در سده هیجدهم، در دوران انقطاع فرایند رشد و نوزایی سیاسی و اجتماعی در شرق، شاهد تداوم و شکوفایی ساختارهای سیاسی و اجتماعی و اقتصادی در اروپا هستیم، اقتصاد پلانتوکراتیک و «تجارت ماوراءبحار»، که در دو سده هفدهم و هیجدهم منبع اصلی سیلان ثروت به سوی غرب اروپا بود، نقش اصلی را در این فرآیند داشت. سده هیجدهم میلادی، علاوه بر استقرار تدریجی سلطه سیاسی کمپانی هند شرقی انگلیس به هند، دوران افزایش تدریجی تجارت و ثروت آن نیز هست.
در سال 1710، سه سال پس از درگذشت اورنگ زیب و 12 سال پیش از تهاجم محمود افغان به ایران، کمپانی هندشرقی سالیانه تنها 10 الی 15 کشتی به شرق می فرستاد که ظرفیت هریک حدود 300 تن بود. پنج الی شش کشتی و بنگال، دو سه کشتی به چین، دو سه کشتی به سورت ، یک کشتی به دریای سرخ، یک کشتی به ایران و یک کشتی به سوماترا و سن هلنا میرفت. در این زمان کلسهام کمپانی دو میلیون پوند استرلینگ ارزش داشت. در مقیاس ثروت آن زمان هند، این رقم فوقالعادهای نیست. چنانکه، ملاعبدالغفار، ملک التجارسورت، در زمان مرگ(1716)بیش از 700 هزار پوند استرلینگ ثروت داشت.
سه دهه بعد، در سال 1740، کمپانی سرمایه ای معادل سه میلیون پوند استرلینگ در اختیار داشت که هفت درصد آن به سهامداران کمپانی پرداخت شد. با این پشتوانه مالی بود که درسال 1757 کلایو در جنگ پلاسی به پیروزی نظامی دست یافت.
با تصرف بنگال و سپس کسب فرمان دیانی این سرزمین ، جهش عظیم در درآمدهای کمپانی پدید شد. طبق «پیمانالله آباد» (1765) کمپانی باید سالیانه تنها 6/2 میلیون روپیه بابت خراج این منطقه زرخیز به دولت مرکزی دهلی میپرداخت و پرداخت این خراج نیز از سال 1771 به بهانه استقرار شاه عالم دوم در دهلی قطع شد. این در حالی است که در سال 1792 درآمد خالص کمپانی از بنگال 225/8 میلیون پوند استرالینگ گزارش شده است. بیهوده نیست که «ویلیام پیت» در نامه ای به کلایو، فرمان دیوانی بنگال را « موهبتی» دانست که خداوند برای استرداد بدهی های دولت انگلیس درجنگ هفت ساله اروپا (1759-1763) و «نجات یک ملت» نازل کرده است! در سال 1760 فروش چای کمپانی به سه میلیون پوند و در سال 1770 به 9 میلیون پوند استرلینگ رسید. در دهه های نخستین سده نوزدهم واردات چای کمپانی به بازارهای اروپا سالیانه 30 میلیون پوند استرلینگ ارزش داشت.
باید توجه نمود که این ارقام تنها شامل درآمدهای رسمی کمپانی است؛ یعنی پولی که باید سود آن در میان سهام داران کمپانی تقسیم می شد. درآمدهای خصوصی و «غیرقانونی» کارگزاران کمپانی در این ارقام محاسبه نمی شود. این درآمدها چنان هنگفت بود که گروهی از سهامداران مغبون کمپانی را به اعتراض علیه کلایو و هستینگز و متهم ساختن آنان به «فساد مالی» برانگیخت.
به علاوه، در پیرامون کمپانی وکارگزاران آن، شبکه وسیعی از دلالان محلی (به طور عمده پارسی و یهودی و ارمنی) وجود داشت که درآمد آنان را نیز باید به این ارقام افزود. در سده هیجدهم اعضای کمپانی هندشرقی انگلیس تنها شامل تجارت شرق با اروپا (اعم از صادرات و واردات) می شد؛ ولی تجارت میان بنادر محلی، میان هند و خاور دور و عربستان و ایران به دست تجار خصوصی بود. بدینسان، در پیرامون کمپانی شبکه ای از تجار و دلالان شرقی شکل گرفت. معهذا اوج ثروت و قدرت کمپانی را باید در نیمه اول سده نوزدهم دانست که به طور عمده برتجارت جهانی تریاک مبتنی است.