قاسم غفوری
آمریکایی ها در راستای حفظ برتری هژمونیک برجهان، همواره تلاش کرده اند تا حضور نظامی و سیاسی خود را براقصی نقاط جهان گسترش دهند. هر چند که درسال های اخیر آمریکا براساس استراتژی حمله پیش دستانه حضور در خاورمیانه را در اولویت قرارداده و حتی به اشغال عراق مبادرت ورزید اما حضور در سایر نقاط جهان را نیز مورد توجه قرارداده است. در این میان قاره آفریقا به عنوان قاره ای ثروتمند اما بکر از کانون های توجه واشنگتن قلمداد می شود که به طور مستقیم و غیر مستقیم برای استیلا برآن تلاش کرده است. در آخرین اقدام برای اجرای این مهم کاندولیزا رایس،وزیر خارجه آمریکا در کنار رابرت گیتس، وزیر دفاع با حضور در اتیوپی و دیدار با مقامات شاخ آفریقا برای اجرای این مهم فعالیت کرده اند... مهمترین دستاورد سفر آنها به آفریقا ایجاد پایگاه فرماندهی آمریکا در کشور جیبوتی برای تامین امنیت منطقه و پایان دادن به جنگ های داخلی در کنگو می باشد. بررسی پرونده فعالیت های نظامی آمریکا در آفریقا نشان می دهد که بسیاری از کشورهای منطقه از این حضور ابراز نارضایتی کرده و آن را مغایر با اهداف خود می دانند. آنها تاکید دارند که این حضور نظامی برابر با استعمار و استثمار کشورهایشان به صورت آشکار و پنهان است که دستاوردی برای آنها ندارد. آمریکایی ها که تجربه استعماری انگلیس و فرانسه برآفریقا را دارند برای کاهش اعتراضات جهانی و مردم آفریقا، از ابزارها و بهانه های بشردوستانه بهره برداری می کنند. در سیاست های آنها چند سناریو در نظر گرفته شده است. اولا تامین امنیت منطقه که به دلیل جنگ های داخلی بویژه در سودان، سومالی،کنگو، گینه و... متزلزل گردیده است. در این طرح آمریکایی ها با دخالت نظامی به اصطلاح برای برقراری ثبات و امنیت فعالیت می کنند این در حالی است که اسناد نشان می دهد، سلاح های آمریکایی خود عامل بروز این درگیری های بوده است.
ثانیا مبارزه با تهدیدات تروریستی و سرکوب القاعده محور دیگر توسعه طلبی آمریکا در آفریقا است. مقامات آمریکایی در حالی براصل حضور نظامی در آفریقا تاکید دارند که در ماه های اخیر بسیاری از کشورهای قاره، از سوی گروه های القاعده از جمله بن لادن رهبر القاعده مورد تهدید قرارگرفته اند. آمریکایی ها این بهانه را ایجاد کرده اند که برای سرکوب تروریسم باید در آفریقا حضور داشته باشند تا امنیت جهانی را تامین کنند.
ثالثا آمریکایی ها تلاش دارند تا از ابزار سازمان ملل برای اجرای اهدافشان در آفریقا بهره برداری کنند. آنها با تصویب قطعنامه ها و اعمال نفوذ شورای امنیت به طور جهت دار برای این مهم فعال شده اند. تصویب قطعنامه علیه سومالی و سودان و تاکید شورای امنیت بر حضور نیروهای خارجی در شاخ آفریقا با اعمال فشارهای آمریکا و برخی متحدان اروپایی آن صورت گرفته که راه را برای اشغالگری هموار می سازد. به عبارتی دیگر آمریکا همچنان سناریوی تروریسم و مبارزه با آن را در قالب شورای امنیت حفظ نمده و در آفریقا اجرا می کند. با تمام این تفاسیر بیان این نکته ضروری است که آمریکایی ها به رغم مخالفت های جهانی حضورشان در آفریقا را امری ضروری می دانند. دستگاه های اطلاعاتی و نظامی آمریکا در گزارش های خود تاکید کرده اند که روند تحولات جهانی بویژه مسئله انرژی جهان را به سمت آفریقا هدایت خواهد کرد، لذا آمریکا نیازمند حضور نظامی در این منطقه است. واشنگتن تاکید دارد که به چند هدف باید در آفریقا حضور نظامی داشت:
1) مقابله با بازیگران جدید و قدرت مندی مانند چین، روسیه و حتی ایران و اتحادیه اروپا که در حال توسعه نفوذ در آفریقا می باشند ومنافع آمریکا را تهدید می کنند.
2)جبران شکست های استراتژیک در خاورمیانه بویژه عراق که موقعیت آمریکا را در این منطقه متزلزل کرده است. آمریکایی ها دریافته اند که دیگر توانایی حضور در خاورمیانه را ندارند، لذا با حضور نظامی در آفریقا از یک سو به تامین منابع انرژی و مواد اولیه از این قاره به جای خاورمیانه می پردازند و از سوی دیگر با ایجاد شرایط لازم برای سرمایه گذاران آمریکایی که روزی با وعده های اقتصادی به حمایت از جنگ در خاورمیانه پرداخته و اکنون دستاوردی ندارند در آفریقا به نوعی به دلجویی از آنها می پردازند.
3) عصر حاضر جنگ قدرت ها برای منابع انرژی است. آمریکا که عملکردهای روسیه در زیرسلطه ؟؟؟ منابع انرژی جهان را درک کرده از هم اکنون برای سیطره بر نفت و گاز و اورانیوم آفریقا فعالیت می کند تا در برابر سایر کشورها به عنوان ابزار قدرت بهره برداری کند.
4) آمریکا اجرای طرح سپرموشکی را برای سراسر جهان درنظر دارد. آنها شرق آسیا، اروپا، خاورمیانه و حتی آفریقارا محور این تحرکات قرارداده اند که بخشی از آن در شاخ آفریقا اجرا می شود. در مجموع می توان گفت که آمریکا حضور نظامی در آفریقا را از کارکردهای ضروری برای آینده خود در عرصه بین الملل می داند که با دیدارهای مکرر مقاماتش از این قاره اجرا می شود. با این وجود گرفتاری این کشور در خاورمیانه و حضور پررنگ سایر بازیگران با وجهه ای مثبت در آفریقا مانع از اجرای طرح های آن می باشند، لذا واشنگتن امید دارد تا از طریق نظامی به حضور در این قاره بپردازد چرا که در سایر ابعاد توانایی لازم را دارا نمی باشد.