*دانشکده فرماندهی و ستاد سپاه از چه زمانی و با چه هدفی تشکیل شد؟
**در نیروهای نظامی یکی از دوره های آموزشی طول خدمت دوره فرماندهی و ستاد است که در تمام ارتش های دنیا مرسوم بوده و اجرا می شود. قبل از دوره فرماندهی و ستاد کادرهای نظامی دوره های تکنیکی را می گذرانند و در مقطع کاردانی و کارشناسی، افراد در یک رشته متخصص و عهده دار اجرای یک وظیفه خاص در سازمان می شوند سپس افراد برگزیده این دوره ها باید دوره فرماندهی و ستاد را نیز طی کنند. هدف از دوره فرماندهی و ستاد کسب آموزش های تاکتیکی و عملیاتی است. در اینجا ما به نیروها تاکتیک های رزمی و اصول عملیات را آموزش می دهیم. در این دوره ها افراد یاد می گیرند که چگونه فرمانده و ستادش باید با هم تعامل و همکاری داشته باشند تا در یک کار جمعی این تعامل منجر به بکارگیری یگان ها در اجرای ماموریت شود.
پس با این هدف دافوس ها در نیروهای مسلح تشکیل شده اند و دانشکده فرماندهی و ستاد در سپاه نیز بنابر قانون استخدامی سپاه و به دلیل این ضرورت ها حدود 20 سال است تشکیل شده است و در این بیست سال بیش از سه هزار و 200 نفر از فرماندهان، مدیران و مسئولان سپاه این دوره ها را طی کرده اند و با توجه به آمار، هر ساله 150 نفر وارد دوره های دانشکده فرماندهی و ستاد می شوند که بعد از گذراندن این دوره ها توانایی خواهند داشت تا یگان ها و قرارگاه های سپاه را اداره کنند.
با توجه به اینکه سپاه از ابتدای تاسیس خود تاکنون با اجرای ماموریت های گسترده و انجام وظایف خود باعث پایداری نظام اسلامی شده است، لذا موفقیت سپاه در ماموریت هایی مانند اداره جنگ واداره قرارگاه های امنیتی و عملیاتی برای دفاع در برابر دشمن خارجی در زمان جنگ، موفقیت کشور به شمار می آید. پس تمام کسانی که می خواهند در پست های فرماندهی یا ستادی در یک رده خاصی قرار گیرند باید دانش لازم برای اداره و به کارگیری یگان ها را داشته باشند. پس کسانی که اداره یگان های عمده سپاه از تیپ به بالا در نیروی زمینی و رده های هم تراز در نیروی مقاومت، هوایی و دریایی را برعهده دارند بایستی این دوره ها را گذرانده باشند.
*چه رشته هایی و بر اساس چه شرایط و ملاک هایی در این دانشکده تدریس می شود؟
**دانشکده فرماندهی و ستاد در شش گروه علمی متناسب با نیروهای پنج گانه سپاه و پشتیبانی سازماندهی شده است و دانشجویان متناسب با نیروی مربوطه خودشان در این گروه ها وارد و دوره های خاص را طی می کنند. از سال 74 به بعد مدرک دانشکده و فرماندهی ستاد بعد از پی گیری های لازم تبدیل به مدرک کارشناسی ارشد شد. لذا در سپاه بعد از انجام یک کار مطالعاتی، رشته ای تحت عنوان مدیریت امور دفاعی با شش گرایش، زمینی، هوایی، دریایی، قدس، مقاومت و پشتیبانی و خدمات رزم طراحی گردید. این رشته مورد تصویب وزارت علوم قرار گرفت و دستور اجرای رسمی آن از طریق وزارت علوم به سپاه ابلاغ شد. بنابراین از سال 74 به بعد ما در اینجا دو گروه دانشجو داریم، یک گروه به صورت فشرده دوره را طی می کنند و گروه دیگر دوره فرماندهی و ستاد را مفصل تر طی کرده و موفق به کسب مدرک کارشناسی ارشد از وزارت علوم می شوند.
*دوره های کوتاه مدت و بلندمدت (کارشناسی ارشد) چه تفاوت هایی دارند؟
**دوره فرماندهی و ستاد در 9 ماه تعریف می شود و کسانی که بخواهند مدرک کارشناسی ارشد را دریافت نمایند بایستی پس از طی این دوره و بعد از قبولی در آزمون، دو ترم دیگر را نیز بگذرانند و بعد از ارائه یک پایان نامه چهار واحدی و دفاع از آن مدرک کارشناسی ارشد مدیریت دفاعی را دریافت کنند. این دانشکده علاوه بر آموزش های تئوریک با ارائه تئوری مباحث کار علمی را نیز انجام می دهد تا دانشجویان به توانایی های لازم دست پیدا کنند.
*آیا دوره عالی جنگ نیز در این دانشکده برگزار می شود؟
**بلی؛ در این باره توضیح دهید:
بعد از دوره دانشکده فرماندهی و ستاد، دوره عالی جنگ است و کسانی که می خواهند در جایگاه سپهبدی خدمت کنند بایستی این دوره را سپری کنند. در این دوره فرماندهان چگونگی اجرای عملیات مشترک یا مرکب و چگونگی اداره یک جمع بزرگ از یگان های عملیاتی را در عملیات گسترده می آموزند. تا امروز بیش از 100 نفر از فرماندهان ارشد سپاه دوره عالی جنگ را در این دانشکده طی کرده اند و هم اکنون نیز ما 39 نفر دانشجو در دوره عالی جنگ داریم که در سه گرایش در حال تحصیل می باشند. دو گرایش اصلی «سیاست دفاعی» و «تهدیدات و امنیت ملی» است که طول دوره اش سه سال می باشد و در این دوره ها اساتید حوزه های دفاعی و امنیتی در سطح سپاه و نیروهای مسلح و یا شورای عالی امنیت ملی تدریس می کنند. این رشته هنوز به شکل دکتری داخلی مطرح است و سپاه در تلاش است تا این سطح تحصیلی را رسمی کند. بعد از این دوره، برای نیروهای مسلح توسط ستاد کل نیروهای مسلح دوره ای تحت عنوان «دانشگاه عالی دفاع ملی» تعریف شده است. این دوره ها در دو بخش دولتی یعنی مدیران سازمان ها و نظامی که فرماندهان و اعضای نیروهای مسلح هستند؛ تشکیل می شود و دانشجویان این دوره ها فرا می گیرند که چگونه بخش های نظامی و غیرنظامی با یکدیگر همکاری کنند تا در برابر هر نوع تهدیدی از کشور دفاع نمایند.
*پذیرش دانشجو در دوره های دانشکده فرماندهی و ستاد چگونه است؟
**در دوره های دانشکده فرماندهی و ستاد اعضای سپاه، ارتش و اعضای وابسته به وزارت دفاع و ستاد کل نیروهای مسلح می توانند از طریق شرکت در آزمون های وزارت علوم جهت پذیرش دانشجو برای ادامه تحصیل در رشته کارشناسی ارشد مدیریت دفاعی و یا از طریق آزمون های داخلی که برگزار می شود پذیرش شوند.
*علاقمندان به تحصیل در این رشته ها باید چه شرایطی داشته باشند تا بتوانند وارد این دانشکده شوند؟
**ورود به دافوس مستلزم داشتن شرایط خاصی است. کسانی که در آزمون های ورودی وزارت علوم یا آزمون های داخلی دانشکده شرکت کنند از طریق نیروها و سازمان های مشخص به ستاد مشترک سپاه معرفی می شوند. ستاد مشترک سپاه بعد از بررسی ها افراد واجد شرایط را اولویت بندی و ضرورت بندی می کند و با توجه به استعدادهای شخص متقاضی تشکیل پرونده می دهد و بعد از گذراندن آزمون ها دانشجو می تواند دوره های کلاس ها را طی نماید.
*با توجه به اجرای طرح تحول در سپاه دانشکده فرماندهی و ستاد دچار چه تغییراتی شده است؟
**با تصمیماتی که سپاه در دانشگاه امام حسین(ع) اتخاذ کرد، تمام حوزه های دفاعی و امنیتی موجود که به شکل آموزشی، پژوهشی و تحقیقی هستند در این دانشکده متمرکز شدند بنابراین سه رشته جدید آموزشی در این دانشکده ایجاد شد، رشته مطالعات منطقه ای، مدیریت بحران با گرایش بحران های امنیتی و مطالعات دفاعی استراتژیک که تحول دیگر در حوزه پژوهش بوده است. زیرا آنچه که در دانشکده بود بیشتر جنبه آموزشی داشت و تحقیقات دانشجویان در حد ارائه پایان نامه ها بود ولی بعد از طرح تحول پژوهشکده علوم دفاعی که هم در حوزه آموزش و هم در حوزه پژوهش فعال بود در این دانشکده مستقر شد در نتیجه ما امروز یک پتانسیل قوی پژوهشی داریم. مرکز دیگری که به دانشکده واگذار شد، مرکز توسعه امنیت پایدار است. این مرکز با هدف تدوین تاریخ عملکرد دفاعی کشور، عملکرد سپاه و توسعه امنیت پایدار در حوزه هایی که ما مشکل امنیتی داریم، تشکیل شده است و مرکز مطالعات دفاعی نیز مرکز دیگری است که به این دانشکده واگذار شده است. به این ترتیب کل مراکز پژوهش و آموزش دفاع و امنیت سپاه در اینجا متمرکز شده است.
*با توجه به اینکه مرکزیت پژوهشی دانشگاه امام حسین(ع) به این دانشکده منتقل شده تولیدات شما به صورت کتاب، نشریات و فصل نامه ها شامل چه چیزهایی است؟
**تا به امروز بیش از 140 عنوان کتاب از مرکز مطالعات جنگ، پژوهشکده علوم دفاعی و مطالعات توسعه امنیت پایدار منتشر شده است، این تعداد حاصل عملکرد بیرونی و قابل انعکاس این حوزه ها بوده است.
ما تا قبل از پیروزی انقلاب در مباحث دفاعی، امنیتی و مطالعات تئوریک این حوزه ها وابسته به غربی ها بودیم. بنابراین در زمینه فرهنگ دفاعی و امنیتی فقیر بودیم. پس یکی دیگر از رسالت های این مرکز تولید فرهنگ و علم دفاع از کشور با نگاه اسلامی و انقلابی و مبتنی بر خواسته ها و ویژگی های خاص خودمان است. در زمینه نشریات نیز به طور مشخص چهار نشریه عمده سپاه در این دانشکده منتشر می شود. نشریه «نگین» که وابسته به مرکز مطالعات جنگ سپاه است و در زمینه مطالعات تاریخ جنگ است. نشریه «نگاه» که به بررسی آخرین موضوعات امنیتی و دفاعی کشور در حوزه امنیت ملی خودمان و محیط بین المللی می پردازد. نشریه «سیاست دفاعی» که در حوزه سیاست دفاعی در سطح عملیاتی و استراتژیک منتشر می شود و فصل نامه «دفاعی امنیتی».
به نظر من امروزه مهمترین و اصلی ترین بخش سپاه در حوزه دفاع و امنیت در کتب و نشریات به طور مشخص گردآوری و متمرکز شده است.
*با توجه به ویژگی های خاص رشته هایی که در این دانشکده تدریس می شود، آیا تعاملی با دیگر دانشگاه ها و مراکز علمی، آموزشی داخلی و خارجی دارید؟
**بله، علم قابل محصور و محدود کردن نیست. موضوعی است که متعلق به تمام بشر است. امروزه ما از طریق سفرهای علمی که به کشورهای دیگر داریم سعی کرده ایم تعاملاتی با دانشگاه های خارج از کشور برقرار نماییم و از ابتدای سال جاری با هدف تعامل علمی با حوزه های دانشگاهی مشابه، سفرهایی به کشورهای ترکیه، سوریه و لبنان داشته ایم. همچنین دانشجویان و هیئت علمی ما سفری به کشورهای قفقاز، آذربایجان، ارمنستان و گرجستان داشته اند و توافقنامه امنیتی نیز نوشته شده است. آخرین سفر علمی ما در سال جاری سفر به کشور پاکستان بود و کشورهای اسلامی از قبیل سودان، تاجیکستان، سوریه نیز از ما تقاضا کرده اند که این دوره ها را در آنجا برگزار نماییم.
*به عنوان آخرین سوال، برای مسئولان و مدیران پاسدار که نیاز دارند در دوره ها شرکت کنند اما برحسب نوع کار و یا محل خدمت شان امکان شرکت ندارند، برنامه خاصی دارید؟
**برای حل این مشکل دافوس برنامه ریزی کرده است که در استان ها نیز این کلاس ها و دوره ها را برگزار نماید. به عنوان مثال اولین نمونه این دوره ها در استان مازندران آغاز شده و در حال انجام است. با توجه به تجربه خوب این طرح ،مشابه همین طرح، در استان گیلان نیز اجرا شد و الآن که بیش از یک سال از اجرای این دو دوره می گذرد ما بعد از تجزیه و تحلیل و کار کارشناسانه تصمیم گرفتیم دوره های استانی را توسعه دهیم و قرارگاه ها و استان ها نیز از ما تقاضا کرده اند که این دوره ها را برگزار نماییم. بنابراین مناطق و حوزه هایی که مشکلات دفاعی دارند در اولویت هستند.