بسماللهالرحمنالرحیم
گزارش البرادعی دبیرکل آژانس به شورای حکام بار دیگر شرایط جدیدی را در موضوع هسته ای ایران ایجاد کرد منتهی این شرایط و تاثیرات آن بسیار متفاوت با گذشته می باشد. در واقع این گزارش ( و گزارش ماه سپتامبر) موضوع منازعه بر سر برنامه هسته ای ایران را مورد چالش بنیادین قرارداده است. آمریکا و برخی از کشورهای اروپایی، ایران را متهم به انحراف از فن آوری صلح آمیز هسته ای کرده بودند و با مدرک سازی های جعلی و ایجاد ابهام و تردید سعی در «برچیدن» برنامه های هسته ای ایران داشتند. اما اکنون این گزارش ضمن اینکه چنین راهبردی را «بی پایه» کرده بلکه اهرم های پیشبرد این راهبرد، قواعد بازی آنها و آرایش بازیگران منازعه را به صورت اساسی متحول ساخته یا تحت تاثیر قرار داده است. به برخی از این موارد در زیر اشاره می شود:
1- بی اعتباری اهرم های حقوقی - فنی و غیرمتعارف: گزارش قبلی و گزارش اخیر بهانه های حقوقی و فنی آمریکا و سایر مخالفان هسته ای ایران را از آنها ستانده است. کاخ سفید طی چهارسال اخیر همواره برمبنای قواعد حقوقی آژانس که خود در اعلام نظرهای این سازمان منعکس می شد پرونده هسته ای ایران را بسیار خطرناک جلوه می داد. به همین ترتیب با توسل به یکسری ملاحظات فنی که از ناحیه منابع مختلف گزارش می شد، فعالیت های هسته ای ایران را با تلاش برای دستیابی به سلاح اتمی مترادف می کردند. متعاقب چنین زمینه سازی هایی آمریکا همواره استفاده از اهرم های غیرمتعارف از جمله فشار اقتصادی و حتی حمله نظامی را برای حل مسئله هسته ای ایران در افکار عمومی جهانیان تبلیغ می کرد. اکنون گزارش های اخیر آژانس ضمن خنثی سازی توجیهات سیاست فشار یا برخورد نظامی، استفاده از آنها را اساسا بلاموضوع کرده است.
2- بلاموضوع شدن شورای امنیت: انتقال پرونده هسته ای ایران به شورای امنیت برمبنای تعریف فعالیت های هسته ای ایران و تحت تاثیر آمریکا و برخی از کشورهای اروپایی صورت گرفته بود. در واقع محور اصلی ارجاع پرونده در اعلام آژانس بر عدم توانایی راستی آزمایی برنامه ای هسته ای ایران بود اکنون با توجه به همکاری های به عمل آمده بین ایران و آژانس وگزارشی که البرادعی ارائه داده است نشان داد که آژانس قادر به تایید عدم انحراف فعالیت هسته ای ایران است و همکاری های ایران با آژانس سوالات این نهاد را به خوبی پاسخ داده است. در واقع گزارش اخیر آژانس نشان می دهد که عملا موضوع ابهام در تاریخچه فعالیت های گذشته ایران از سال 1984 تا 2003 پایان یافته است و براساس قانون و اساسنامه آژانس هیچ بهانه ای برای بررسی موضوع در شورای امنیت وجود ندارد.
3- تعویق سازی سیاست اجماع: کاخ سفید سه مرحله برای برچیدن برنامه هسته ای ایران را در دستور کار خود داشت؛ مرحله اجماع، مرحله الزام و مرحله اقدام. گزارش آژانس تلاش های بی سابقه مخالفان هسته ای در اجماع سازی علیه ایران را با چالش و مانع بزرگ روبه رو ساخت. گزارش سپتامبر و گزارش اخیر البرادعی اجماع در سطوح شورای امنیت، حوزه اتحادیه اروپا و سایر بازیگران علیه ایران را بهم ریخت. اکنون توجیهی برای اعضای اتحادیه اروپا، اعضای گروه 1+5 و 5 جهت همراهی سیاست های غیرمنطقی کاخ سفید وجود ندارد.
4- تقویت فرآیند جدید: گزارش البرادعی دومین گام مهم روبه جلو محسوب می شود. همانطور که دبیرکل آژانس گفته بود که در صورت نتایج مثبت همکاری ایران و آژانس چشم انداز مطلوب در حل پرونده هسته ای ایران بوجود خواهد آمد، اکنون چشم انداز قابل لمس است زیرا گزارش البرادعی بیانگر موفقیت ابتکار ایران : آژانس است. همین امر سیاست های تخریبی سه گانه کاخ سفید علیه آژانس، دبیرکل آژانس و طرح اقدام را با ناکامی مواجه ساخته است. در واقع گزارش اخیر «راهبرد دو مسیری» اروپا و آمریکا علیه ایران را شکننده کرده و آنها را مجبور به تمکین راه حل موجود خواهد کرد.
5- ابرام حقانیت ایران: در طی چهار سال اخیر آمریکا و متحدین آن با ابهام سازی در پرونده هسته ای ایران از جمهوری اسلامی ایران تصویر نامتعادل و غیرمنطقی ارائه می دادند و برنامه هسته ای ایران غیرصلح آمیز اعلام می شد اما گزارش سپتامبر و گزارش اخیر حقانیت ایران را اثبات کرد. تاثیر این موضوع را باید در مناسبات آتی ایران با آژانس و سایر کشورها ملاحظه کرد.