بصیرت: چند روز تلاش دیپلمات ها و ژنرال هاى امریکا براى نگه داشتن آخرین پایگاه هوایى خود در آسیاى مرکزى راه به جایى نبرد و پارلمان قرقیزستان سرانجام رأى به بسته شدن پایگاه هوایى ماناس امریکا داد، اکنون با دستور رئیس جمهور این کشور حکم تخلیه ماناس به نیروهاى امریکایى ابلاغ شده است. امریکایى ها در اولین جنگ روانى مدعى شده اند که قربان بیک باقى اف رئیس جمهور قرقیزستان این تصمیم را پس از دریافت کمک هاى کلان روسیه اتخاذ کرده است.
درست زمانى که باراک اوباما رئیس جمهور امریکا جنگ افغانستان را اولویت نخست سیاست خارجى خود اعلام کرد، راه تدارکاتى امریکاو ناتو از گذرگاه پاکستان با حملات زنجیره اى نیروهاى طالبان بسته شد.
پس از این واقعه امریکا امید داشت تا از طریق پایگاه هوایى ماناس راه تدارکاتى جدیدى به افغانستان پیدا کند؛ ولى تصمیم اخیر قرقیزستان براى بستن این پایگاه، امید امریکا را برباد داد. پایگاه هوایى ماناس که نزدیک بیشکک پایتخت قرقیزستان قرار دارد یکى از مراکز مهم براى ارسال نیرو و تدارکات به افغانستان به حساب مى آمد لذا اکنون بسته شدن آن ضربه بزرگى به نیروهاى امریکا و ناتو در افغانستان واردکرده است.
اهمیت و کاربردهاى این پایگاه تا آنجاست که ایالات متحده هرسال ۱۷۱۴ میلیون دلار براى استفاده از این پایگاه استراتژیک مى پرداخت تا بتواند ماهانه حدود ۱۵هزار سرباز و ۵۰۰ تن کالا و تجهیزات به افغانستان ارسال کند. برخى ناظران از بسته شدن پایگاه هوایى امریکا در قرقیزستان به عنوان بازى شطرنج جدیدى میان روسیه و ایالات متحده یاد مى کنند. به گفته این ناظران اقدام دولت قرقیزستان تحت فشار مسکو صورت گرفته و نشان دهنده سیاست چماق و هویج روسیه در قبال امریکاست.
دیمیترى مدودف رئیس جمهور روسیه اخیراً اظهار داشته است که کشورش خواهان همکارى با امریکا بخصوص در زمینه افغانستان است. از طرفى وى ابراز کرده است که قواعد بازى باید به نفع روسیه تغییر کند. روسیه که خود داراى پایگاه نظامى در قرقیزستان است همیشه مخالف با حضور نظامیان امریکایى در آسیاى مرکزى بوده است به این دلیل روشن که روسها این منطقه را حوزه سنتى اعمال قدرت خود مى دانند. پافشارى کرملین براین اندیشه که جمهورى هاى شوروى سابق مرزهاى امنیت ملل آن است، واشنگتن را در تنگنا قرار داده است. چنان که رابرت گیتس وزیر دفاع امریکا در سفر اخیر خود به لهستان، جایى که قرار است. پایگاه سپر دفاع موشکى امریکا برقرار شده، گفته است: «از یک طرف مسکو به ما علائم مثبتى در جهت همکارى در جنگ با تروریسم در افغانستان ارسال مى کند و از طرف دیگر براى بسته شدن پایگاه هوایى استراتژیک ما در قرقیزستان تلاش مى کند.
به نظر مى آید در داخل روسیه بر سر سیاست ژئوپولتیکى این کشور در آسیاى مرکزى و به دست آوردن منافع استراتژیک اجماع حاصل شده است. از نظر مسکو مسئله افغانستان بسیار مهم است ولى درصدر اولویت ها قرار ندارد. چیزى که براى مسکو از اهمیت شایانى برخوردار است حفظ موقعیت ژئوپولتیک و فضایى خود در آسیاى مرکزى و دور کردن دست امریکا و سایر مدعیان از این منطقه است.
روابط میان مسکو و واشنگتن با تصمیم دولت جورج بوش براى ایجاد پایگاه دفاع سپر موشکى در اروپا و گسترش ناتو به تیرگى بیشتر گرایید. روسیه که این اقدامات را تهدیدى براى امنیت کلى خود مى داند در اقدامى متقابل اقدام به استقرار موشک هاى اسکندر خود در منطقه کالینگراد در نزدیکى مرز لهستان نمود. در این راستا بسته شدن ماناس دومین زنگ خطر روس ها براى امریکاست. بنابراین بسیار ساده اندیشانه است که تصور کنیم اقدام مهم بسته شدن این پایگاه نظامى ناشى از مشکلات اقتصادى و بحران مالى است.