دولت الکترونیک و کاهش هزینه‌ها

سابقه دولت الکترونیکی در ایران
در کشورهای پیشرفته جهان، پیاده سازی دولت الکترونیکی با تاکید بر ارائه چند خدمت اصلی دولت آغاز شده و به تدریج توسعه یافته است. نمونه هایی از این مدعا را می توان در ارائه خدمت الکترونیکی تامین اجتماعی، مالیات و حمل و نقل در کشورهایی همچون انگلیس ، استرالیا، کره جنوبی و ژاپن مشاهده کرد. در کشور ما نیز در سال های اخیر فعالیت هایی جهت الکترونیکی نمودن برخی از خدمات دولتی انجام پذیرفته است؛ اما این فعالیت ها با توجه به عدم وجود یک برنامه واحد منسجم بلندمدت به نتیجه قابل قبولی دست نیافته است. در این ارتباط طرح تکفا اولین طرح دولت ایران در زمینه توسعه کاربردی فناوری اطلاعات ایران بود که در سال 1381 در راستای سند چشم انداز توسعه جمهوری اسلامی اجرایی شد و یکی از اصلی ترین محورهای این سند توسعه دولت الکترونیک بود اما این طرح در سال 1384 متوقف شد و تا سال 1386 هیچ گونه سند جامعی در زمینه توسعه فناوری اطلاعات وجود نداشت. پس از وقفه ای دو ساله، در سال 1386 شورای عالی فناوری اطلاعات وزارت ارتباطات با دعوت تعدادی از خبرگان فناوری اطلاعات اقدام به تصویب سند نظام جامع فناوری اطلاعات کشور کرد که در این سند، توسعه دولت الکترونیکی به عنوان یکی از محورهای اصلی مد نظر قرار گرفت.
تعریف دولت الکترونیک
دولت الکترونیک یک واژه عام است که برای مفاهیمی از قبیل خدمات الکترونیک، دموکراسی الکترونیک و از همه مهمتر، مدیریت/ نظارت الکترونیک مورد استفاده قرار میگیرد. این بکارگیری فن آوری اطلاعات و ارتباطات (ict) است که دسترسی به خدمات دولتی، و متقابلاً ارائه خدمات توسط دولت را در جهت انتفاع به شهروندان، شرکای تجاری دولت، بخشهای عمومی و بخشهای خصوصی افزایش میدهد.
دولت الکترونیک فرایندهای جاری مبتنی بر کاغذ (بازی) را مکانیزه و کامپیوتریزه نموده که این سرعت بخش روشهای جدید مدیریت میگردد. این سیستم، بین مقامات دولتی، بخش های خصوصی و شهروندان پل ارتباطی ایجاد می نماید. مهمتر از همه، امکان اعمال یک کنترل اثربخش را برای دولت در جهت استفاده بهینه از سرمایه های اجتماعی، سیاسی، و اقتصادی در مسیر توسعه فراهم میسازد.
خدمات دولت الکترونیک
خدمات الکترونیک عبارت است از تمرکزروی نیازهای شهروندان و بنگاههای اقتصادی و هدف آن ایجاد تعامل بین آنها و نهادهای دولتی و کارکنان دولت، در شرایط آسان، دوستانه، شفاف، کم هزینه و اثربخش میباشد. این بدان معنی است که افراد قادر به تقاضا و تأمین خدمات مورد نظر خود از دولت بصورت الکترونیک بوده و از طریق اینترنت یا سایر مسیرهای مکانیزه بتوانند به خواسته خود دست یابند. این یک راهکار تأمین نیازهای روزافزون شهروندان در خدمات میباشد که با بهره گیری از امکانات پیشرفته داخلی و خارجی فن آوری اطلاعات و ارتباطات (ict) تعامل و یکپارچگی انواع سیستم های متداول جاری را فراهم میسازد. این امر لزوماً تغییر در سیستمها و روشها را مطرح میسازد تا ایجاد دسترسی به اطلاعات و خدمات به ساده ترین شکل فراهم گردد، و در نتیجه تنها متکی به کامپیوتر نباشد.
پیشرفت در جهت اجرا و تکمیل دولت الکترونیک در ایران اخیرا نظر بسیاری از مقامات سیاستمردان را به خود جلب نموده. شرط لازم برای یک دسترسی مناسب و مربوط در این فناوری بعنوان یک رفعت توصیه شده نیزتفهیم گردیده است.
رسانه دولت الکترونیک
رسانه منتخب برای دولت الکترونیک فعلا اینترنت می باشد که از طریق رایانه های شخصی متصل به آن قابل بهره برداری است. ولی پیش بینی شده است که در 3 تا 5 سال آینده از کیوسکها و تلفن های همراه ویژه ای که بدین منظور طراحی و ساخته خواهند شد نیز استفاده گردد. اخیرا نسل اول تلفنهای همراه که قابلیت اتصال به اینترنت بی سیم را دارند به صورت انبوه به بازار عرضه شده است.
دولت الکترونیک در تهران
براساس مصوبه هیات وزیران از دو سال پیش کارگروهی متشکل از نمایندگان وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، وزارت بازرگانی، سازمان مدیریت و برنامه ریزی، بانک مرکزی، استانداری تهران و شورای اسلامی شهر تهران موظف شدند موضوع کاهش ترددهای درون شهری را از طریق توسعه خدمات و فعالیت های مجازی که منجر به کاهش حضور فیزیکی ارباب رجوع در مراکز دولتی شود، مورد بررسی قرار داده و تا پایان سال جاری نتیجه آن را به هیات وزیران ارایه کنند.
اجرای این تصمیم که 28 آبان ماه ابلاغ شده است، برعهده وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات گذاشته شده و براساس نتایج بررسی راهکارهایی که براساس آنها مراکز دولتی می توانند خدمات خود را از طریق سیستم های الکترونیکی، تلفنی و اینترنتی به مردم ارایه کنند تا از میزان ترددهای غیرضروری شهروندان تهرانی کاسته شود مشخص می گردد.
براساس برآوردهای کارشناسان، بیشترین میزان ترددهای درون شهری به منظور انجام کارهای روزمره ای نظیر امور بانکی، دریافت مجوزهای مختلف و دریافت خدمات اداری صورت می گیرد.
ما کجاییم؟
دولت الکترونیک در ایران با وجود آن که هنوز متولی مستقلی ندارد، اما در بعضی حوزه ها فعال است. قریب به 1000 سایت دولتی ایران با وجود همه کاستی ها و نقص هایی که در اطلاع رسانی دیجیتالی رسمی در وب وجود دارد، بخشی از روابط عمومی دیجیتالی کشور را به دوش می کشند.
دفاتر دولت الکترونیک که در استان های مختلف کشور راه اندازی شده است، خدمات مختلف انتظامی و ثبتی را انجام می دهند و این خود یک گام به جلو در ارائه خدمات به شهروندان الکترونیکی ایران است.
اعطای ده ها میلیارد تومان تسهیلات از طریق طرح تکفا به بخش خصوصی در جهت تقویت زیربنای اقتصادی و علمی بخش خصوصی در حوزه ای تی، خود تاثیر غیرمستقیمی در گسترش دولت الکترونیک در ایران دارد.
درگاههای خدمات دولتی
برای دستیابی آسان و سریع عموم مردم به اطلاعات و خدمات دستگاه های اجرایی و در راستای سیاست های چهارگانه دولت نهم خصوصاً خدمت به بندگان خدا و عدالت گستری در زمینه دسترسی به اطلاعات و خدمات دولتی و عمومی؛ همچنین تحقق اهداف تبصره 13 قانون بودجه مبنی بر کاهش ترددهای درون شهری فاز اول طرح ملی «درگاه خدمات دولتی» با عنوان «پورتال مردم» که گامی اساسی برای تحقق دولت الکترونیک می باشد، با نام «درگاه اطلاع رسانی خدمات دولتی» در دویست خدمت اولویت دار دستگاههای اجرایی ،وارد مرحله اجرایی شده است.
مطابق مصوبه شورای عالی اداری مسوولیت قراردادن اطلاعات، به روز رسانی و اعمال تغییرات و همچنین صحت و درستی محتوای پورتال بر عهده دستگاه های اجرایی می باشد.
www.iranmardom.ir
همچنین درگاه خدمات الکترونیکی ایران در مورد وظایف و افق کار خود نوشته است.
با عنایت به تبصره 3 ماده 25 تصمیم نامه شماره 68084/ت37456 مورخ 31/4/86 نمایندگان ویژه رئیس جمهور در خصوص موضوع اصل 127 قانون اساسی در مورد اجرای تبصره 13 قانون بودجه سال 1386 کل کشور، وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات متصدی راه اندازی درگاه (پورتال) واحد دولت الکترونیکی گردید. با توجه به هدف بزرگ این تصمیم نامه و امور گسترده مرتبط با راه اندازی درگاه یاد شده، این پروژه در قالب چند فاز اجرایی مستقل تدوین شده و در حال اجرا است.
این سایت می نویسد:افق درگاه خدمات الکترونیکی ایران، افزایش و تامین فعالیتهای مردم ایران در دنیای مجازی اینترنت می باشد که به امید خداوند و با یادآوری شعار «می شود، می توانیم» ریاست محترم جمهوری و تکیه بر توان بالای جوانان باهوش ایرانی، این امر ممکن خواهد شد. با توجه به سیاست های «دولت الکترونیک» و با به وجود آمدن سرویس های الکترونیکی توسط نهادها و سازمان های اجرایی، امید می رود تا این خدمات در درگاه خدمات الکترونیکی ایران تجمیع شوند. در آینده ای نه چندان دور، درگاه خدمات الکترونیکی ایران، مرجع جستجوی کلیه اطلاعاتی خواهد بود که هر ایرانی در فضای مجازی به آن نیاز دارد.
www.iran.ir
پیشنهاد
امروزه با توجه به اینکه دولت الکترونیک می تواند به کوچک شدن دولتها ،افزایش بهره وری،پرهیز از اسراف وجهش در توسعه کشور نقش عمده ای داشته باشد دولت باید در سال جدید با جدیت بیشتری بسیاری از هزینه های سنگین خود را با گسترش فعالیتهای الکترونیکی خود را تفویض کند.دولت باید توجه داشته باشد که توسعه این دولت سبب خواهد شد که کار روزانه از 8 ساعت به 24 ساعت افزایش یابد و تعطیلات فراوان کشور ما را به صفر برساند.
نگاهی گذرا به تقویم سال 1388 نشان می دهد تعطیلات رسمی کشور امسال بیش از 52 روز است و علاوه بر آن 52 روز تعطیلات جمعه در تقویم هر ایرانی ثبت شده است. به این ترتیب از 365 روز امسال 77روز آن تعطیل است.
این در حالی اتفاق می افتد که هر کارمند یا کارگر ایرانی می تواند با توجه به قانون کار از 30روز مرخصی استحقاقی بهره مند شود و در نتیجه کل تعطیلات قانونی برای یک کارمند در سال جاری 107 روز است. اگر این رقم را از 365 روز سال کم کنیم تعداد روزهای کاری یک نیروی کار در ایران معادل 258 روز خواهد بود.
نکته جالب در بحث تعطیلات آنکه بسیاری از مدیران شرکت ها علاوه بر تعطیلات رسمی، تعطیلاتی نیز تحت نام های مختلف مانند تعطیلات تابستانی، زمستانی و... را با دادن مرخصی های بلاعوض برای کارکنان در نظر می گیرند. اینگونه مدیران در بین مردم بسیار محبوبند و فراموش نکنیم که در بسیاری از موارد دولت ها روزهای کاری بین تعطیل را هم تعطیل می کنند.