فتحالله پریشان
از مجموعه راهبردهای هفتگانه علمی مورد تاکید مقام معظم رهبری در دیدار با دانشجویان و اساتید نخبه و بسیجی کشور، سه راهبرد؛ تدوین نقشه جامع علمی کشور، شاگردپروری و ارتباط و تعامل مستمر اساتید با دانشجویان در شماره های گذشته مورد توجه قرار گرفت. در این شماره به چهارمین راهبرد علمی از منظر رهبر معظم انقلاب، یعنی مسئله تحقیق و پژوهش می پردازیم. مسئله تحقیق و پژوهش از جمله مسائل زیربنایی علمی و زیرساختی در ساماندهی به آموزش پیش برنده و عامل اساسی توسعه همه جانبه کشور محسوب می شود. تحقیق و پژوهش واقعی می تواند یک کشور را در فرایندی تدریجی به سمت استقلال کامل فکری و علمی سوق دهد و موجبات تعامل کشورها را به صورت علی السویه و سازنده بر محور مبادلات علمی به دور از شائبه و خطر وابستگی سیاسی فراهم نماید. اما متاسفانه از بدو ورود علوم جدید براساس روش های پژوهشی پوزیتویستی، دانشگاه های کشور به جای تلاش در جهت تولید دانش بومی و طراحی روش تحقیق متناسب با آن و نیازهای جامعه، به سمت ترجمه گرایی حرکت کردند. از این رو زمانی که مجموعه راهبردها و توصیه های مقام معظم رهبری در خصوص مسئله تحقیق و پژوهش را از نظر می گذرانیم، در می یابیم که معظم له به چند محور توجه ویژه دارند:
1- اقدامات زمینه ساز؛ مقام معظم رهبری به کرات به اهمیت مسئله تحقیق و پژوهش به عنوان «منبع تغذیه آموزش» کشور اشاره کرده و دستگاه های اداری و آموزشی دولت را موظف به تمهید بسترهای روان سازی و سهل سازی سیستم بروکراسی اداری مرتبط به کارهای علمی متذکر شده اند. بر این مبنا چند سالی است که برنامه ریزی های مناسبی در خصوص تخصیص بودجه در مورد اقدامات علمی و کارهای پژوهشی در دولت اتفاق می افتد. اما علاوه بر آن خود دانشگاه ها هم باید در جذب و مصرف درست این اعتبارات در بحث تحقیق و پژوهش تلاش نمایند.
2- آسیب شناسی سیستم های پژوهشی گذشته نکته دیگری است که معمولا در این بعد در فرمایشات رهبر معزز و فرزانه انقلاب وجود دارد. «ما اگر تحقیق را جدی نگیریم، باز سال های متمادی بایستی چشم به منابع خارجی بدوزیم.» در حالیکه این امر مطابق با نظرات معظم له همان ترجمه گرایی گذشته است که وابستگی را نیز به همراه خود خواهد آورد.
3- تلاش اساتید و دانشجویان برای تولید دانش بومی و تبادل علمی با سایر دانشمندان و دانشگاه های کشور توصیه دیگری است که ارتقای شخصیت علمی کشور را سبب خواهد شد. بومی سازی دانش ها و نظریه پردازی براساس اصول و چارچوب های فکری و اعتقادی خویش افق روشن فردای جامعه اسلامی در برآوردن نیازهای مختلف جامعه است. این مهم باید در همه عرصه های مدیریتی، اجرایی، آموزشی و فکری جامعه جریان و سریان داشته باشد.