با امید به فضا رفتیم

تعداد ماهواره‌ها
اکنون 43 کشور از کل کشورهای جهان دارای ماهواره هستند که تعداد ماهواره های آنها بالغ بر 3500 ماهواره می شود و حدود 1107 عدد متعلق به آمریکا و 1359 عدد هم متعلق به روسیه و بقیه مربوط به کشورهای اروپایی، چین، ژاپن، هند، استرالیا و ... است.
منافع اقتصادی ماهواره ها
از یکی از مهندسین هوا و فضا پرسیدیم که منفعت اقتصادی ماهواره چیست و او در جواب گفت که معمولا معروف است که یک ماهواره در عرض شش ماه تمام هزینه های خود را بر می گرداند و مابقی تولید سود است.
طبق آمار موجود از سال 2000 تا 2004 حدود 577 میلیارد دلار در بخش فعالیتهای فضایی در کشورهای دنیا سرمایه گذاری شده است. براساس آن گزارش ها گردش مالی که ساخت یک ماهواره به خود اختصاص می دهد از لحاظ سیستم های زمینی، سیستم پرتاب طراحی و نهایتا قرارگیری در مدار و استفاده از ماهواره بالغ بر یک میلیارد دلار می باشد اما در این سرمایه گذاری می توان تا 5000 برابر واحد سرمایه گذاری بازده اقتصادی گرفت.
ماهواره امید
پروژه ماهواره امید ایران از اسفند سال 84 آغاز شد و در طرح امید هدف این بود که تکنولوژی بومی را بتوانیم به حالت فضایی درآوریم. در این زمینه هم یکی از مهندسین پژوهشکده به ما چنین می گوید که کشورهای صاحب این فناوری حاضر نیستند که داشته های خود را در اختیار ما بگذارند و همواره در صدد بودند که با اطلاعات ناقص ما را عقب نگه دارند و به همین خاطر ما با قطع تمام وابستگی ها به سمت بومی سازی حرکت کردیم.
یکی دیگر از مهندسین برای این سوال که چرا از مسیر میانبر مونتاژ استفاده نکردیم، می گوید: تحریم ایران در عرصه های پیشرفته مانند هوا و فضا فقط مربوط به بعد از انقلاب نیست و یکی از دوستان هوا و فضا که قبل از انقلاب برای آموزش به آمریکا رفته بود تعریف می کرد که در کلاس های آموزش برخی اوقات که وارد بخش های حساس می شدیم ما را از کلاس بیرون می کردند و ادامه کلاس بدون دانشجویان ایرانی ادامه می یافت!
رئیس جمهور در جشن 22 بهمن در میدان آزادی نیز اشاره ای به بدعهدی کشورهای دارای این تکنولوژی کرد و گفت: ما چندی پیش با یکی از کشورها ماهواره ای را به فضا پرتاب کردیم آن کشور حتی اطلاعات ایستگاه زمینی ماهواره را در اختیار ما قرار نداد و اکنون اعلام کرده است که آن ماهواره گم شده است.
رئیس جمهور اشاره ای به اسم کشور مزبور نکرد اما تنها ماهواره ای که در گذشته پرتاب شده است ماهواره سینا -1 بود که با مشارکت کشور روسیه در ششم آبان 84 بر روی یک موشک ماهواره بر کوسموس - 3 ام روسی به فضا پرتاب شد. این ماهواره به سفارش وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در شهر امسک روسیه طراحی و ساخته شد و قرار بود که سینا 2 ظرف مدت 2 سال بعد ساخته و پرتاب شود که تاکنون این پروژه به اتمام نرسیده است و خبری از پیگیری آن نیست.
پیش از این یعنی قبل از پیروزی انقلاب اسلامی قراردادی با یک شرکت روسی برای پرتاب ماهواره مخابراتی «زهره» به فضا منعقد شده بود و اگرچه در دهه 70 و سال 83 دو مرتبه قرارداد آن تمدید شد و در نهایت با پرداخت132 میلیون دلار به شرکت روسی اویا اکسپورت موافقت کرد اما هرگز زهره به مدار فرستاده نشد.
ماهواره «مصباح» از دیگر ماهواره های نحس بود که قرارداد آن با یک شرکت ایتالیایی منعقد شد و اکنون این پروژه نیز خاک می خورد و قرار است در آینده نزدیک این پروژه بومی شده و با وزن 70 کیلو در مدار قرار بگیرد.
خصوصیات ماهواره امید
ماهواره امید 25 کیلوگرم وزن دارد که در مدار با ارتفاع 250 کیلومتری قرار گرفته و در هر شبانه روز 15 بار به دور زمین می چرخد؛ این ماهواره طی مدت عمر خود در مدار، ماموریتهای زیر را به انجام می رساند از جمله آنها:
1-برقراری ارتباط با ایستگاه های زمینی؛
2-ارسال اطلاعات ره گیری و تله متری به ایستگاه های زمینی؛
3-دریافت فرامین از ایستگاه های زمینی.
دستاوردهای پروژه امید عبارت است از:
1-طراحی و ساخت اولین ماهواره به دست متخصصان ایرانی؛
2-بومی سازی فناوری فضایی به عنوان قطب مهم تولید دانش و فناوری پیشرفته در صنایع کشور؛
3-ایجاد اقتدار ملی از منظر دستیابی به فضا؛
4-شناسایی و بهره برداری از ظرفیت های سخت افزاری، نرم افزاری و مغز افزاری موجود در کشور.
مسیر هموار شد
برای هر کاری شروع آن سخت است؛ ما در طول نیم قرن گذشته از این تکنولوژی دور بوده ایم و اکنون جزو 8 کشور دارای این فناوری هستیم.
امروزه با دستیابی به چندین تکنولوژی در زمینه ساخت و هدایت ماهواره، ساخت موشک ماهواره بر دو مرحله ای، ساخت پایگاه پرتاب، ساخت سوخت موشک سفیرو ایستگاه های تله متر و کنترل مسیر برای پیشرفت های بعدی سریع تر شده است. به گونه ای که مهندسین این بخش عقیده دارند که ما طبق سیاست های نظام به دنبال ساخت و پرتاب ماهواره های کاربردی تر و بزرگتر هستیم و در چشم اندازها ایجاد ایستگاه فضایی و اعزام فضانورد به فضا است.
وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات هم با بیان اینکه کمتر کشوری وجود دارد که توانسته باشد در سه مرحله به این موفقیت رسیده باشد، گفت: ماهواره امید در سه مرحله در مدار قرار گرفت و اکنون ما ساخت 7 ماهواره زیر یکصد کیلوگرم را شروع کردیم و ساخت ماهواره های چندصد کیلویی در برنامه های میان مدت قرار دارد.
بازتاب های امید
بازتاب های ماهواره امید و پیام سیاسی آن شاید بیشتر در فعالیت های علمی آن در عرصه رسانه ای و بین المللی انعکاس یافت و رسانه ها به این اذعان نمودند که تحریم ها نتوانسته است خللی در عزم و اراده جمهوری اسلامی ایران پدید آورد.
تعدادی از این بازتاب ها در ذیل می آید:
نیوساینتیست: توانایی های ایران در زمینه علوم فضایی بسیار بیشتر از سطح توقع جهانی است، ایران می تواند تا 2020 آدم به فضا بفرستد.
خبرگزاری رسمی روسیه ریانووستی: ایران هشتمین کشور در جهان است که قادر است مستقلا و با اتکا به نیروهای داخلی خود ماهواره بسازد و به فضا پرتاب کند.
روزنامه کویتی الرای: پرتاب ماهواره امید پیام قدرت نمایی سیاسی و راهبردی ایران به اوباما رئیس جمهور جدید آمریکا است.
رئیس بنیاد پژوهش های راهبردی فرانسه: ایران درصدد است که هر شش ماه یک بار جهان را با پیشرفت های خود مات و مبهوت کند.
ویتالی لایاتاریس شرکت «انررژی» (مربوط به اکتشافات فضایی و تولید راکت): من در برابر دانشمندان ایرانی سر تعظیم فرود می آورم که با غرور و بلندپروازی به سطح عالی از توسعه دست یافته اند. من پرتاب این ماهواره را عالی ارزیابی می کنم.
خبرگزاری رویترز: ایران با ارسال ماهواره به فضا این پیام را به جهان داد که ایران قدرتمند است.
شبکه الجزیره: موفقیت فضایی ایران در کارنامه دولت احمدی نژاد و شخص او ثبت می شود. وی پیش از این توانست برنامه هسته ای ایران را پیش ببرد...