حسین جاوانی
خداوند در قرآن کریم می فرماید:«... و اذا قلتم فاعدولوا...» ( انعام : 152) و هنگامی که سخن می گوئید عدالت و انصاف را رعایت کنید. چند روز پیش سایت آفتاب مطلبی را درخصوص توزیع رایگان گونی های سیب زمینی بین مردم با اهداف سیاسی منتشر ساخت و پس از آن یکی از کاندیداهای مطرح جریان دوم خرداد در مصاحبه مطبوعاتی خود، همین موضوع را اینگونه بیان داشت:« عده ای فکر می کنند با یک گونی سیب زمینی و پول توجیبی می توانند در شب انتخابات رای جمع کنند، آیا این تحقیر مردم نیست؟» به احتمال قوی منظور از پول توجیبی، سود سهام عدالت باشد که در جای خود باید مورد تحلیل و ارزیابی قرارگیرد. اما داستان سیب زمینی چیست؟ آیا در این مملکت عده ای واقعا فکر می کنند با توزیع رایگان سیب زمینی می توان رای جمع آوری کرد؟ بدیهی است که هر شنونده این خبر حساس شود و کنکاش نماید که داستان چیست؟ آیا اساساً داستان توزیع رایگان سیب زمینی به صورت گونی یا در کیسه های کوچکتر صحت دارد؟ یا اینکه نوعی جوسازی علیه دولت نهم می باشد؟ پاسخ مثبت است. در ایام عید و روزهای ماقبل از آن دولت در برخی از مناطق کشور اقدام به توزیع رایگان سیب زمینی کرد! چرا رایگان؟ آیا دولت اهداف سیاسی از این اقدام داشت و یا ماجرا چیز دیگری است؟ البته کسانیکه منتقد دولت هستند و به قدرت رسیدن خود را در گرو به زیر کشیدن دولت کنونی می دانند، آنگاه که از جاده انصاف خارج شوند، بدیهی است که هر حرکتی را از سوی دولت با عینک بدینی مورد تحلیل و قضاوت قرار دهند و از آن جمله می تواند باشد همین توزیع رایگان سیب زمینی که در آستانه عید امسال انجام گرفت. اما واقعیت داستان چیست؟ واقعیت ماجرا به داستان همیشگی سیب و پیاز طی سال های گذشته برمی گردد.
به هر دلیلی تولید سیب زمینی و پیاز در کشور ایران در هر سال، تناسب با نیاز ندارد. یکسال کشاورزان به کشت این دو محصول زیاد می پردازند و نتیجه آن فراوانی و ارزانی آن در بازار می شود. این ارزانی به دلیل زیادی عرضه ممکن است تا آنجا باشد که اساساً برای کشاورز جمع آوری سیب زمینی و یا پیاز از روی زمین و عرضه آن در بازار مقرون به صرفه نباشد تا جائیکه ترجیح دهد این محصولات پر ارزش روی همان زمین کشت فاسد شود و از بین برود.
در چنین شرایطی، یکی از پیامدهای این وضعیت، کاشت این دو نوع محصول در سال بعد خواهد شد و نتیجه آن افزایش بیش از حد قیمت در بازار سال آینده می گردد. در سال های گذشته همواره این نوسانات قیمت را شاهد بودیم. یکسال سیب زمینی و یا پیاز با قیمت 100 تا 150 تومان و یکسال تا بالای 1000 تومان این دو محصول در بازار عرضه می شود. این عدم تناسب بین میزان تولید و مصرف برای هر دو قشر تولید کننده مشکل ساز می شود. یکسال کشاورز ضرر می کند و مردم سیب و پیاز را ارزان می خرند و سال بعد این مردم هستند که بدلیل کشت کم باید این دو محصول را بسیار گران بخرند. معمولا در چنین شرایطی دولت ها وارد عمل شده و به نوعی بازار را متعادل می سازند. به عنوان مثال چندین سال قبل در آمریکا گندم زیادی تولید شد و امکان صادرات همه آن نبود و میزان تولید نیز بسیار بیشتر از میزان مصرف بود.
دولت آمریکا برای اینکه کشاورزان ضرر نکنند، گندم های زیادی را به قیمت مناسب خریداری و همه آن گندم ها را به دریا ریخت! همین داستان چندین سال قبل در مورد کره نباتی در فرانسه اتفاق افتاد و دولت فرانسه اقدام مشابه دولت آمریکا انجام داد. متأسفانه در 30 سال گذشته، دولت ها در ایران هرگاه چنین موضوعی در عرصه اقتصادی کشور به وجود آمده اقدام شایسته ای را انجام نداده اند. سال گذشته ، سال کشت فراوانی سیب زمینی بود. فراوانی این محصول در سال گذشته قیمت آن را بسیار پایین آورد و این کاهش قیمت سبب گردید کشاورزان زیادی به این جمع بندی برسند که اساساً به دلیل مقرون به صرفه نبودن و متضرر شدن اقدام به جمع آوری محصول خود از روی زمین نکنند.
نتیجه چنین وضعیتی روشن بود. امسال کشاورزان ضرر می کردند در سال آینده باید مردم سیب زمینی را به دلیل کشت کم بالای 1000 تومان خریداری می کردند. برای اولین بار وزارت جهاد کشاورزی تصمیم گرفت به قیمت مناسب از کشاورزان سیب زمینی های روی دست کشاورزان مانده را خریداری نماید و از آنجا که نمی توان این محصول را برای مدت طولانی و برای سال های بعد در انبار نگهداری کرد یا مانند گوشت و مرغ منجمد نمود و از طرفی هم دولت اسلامی نمی تواند مانند آمریکا و فرانسه محصول فراوان را به دریا بریزد، اقدام به توزیع رایگان آن میان اقشاری از مردم و به ویژه در مناطق محروم نمود. حال که داستان توزیع رایگان گونی های سیب زمینی اینگونه است آیا به راحتی اگر اهل انصاف باشیم ، می توانیم هدف این کار را جمع کردن رأی برای انتخابات عنوان کنیم. در این کار اگر یک اشکال اساسی و جدی وجود داشته باشد عدم اطلاع رسانی دولت به مردم در زمان خودش نسبت به چرایی این اقدام است. شاید آن هم اگر انجام می شد عده ای از آن با عنوان تبلیغات انتخاباتی یاد می کردند!