حسن کلاته: رقابت های اخیر انتخابات نخست وزیری ایتالیا، سرانجام با پیروزی ائتلاف چپ موسوم به «ائتلاف درخت زیتون» متشکل از دمکرات های مسیحی، سبزها، لیبرال ها، کمونیست های سابق و کمونیست های جدید به رهبری رومانو پرودی، در مقابل حزب راستگرای سیلیوبرلوسکونی پایان یافت. ائتلاف مذکور با کسب 9/49درصد آرا در مجلس نمایندگان و 52درصد آرا در مجلس سنا گوی سبقت را از رقیب راستگرای انتخاباتی خود ربود.
همزمان با اعلام نتایج قطعی آرا از سوی دادگاه عالی ایتالیا، بسیاری از صاحبنظران و تحلیلگران از ناخشنودی آمریکا از انتخاب پرودی به عنوان نخست وزیر خبر می دادند. تعلل در تبریک به پرودی از جانب آمریکا به بهانه عدم اعلام قطعی نتایج آرا و احتمال تقلب انتخاباتی از درستی این دیدگاه خبر می دهد. در ادامه سعی می شود تا خطوط اصلی این نارضایتی را مورد کنکاش و بررسی قرار دهیم.
ایتالیا در دوره زمامداری برلوسکونی از دوستان نزدیک و متحدان استراتژیکی آمریکا در منطقه و حتی جهان به حساب می آمد. جدای از بستر تاریخی شکل گیری احزاب چپ و راست در ایتالیا، که عمدتا احزاب راست به سمت اتحاد با بلوک غرب و همراهی با منافع آنها گام برداشته ولی احزاب چپ عموما با شوروی در زمینه سیاست های جهانی همراه بوده اند. خود برلوسکونی نیز به سیاستگذاری های خارجی و تعقیب منافع فراملی بیش از منافع داخلی اهمیت و اولویت می داد. نمایه بارز این سیاست همراهی ایتالیا با آمریکا در شروع اقدامات اولیه آمریکا در راه اندازی جنگ علیه عراق بوده است. ایتالیا بلافاصله 3000 نیروی نظامی خود را به عراق اعزام نمود.
از سوی دیگر ایتالیا در بسط و حفظ روابط نزدیک خود با واشنگتن همراهی نزدیکی با رژیم صهیونیستی متحد برجسته و استراتژیک آمریکا در منطقه خاورمیانه برقرار کرده بود.
برلوسکونی که رژیم اسرائیل را تنها دولت دمکراتیک در منطقه خاورمیانه به شمار می آورد، از یکسو به مبارزه و مخالفت جدی با اندیشه های آنتی سیمیتیستم :ضدیهودیگرایی- برخاسته بود و از سوی دیگر تلاش بسیاری می نمود تا در اتحادیه اروپا، پایگاهی برای حمایت از رژیم صهیونیستی و مخالفت با حماس به عنوان یک سازمان تروریستی! تاسیس نماید. برلوسکونی که در سیاست های داخلی ایتالیا فردی نژادپرست به شمار می آمد و مخالفت ها و مبارزات او علیه مسلمانان و اماکن مذهبی مسلمانان زبانزد است در سیاست خارجی خود اما مخالف جدی اندیشه های آنتی سیمیتیستم بود.
موضعگیری متفاوت با سیاست ایران در مورد رژیم صهیونیستی و هولوکاست، از دیگر رویه های این سیاست است. دولت برلوسکونی د رحالی که مجوز تظاهرات علیه ایران در مقابل سفارت آن کشور در رم توسط طرفداران رژیم اسرائیل را به آنها اعطا می کرد در مقابل تظاهرات مدافعان حقوق فلسطینیان و اندیشه های حکومت ایران موضعگیری کرده و به محاکمه تظاهرکنندگان اقدام می ورزید.
اما در مقابل اندیشه های برلوسکونی، پرودی با شعار محور خروج از عراق، نوع روابط خود با آمریکا را روش می سازد. پرودی با اولویت دادن به منافع داخلی تا حادثه جویی بین المللی در نقطه مقابل برلوسکونی قرار دارد و همواره از منتقدان صریح جنگ آمریکا علیه عراق و جو انب اصلی سیاست ضدتروریسم واشنگتن بوده است. وی در انتقادات خود ضمن مرگبار خواندن و عبث توصیف نمودن جنگ، برلوسکونی را به کشاندن پای کشورش به ماجراجویی نظامی ناخواسته صرف این هدف که به کاخ های مجلل جهان دعوت شود، متهم ساخت. پرودی متعهد شده است که 2600 نظامی ایتالیا را که اکنون در عراق مستقرند به وطن بازگرداند.
از سوی دیگر پرودی با سابقه فعالیت در اتحادیه اروپا از طرفداران جدی سیاست اصالت دادن به اتحادیه اروپا و ایجاد تعادل قدرت و یا حتی برهم زدن توازن قدرت به نفع اتحادیه اروپا علیه آمریکا می باشد. پرودی اظهار داشته است که هدف اصلی سیاست خارجی دولت وی تحکیم مناسبات با اروپاست.
از سوی دیگر پرودی که در دوره های قبل به ایران سفر داشته و حتی از دانشگاه تهران دکترای افتخاری خود را دریافت نموده است به تجدید روابط و گرم کردن روابط سیاسی با ایران امیدوار است.
در زمینه روابط با فلسطینیان نیز پرودی به گونه ای مخالف با اندیشه برلوسکونی می اندیشد. وی معتقد است که اتحادیه اروپا بایستی در موضعگیری خود علیه حماس و اقدامات بعدی تجدید نظر نماید. پرودی در اولین مصاحبه خود پس از پیروزی در انتخابات در شبکه تلویزیونی «الجزیره» گفت «تمام تلاش خود را به کار خواهم بست تا موفقیت جدیدی را برای احترام گذاشتن به دولت جدید فلسطین در میان رهبران اروپایی به وجود آورم.
نتیجه گیری:
به نظر می رسد با به قدرت رسیدن پرودی و در دست گرفتن زمامداری دولت، نوعی دگرگونی در روابط صممیانه رم-واشنگتن پدید آید. با رفتن برلوسکونی محور ارتباطی رم-واشنگتن به سمت محور رم-بروکسل (مقر اتحادیه اروپا) تغییر موضع خواهد داد. بیرون کشیدن نیروها از عراق، حمایت از حماس و فلسطینیان در مقابل طرفداری همه جانبه از رژیم صهیونیستی و اقدام به برقراری روابط دوستانه با ایران اگر نگوییم سیاست های محوری دولت برلوسکونی را با دگرگونی جدی و همه جانبه همراه ساخته، باید بگوییم که آن را با چالش جدی فراخوانده است.