ترکیب مقدس

دوره اول:حاکمیت تفکر بنی صدر
اولین دوره فرماندهی و مدیریت رزمندگان اسلام در دفاع مقدس؛ از آغاز جنگ تحمیلی تا زمان سقوط و فرار بنی صدر (یعنی 10 ماهه اول جنگ) است.در این مدت، ارتش جمهوری اسلامی ایران مسئولیت مستقیم فرماندهی و اداره امور جنگ و هدایت عملیات در صحنه های نبرد را عهده دار بود.در این دوره که از شهریور ماه سال 1359 تا پایان خرداد سال 1360 را در برمی گیرد، سپاه نقشی در فرماندهی و هدایت عملیات رزمندگان در صحنه های جنگ را نداشت.اساسا این مقطع، دوره ای بود که به لحاظ استراتژی و تفکر بنی صدر، سپاه و نیروهای مردمی و حزب اللهی نقشی نداشتند.چون هدف اصلی بنی صدر، حذف رقیب (سپاه) از عرصه مسائل سیاسی بود. لذا عمده عقب نشینی ها و شکست ها و اینکه در آن زمان هیچ عملیات بزرگ و منطقی علیه نیروهای صورت نگرفت، از عملکرد این دوره است.
دوره دوم :اجرای الگوی دو فرماندهی
این دوره از مهرماه سال 1360 تا پایان 1363 است. که تقریبا برای مدت سه الی سه و نیم سال، سیستم دفاعی و عملیاتی جمهوری اسلامی ایران، است. در این دوره سپاه و ارتش ، تعامل و همکاری متقابل و مشترکی داشتند و اساساً «الگوی دو فرماندهی» حاکم بود.هیچ نیرویی بر دیگری فرماندهی نداشت، جز در صحنه عملیات و در رده گردان که سپاه فرمانده و میدان دار جنگ بود.
در همین راستا، توافقی فی مابین امیرشهید علی صیاد شیرازی (فرمانده وقت نیروی زمینی) و سردار محسن رضایی (فرمانده وقت کل سپاه) به عمل آمد .
همچنین در اواخر سال 1361، موضوع ایجاد قرارگاه مرکزی خاتم الانبیاء(ص) به عنوان مرکز فرماندهی عملیات مطرح شد.
پیش از فعال شدن قرارگاه مرکزی خاتم الانبیاء(ص)، خصوصا در سال دوم جنگ از مهر ماه سال 1360 تا دی ماه 1361 عملیات های پیروزمندانه: ثامن الائمه(ع)، طریق القدس، فتح المبین و بیت المقدس به طور مشترک توسط رزمندگان ارتش و سپاه اجرا شد.عملیات رزمندگان در این دوره، تحت نظارت «قرارگاه مرکزی کربلا» انجام می شد و این قرارگاه نیز تحت فرماندهی و هدایت مشترک ارتش و سپاه عمل می کرد.
سرهنگ علی صیاد شیرازی (فرمانده وقت نیروی زمینی ارتش) به عملکرد سپاه پاسداران اعتقاد فراوان داشت و همکاری ارتش و سپاه را ترکیب مقدس نیروهای اسلام می نامید.لذا در 7/9/1360 یک روز قبل از اجرای عملیات طریق القدس :فرماندهی نیروی زمینی ارتش و قرارگاه عملیاتی کربلا 1 (طریق القدس) امریه ای ابلاغ کرد که مسئله هماهنگی (به ویژه هماهنگی در تصمیم گیری ها) را مشخص کرد. قسمت هایی از آن عیناً درج می شود:
امیر شهید صیاد شیرازی می گوید: نکاتی که برمبنای تصمیم گیری های جلسه مشترک مرکب از فرماندهان نظامی در حضور من و برادر محسن رضایی به عمل آمده، به این شرح ابلاغ می گردد:
نحوه فرماندهی یگان‌ها
الف: فرماندهی نیروهای هجوم کننده که اکثرا برادران سپاه بوده و یا ترکیبی از پیاده ارتش و سپاه بوده، به عهده برادران سپاه است.
ب: فرماندهی نیروهای زرهی و مکانیزه به عهده فرماندهی نظامی خود بوده ولی باید طبق تدبیر عملیاتی به موازات پیشروی نیروهای هجومی، در نگهداری زمین های پاکسازی شده و پشتیبانی یگان های در خط، کوشش کند.
ج: فرماندهی عمومی یگان های عمل کننده در محدوده تیپ های 1 و2 زرهی (لشکر 16) و تیپ 3 زرهی (لشکر 92)، به عهده فرمانده تیپ های مربوطه است.
دوره سوم:استقلال عمل ارتش و سپاه
در این دوره، سیستم فرماندهی و اداره امور جنگ و دفاع، در ارتش و سپاه کاملا جداگانه و مستقل بود. ارتش و سپاه حتی در مناطق و صحنه های عملیاتی نیز جدا از هم، با نیروهای دشمن می جنگیدند.این دوره و روش فرماندهی و اجرای عملیات علیه دشمن، «از آغاز سال 64 تا پایان جنگ» به مدت «سه و نیم سال» اجرا شد.
در این دوره اجرای عملیات «والفجر 8» (آزادسازی بندر فاو عراق) و عملیات «کربلای 5» به طور مستقل توسط سازمان رزم سپاه در جنوب اجرا شد؛ ارتش نیز در شلمچه مشغول مبارزه با مین بود و در مناطق غرب کشور، عملیاتی تحت عنوان «کربلای 6 »را اجرا می کرد. بنابراین در این دوره، پیروزی های درخشان توسط مدافعان ایران اسلامی (اعم از ارتش و سپاه) کسب شد.
لازم به ذکر است، طی دوره سوم تعامل و هماهنگی بین ارتش و سپاه در دوران دفاع مقدس، قرارگاه مرکزی خاتم الانبیاء(ص) حضور فعال داشت و در مواقع لزوم به ارتش و سپاه دستور می داد که در رابطه با موضوعات مختلف، به یکدیگر کمک کنند و این کمک ها نیز صورت می گرفت.