نظریه قدرت دریایی (1890- ماهان ) و قدرت خشکی مکیندر تحت عنوان «هارتلند» برجستگی تاریخی خود را به ژئوپلتیک فرهنگ در قرن بیست ویکم واگذار نمود، زیرا به لطف تکنولوژی ارتباطات و اطلاعات، جنگ ها دیگر، ماهیت گذشته خود را از دست داده اند و با تحولات بنیادین، فناوری مدرن را به استخدام گرفته و از شأن سخت افزاری فراتر رفته و بشر را در چنبره وحشتناک خود گرفتار ساخته است. در چنین شرایطی آمریکایی ها جهت استفاده از فرصت‌های پیش آمده برای اینکه همچون گذشته قادر به حفظ سلطه جهانی خود بر دنیای خارج از ایالات متحده آمریکا باشند تصمیم گرفته اند با استفاده از بهانه یازدهم سپتامبر2001 سیاست های جنگ طلبانه خود را در اصلی ترین نقاط جهان از جمله خاورمیانه اجرایی نمایند. اشغال افغانستان که با اقبال نسبی کشورهای جهان همراه بود و نومحافظه کاران آمریکایی در آن توانسته بودند دولت در سایه خود را حاکم این کشور نمایند، موجب گردید تا سران کاخ سفید با دو قدرت نرم افزاری و سخت افزاری سرزمین های خاورمیانه را محل تاخت وتاز و تهدید نیروهای نظامی و غیرنظامی خود قرار دهند. در زمینه این تاخت وتاز که از حدود 6سال پیش آغاز شده است شرکت های ماهواره ای و مخابراتی، «ناسا» کومسات، اس. بی. اس، سیستم های کامپیوتری اس.بی.ام با قدرت فوق العاده I.B.M همه منطقه و جهان را تحت پوشش خبری و اطلاعاتی اهداف سیاسی و نظامی آمریکایی ها قرار داده اند.
رسانه های آمریکایی تحت عنوان سرکوب تروریست ها و حامیان تروریست ها، عجولانه تصمیم به متحول سازی خاورمیانه با محوریت عراق گرفته و در صدد توجیه اعمال وحشیانه اشغال گران آمریکایی در این منطقه برآمده اند. اما سکوی پرش عراق که آمریکا آن را دروازه توسعه خاورمیانه قرار داده بود به یک باره فرو ریخت و قدرت سخت افزاری آمریکا را در باتلاق عمیقی فرو برد تا جایی که بوش رئیس جمهور این کشور به ناچار از آن به عنوان ویتنام یاد کرد و روزنامه نیویورک تایمز مورخ 7/8/1385 تأکید کرد که آمریکا راهی جز فرار از عراق ندارد. اعتراف بوش به ویتنام بودن عراق این گونه تعریف می شد که ابتکار عمل قبلا از دست آمریکایی ها در عراق خارج شده است و رسوایی «شکست در خاورمیانه» برایشان بسیار گران تمام خواهد شد. شاید همین دلیل موجب شد تا آنها با عجله مرحله دیگری از سناریوی جنگی خود را از راه فرعی و با یک جنگ نیابتی آغاز کنند.
در تیرماه سال گذشته صهیونیست ها جنگ بر بر ضد حزب... لبنان را از زمین، هوا و دریا آغاز کردند و همه زیرساخت های این کشور را نابود کردند. اصولا در مسیر این تهاجم اگر اسرائیل بر حزب... لبنان پیروز می شد، این توفیق می توانست همه ابزار پیروزی را برای سیاست های آمریکا در خاورمیانه فراهم کند. زیرا در بالکان با فروپاشی یوگسلاوی، در شبه قاره با شکست طالبان در افغانستان، در خاورمیانه با شکست 20روز صدام حسین از نیروهای آمریکا و تغییر حکومت در گرجستان و اکراین، جهان را به این باور رسانیده بود که در شرایط نابرابر جاری هیج «قدرت» مادونی توان مقاومت در برابر تکنولوژی برتر قدرت های جهانی را نخواهد داشت و شاید به همین دلیل اسرائیل همه امکانات فوق مدرن خود علیه حزب... را به کار گرفت تا این باور در خاورمیانه به طور کامل نهادینه شود و امروز صهیونیست‌ها شاهد شکست متحد خود بوش در آمریکا نباشند. اما اشتباه استراتژیک اسرائیل در حمله به لبنان تمامی محاسبات منطقه ای آمریکا را در هم ریخت و شرایط صهیونیست‌ها را نسبت به گذشته نه تنها متفاوت ساخت بلکه بازدارندگی اسرائیل به شدت آسیب دید به علاوه این که جنگ 33روزه دو نماینده واقعی داشت. حزب... خواسته یا ناخواسته از نگاه جهانیان و رسانه ها نماینده بزرگ ترین قدرت خاورمیانه یعنی ایران معرفی می شد و دولت صهیونیستی اسرائیل به نیابت از آمریکا وارد چنین جنگی شده بود.
به هرحال جنگ بر ضد حزب... سرآغاز ملموس افول قدرت آمریکا در خاورمیانه بود. ریچارد هاوس رئیس شورای روابط خارجی آمریکا در رابطه با همین موضوع به دولت بوش توصیه کرد دست از سیاست نظامی گری در خاورمیانه بردارد زیرا قدرت آمریکا در این منطقه رو به افول است.⁽¹⁾ سخنان این شخصیت بیانگر این نکته بود که آمریکا دیگر نمی تواند روی کشورهای عرب و دوست خود، در منطقه، حساب ویژه ای باز کند زیرا آنها نیز بعد از جنگ صهیونیست‌ها بر ضد حزب... دچار آسیب‌های جدی از نظر روانی و جایگاه اجتماعی در بین ملت های خود خواهند شد. در واقع صهیونیست‌ها که با هدف بلندمدت سلطه بر خاورمیانه، آغازگر چنین جنگی بودند سناریوی آمریکایی خاورمیانه را مواجه با شکست کردند و شاید جرقه ناامیدی و تردید را نیز در ذهن صهیونیست های مهاجر برای ماندن یا ترک سرزمین‌های اشغالی ایجاد نمودند. صهیونیست ها از شکل گیری اسرائیل در سال 1948 تا سال 1982 میلادی 5 جنگ متوالی را بر کشورهای عربی تحمیل کردند⁽²⁾ در هر جنگی که صهیونیست ها ضد عرب ها انجام می دادند معمولا بخشی از خاک کشورهای عربی ضمیمه سرزمین های اشغالی تحت سلطه اسرائیل می شد و به دنبال آن تعداد زیادی یهودی راهی سرزمین های اشغالی می شدند. پیروزی های اسرائیلی‌ها در جنگ با اعراب، از اسرائیل اسطوره ای در ذهن‌ها خلق کرده بود که این رژیم شکست ناپذیر بوده و همه کشورهای عربی در نهایت راهی جز پیروی از سیاست های صهیونیستی نخواهند داشت. اما ظاهرا با پایان قرن بیستم و آغاز قرن بیست ویکم، پرونده اسطوره ای اسرائیل مختومه گردید و جنگ این رژیم بر ضد حزب. . منطقه خاورمیانه را وارد فاز جدیدی از زندگی سیاسی کرده است.
در 21 تیر ماه سال گذشته حزب... لبنان با نفوذ در منطقه تحت کنترل اسرائیل یک تانک میرکاوا را منهدم کرد، 7 اسرائیلی را کشت و 2 نفر از سربازان این رژیم را به اسارت گرفت. رژیم صهیونیستی به دنبال این حادثه جنگ تمام عیاری را از زمین، هوا و دریا بر ضد لبنان آغاز کرد و همه خاک لبنان را تحت پوشش بمباران های سنگین- حتی استفاده از بمب های اورانیومی خود- قرار داد.
صهیونیست ها طی حدود یک ماه بیشتر از هزار نفر از افراد بی گناه را کشتند. پل ها، جاده ها مراکز چاپ و انتشار، ساختمان های مسکونی، زیرساخت های اقتصادی همه و همه را با خاک یکسان کرده تا مردم را از جنگ خسته و رو در روی حزب... قرار دهند. در مقابل حزب... لبنان حملات فیزیکی و روانی خود بر ضد اسرائیل را با شکلی پلکانی به گونه‌ای آغاز کرد که مهم ترین منطق دفاع در آن نهفته بود. لذا طی یک ماه جنگ، هزاران موشک حزب... در امتزاج با جنگ روانی، چنان رعب و وحشتی در شهرهای اشغالی حاکم کرد که ساکنین این شهرها بر ضد صهیونیست‌ها به تظاهرات پرداختند و از دولت اسرائیل خواستند تا آتش بس جنگ را بپذیرد. البته بحران از سطح ساکنین سرزمین‌های اشغالی عبور کرد و به سطح مسئولین رژیم صهیونیستی رسید. اختلافات داخلی سرزمین های اشغالی تا حدی شدت یافت که نخست وزیر دولت صهیونیستی تعدادی از فرماندهان نظامی را از مسئولیت هایشان خلع و آنها را بی کفایت خواند.⁽³⁾
با این وجود اسرائیلی‌ها 8700 بار تا مورخه 15/5 /1385 مناطق مختلف لبنان را بمباران کردند. آمریکایی‌ها در همین تاریخ طرح تحویل پیشرفته ترین هواپیماهای جنگی اف22 را برای هدیه به اسرائیل تصویب کردند.⁽⁴⁾ با همه این اوصاف مقاومت سرسختانه حزب... از داخل دژهای مخفی به گونه ای نیروهای زمینی رژیم صهیونیستی را زمین گیر کرد که به اعتراف رسانه ها، رژیم متجاوز در باتلاق لبنان فرو رفت و حزب... زیباترین شکل جنگ نامتقارن را در شرایط نابرابر به نمایش گذاشت. شاید بتوان گفت جنگ حزب... در قرن12 مدل مناسبی برای جنگ های نامتقارن در آینده گردید، که این مدل در برابر سلاح های فوق مدرن می تواند از کارایی بالایی نیز برخورد باشد.
جنگ چریکی نیروهای حزب... با پراکندگی خاصی و گروه های کوچک 10یا11 نفره همچون لانه زنبورهای وحشی به گونه ای آرایش گرفته بودند که استراتژی نظامی رژیم صهیونیستی را در تاکتیک های خود بلعیدند و این رژیم با وجود پیشرفته ترین سلاح های نظامی نتوانست حتی یک ضربه تعیین کننده بر آنها وارد کند. استتار کامل چریک های حزب... صبر طولانی آنها در هر قطعه از منطقه نبرد و حضور نامرئی چریک ها در امتداد مرز با سرزمین های اشغالی شرایطی را فراهم کرده بود که نه تنها از قدرت نظامی اسرائیل کاری ساخته نبود بلکه پیشرفته ترین تانک های این رژیم از خاصیت جنگیدن ساقط شدند و از صحنه بازار رقابت نیز خارج گردیدند لذا در پایان 33روز جنگ حزب... با قدرت اعلام کرد که آماده دفاع از تمام سرزمین لبنان است و اسرائیل اعلام نمود که در جنگ شکست خورده است. بنابراین می توان جنگ 33روزه را حاوی درس ها و عبرت هایی دانست که توجه به آنها می تواند سیستم های آموزش نظامی، نحوه جنگیدن و مقاومت در برابر دشمن را متحول کند و می توان به راه کارهای مناسبی در این زمینه ها دست یافت.
درس های برگرفته از جنگ
1- تأثیر تعیین کننده تاکتیک بر استراتژی: نبرد حزب... در اندازه کوچکی از زمین، این درس را تأیید کرد که در قرن حاضر تاکتیک‌ها می توانند به تغییر استراتژی ها در سطح بین المللی بینجامند. شاید خانم رایس تحت تأثیر همین جنگ بود که اعلام کرد آمریکا باید ایران را بهتر بشناسد زیرا مشاهده فرو ریختن قدرت اسرائیل در برابر حزب... این ذهنیت را تقویت نمود که در صورت درگیری و جنگ با ایران آمریکا نیز باید خسارت های غیرقابل پیش بینی و جبران ناپذیری را متحمل گردد و شاید همین ایده فاشیست های مذهبی صهیونیست- مسیحی را از رویکرد تهاجم به جلب نظر و همکاری با قدرت اروپایی و آسیایی برای فشار بر ایران هدایت نمود.
2- وحدت شیعه و سنی: یکی دیگر از مهم ترین درس های جنگ حزب... با اسرائیل، اختصاص به مردم شیعه و سنی لبنان دارد. در لبنان رمز مقاومت و زمین گیرکردن ارتش صهیونیستی مقاومت حزب... و اتحاد بین همه گروه های لبنانی بود، از طرفی همه ملت های مسلمان اعم از سنی و شیعه، در این جنگ دریافتند که آرمان مشترک آنها مبارزه با دشمنان اسلام و کنارگذاشتن اختلافات است اگر چه دولت های عربی هنوز از مسیر ترس از آمریکا خارج نشده اند. لذا در این رابطه تنها دولت‌های عربی بودند که به وظیفه خود عمل نمی کردند. اما موج حمایت های وسیع مردمی از حزب... لبنان نشان از ماهیت وحدتی است که در میان مسلمانان قوت گرفته است و ضرورت آن را هرچه بیشتر برایشان آشکار ساخته است. از همین رو در بیست وششمین روز جنگ اسرائیل بر ضد لبنان، سنی های لبنانی تظاهرات وحدت بر پا کردند⁽⁵⁾ و از همه مسلمانان خواستند که در برابر دشمنان متحد باشند.
3- برتری تاکتیک بر تکنیک و تخصص: ⁽⁶⁾ روزنامه الحیات چاپ لندن اعلام کرد: حزب... لبنان معادلات و مدل های نظامی جنگ کلاسیک را به هم ریخت. در واقع حزب... در این جنگ با توجه به روحیه بالای جنگی، از بهترین تاکتیک و روش ها در برابر اسرائیل استفاده کرد. حزب... لبنان از قبل از آغاز جنگ، زمین و کوه های لبنان را کاملا مهیای جنگی کرده بودند که می‌دانستند در کشورشان اتفاق می افتد؟ حزب... در این جنگ پیچیده تنها حدود 60 نفر شهید داد در حالی که اسرائیلی ها کشته های بیشتری در این جنگ داده بودند به علاوه اینکه کشته های اسرائیلی ها جزء نیروی مخصوص و زبده به شمار می آمدند که انواع آموزش های نظامی را سپری کرده بودند. به گفته بعضی فرماندهان نظامی این رژیم، هر نفر از آنها با 13 نفر نظامی برابری می کردند. اما این افراد ورزیده توان رویارویی با جوانان حزب... را نداشتند زیرا آنها علاوه بر داشتن انگیزه بالا از بهترین آموزش ها برخوردار بودند که با تاکتیک های رزمی بر تخصص و تکنیک در جنگ غلبه کرده بودند.
3- تضمین امنیت لبنان: آقای لیپمن نویسنده و محقق آمریکایی می گوید: «یک ملت قوی وقتی دارای امنیت است که در صورت اجتناب از جنگ بتواند ارزش های اساسی خود را حفظ کند و در صورت اقدام به جنگ بتواند آنها را پیش ببرد.»⁽⁷⁾ حزب... در این جنگ ثابت کرد که می تواند ارزش های خود را پیش ببرد و آنها را توسعه بدهد. حزب... در نبرد با اسرائیل همه ملت های مسلمان را به فضای جنگ با رژیم صهیونیستی کشیده و آنها را متوجه ارزش هایی کرد که حزب... برای آنها می جنگد و کشته می شود. لذا می توان نتیجه گرفت که لبنان امنیت دارد و فرو ریختن چند ساختمان و کشته شدن عده ای از کودکان و زنان دال بر ناامنی در لبنان نمی شود. بلکه حزب... به عنوان پیروز میدان نبرد جرأت حمله مجدد از اسرائیل را به این کشور گرفته است.
4- بهره گیری مناسب از سلاح: چهارمین درسی که می توان از جنگ حزب... اتخاذ کرد نحوه بهره گیری و استفاده مناسب از سلاح های نظامی است. حزب... لبنان از نظر سلاح و مهمات در مقابل اسرائیل کاملا نابرابر به نظر می رسید اما شکل پلکانی استفاده از سلاح های حزب... آن چنان متبحرانه صورت گرفت که از نظر روانی بافت اجتماعی اسرائیل را به هم ریخت و تأثیراتی به مراتب بیشتر از بمب های چند تنی و تانک های میرکاوای اسرائیلی از خود برجای گذاشت.
5- پیوستگی ضربات کوچک با حجم وسیع: پنجمین درسی که می توان از نبرد حزب... در برابر اسرائیل گرفت، وارد کردن ضربات کوچک اما مستمر بر دشمن است. در طی 33روز جنگ اسرائیل و حزب...، این گروه لبنانی با خونسردی تمام و بی توجه به بمب های چند تنی اسرائیل یک روز حمله موشکی به اسرائیل را قطع نکردند در عین حال زدن «تل آویو» را با جنگ روانی به تأخیر انداختند که در نهایت توانست مردم این شهر را رو در روی یکدیگر قرار دهد و فشار روانی سنگینی بر دولت صهیونیستی وارد کند. لذا پرواز هزاران موشک حزب... اگرچه خسارتی شبیه بمب های 3 تنی اسرائیل بر روی ساختمان ها ایجاد نمی کردند اما خسارت های ناشی از بمباران موشکی اسرائیل توسط حزب... کمتر از خسارت های وارده بر لبنان نبوده به ویژه اینکه ترس از حمله به رژیم صهیونیستی را در میان جوانان عرب از میان برد.
6- تمرکز زدایی نظامی و راه اندازی هسته های مقاومت: در جنگ اخیر بر ضد حزب... نباید فراموش کنیم که اگر دولت های عربی باز هم با اسرائیل وارد جنگ شده بودند شاید همان اتفاق گذشته برایشان تکرار می شد و آنها بار دیگر شکست از رژیم صهیونیستی را تجربه می کردند زیرا در رویارویی جنگ کلاسیک بین کشورهای عربی و اسرائیل، رژیم صهیونیستی کاملا در برتری نسبت به آنها قرار دارد، اما مشکل جدید اسرائیل، مواجه با نیرویی چریکی بود، که همه جا حضور داشت اما هیچ کجا دیده نمی شوند.
نظامیان اسرائیلی حدود 4 مرحله اقدام به عملیات هلی برن در جنوب لبنان و بعلبک کرده بودند، اما هنوز چتربازهای اسرائیلی روی زمین فرود نیامده بودند که مقاومت سر می رسید و تعدادی از آنها را کشته و تعدادی را زخمی و عده ای هم فرار می کردند. این موفقیت حزب... نشان می داد که هر منطقه ای فرماندهی و نیروی خاص تحت امر خود را دارد و این نیروها در قالب گروه های کوچک و در مکان‌های خاصی گسترش یافته و کاملا مخفی و استتار شده بودند، لذا با هجوم نیروهای اسرائیلی به مناطق مورد نظر، چریک ها از مخفی گاه ها خارج می شدند و با غافلگیر کردن اسرائیلی ها آنها را متوقف کرده و شکست می دادند شاید به همین دلیل بود که اسرائیل رسما اعلام کرد: هیچ ارتش قدرتمندی در جهان قادر به خلع سلاح حزب... نخواهد بود.
7- گسترش چریک ها در بین مردم غیرنظامی و حضور در منطقه نبرد: درس دیگر جنگ حزب... بر ضد اسرائیل استفاده تدریجی از چریک ها در منطقه نبرد می باشد. به گفته سید حسن نصرا... تنها 10درصد از نیروهای جنگنده حزب... با ارتش اسرائیل می جنگیدند لذا آنها با جابه جایی گروه های تازه نفس هم مانع از تخریب روانی نیروهای خود می شدند و هم از نظر فیزیکی⁽⁸⁾، قدرت تحرک نیروهای حزب... را تا حداکثر ممکن حفظ می کردند و حداقل تلفات هم بر آنها وارد می شد. در حالی که اگر یک نگاه کوتاه پیرامون جنگ آمریکا بر ضد طالبان در افغانستان داشته باشیم متوجه می شویم، که رزم شبه نظامیان طالبان با دشمن، دارای یک اشکال اساسی بود و آن اشکال مربوط به تمرکز نیروهایی می شد که در برابر مهاجمان مسلح به سلاح های مدرن صف آرایی کرده بودند. لذا وقتی که آخرین نیروهای باقی مانده طالبان به کوه های «تورابورا» پناه می بردند آمریکایی ها با استفاده از این فرصت نیروهای طالبان را به سختی شکست دادند لیکن حزب... لبنان مرتکب چنین اشتباهی نشد بلکه چریک ها را در گروه های محدود و در مکان و شرایط خاصی آن هم با استتار کامل وارد نبرد می کرد که دشمن صهیونیستی قادر به شناسایی و سرکوب آن نبود و حتی به اعتراف صهیونیست ها آنها همدیگر را هدف قرار می دادند و می زدند. زیرا آنها در دفاع موزائیکی حزب... گرفتار می شدند در حالی که با یک گروه می جنگیدند از ناحیه دیگر هم از چپ و یا راست صحنه نبرد مورد حمله قرار می گرفتند.
8- تحمیل شرایط بر دشمن: نحوه جنگیدن حزب... در جنگ 33روزه به گونه ای بود که آنها در گام اول پراکندگی را بر رژیم صهیونیستی تحمیل کردند لذا آنها مجبور شدند نیروهایشان را در مکان های مختلفی درگیر صحنه نبرد کنند این پراکندگی ارتباط و فرماندهی و قدرت تحرک را بین آنها تا حدودی ضعیف کرد و حزب... در گام بعدی با استفاده از چنین فرصتی ضربات تعیین کننده ای بر نیروهای اشغال گر وارد ساخت.
9- اصل غافل گیری: یکی از فرماندهان حزب... در مصاحبه می گفت: صبر و استتار نیروهای حزب... موجب شده بود که دشمن صهیونیستی با غفلت تمام در کمین و تور نیروهای چریک وابسته به حزب قرار گیرند.
10- اصل انعطاف پذیری:نیروهای حزب... با استفاده از قدرت تحرک بالا با اشکال خاص که آرایش گرفته بودند از زمین استفاده می کردند و دشمن توان درک این نوع از انعطاف پذیری را نداشت.
11- اصل تمرکز و اصل مانور و آتش از دیگر اصولی بود که حزب... از آنها به خوبی بهره برد و توانست با روحیه بالا هدف های خود را شناسایی نموده و با انگیزه و روحیه بالا روی آنها آتش کند.
در نتیجه می توان پذیرفت که جنگ حزب... بر ضد اسرائیل بسیاری از معادلات مربوط به جنگ فوق کلاسیک را در هم ریخت و مدل جدیدی از جنگ را به جهان عرضه کرد. این مدل در آینده شکل خاصی از مبارزه نامنظم را در اختیار نیروهای نامتقارن می گذارد تا نیروهای ضعیف تر با به کارگیری درس های گرفته شده از جنگ حزب... به نبرد در مقابل دشمن قوی تر بپردازند. البته در مقیاسی بزرگ تر وقتی که دشمن مهاجم یکی از قدرت های برتر جهان باشد و تهاجم از طریق سلاح های دوربرد خارج از دسترس نیروهای مدافع قرار بگیرد علاوه بر شیوه های جنگ حزب... ضرورت های دیگری وجود دارند که باید با استفاده از آنها و ترکیب این ضرورت ها با مدل جنگ حزب... شکل جدیدی از صحنه نبرد را به نمایش گذاشت.
منابع در دفتر نشریه موجود است.