سیامک باقری
با وجودی که همه طرف های درگیر پرونده هسته ای ایران، حمایتشان را از ادامه مذاکرات سولانا نماینده اتحادیه اروپا و گروه 1+5 با لاریجانی اعلام کردند اما هنوز زمان دقیق این نشست مشخص نشد. مهمترین عامل تاخیر گفتگوهای موصوف، عدم نظر واحد دو گروه 1+ 5 پیرامون تعلیق فعالیت های هسته ای ایران است. در واقع عدم فرمول مرضی الطرفین درخصوص تعلبیق باعث بن بست مذاکرات فوق گردید . در حال حاضر هریک از بازیگران ، درصدد ارائه فرمول هستند تا این بن بست شکسته شود.
1-اولین طرح برای شروع مذاکرات ، تعلیق های فعالیت های هسته ای ایران به عنوان پیش شرط مذاکرات بود. در ابتدا اکثر اعضای گروه 1+5 معتقد به طرح فوق بودند اما بتدریج انسجام حول این طرح از هم پاشید و تنها منحصر به آمریکا و انگلیس گردید. آمریکا برای اینکه این طرح را بر ایران تحمیل کند برسیاست های تهدید آمیز خود افزود و برخی از تحریم های جدید را علیه ایران ازجمله محدود سازی پیرامون منابع مالی بین المللی اعمال کرد. با این حال، مواضع مقامات آمریکا و انگلیس درحال حاضر نشان می دهد تغییراتی را درطرح اولیه خود ایجاد کرده اند.
2-دومین طرح درخصوص مذاکرات ، عدم تعلیق فعالیت های هسته ای ایران بود. جمهوری اسلامی ایران در ابتدا معتقد بود که هیچ رابطه منطقی بین تعلیق و مذاکرات یا بین تعلیق و اعتماد سازی وجود ندارد . فلذا تاکید داشت مذاکرات باید بدون تعلیق فعالیت های هسته ای ایران صورت گیرد. اما این موضع بتدریج و بواسطه شرایط بین الملل و همچنین بخاطر فراهم ساختن بسترهای مذاکرات تغییر کرد . مقامات ایران اعلام کردند که موضوع تعلیق می تواند درحین مذاکرات مورد بحث قرارگیرد . تحول در موضع ایران تاثیرات قابل توجهی در رفتار گروه 1+5 و اتحادیه اروپا گذاشت.
3-تعلیق درحین مذاکرات سومین فرمول گشایش بن بست مذاکرات است، از زمانی که ایران موضع خود را نسبت به این طرح بطورنسبی و با شرایط خاص متمایل ساخت ، موجب شد که برخی از کشورهای دیگر از جمله اعضای 1+5 آن را مورد توجه قرار دهند و تایید نمایند. به نظر می رسد شخص سولانا به این طرح معتقد باشد. فرانسه نیز پس از یک چرخش قابل توجه درسیاست های خود پیرامون موضوع هسته ای ایران تعلیق درحین مذاکره را پذیرفت و اعلام کرد که: « تعلیق بهتر است طی مذاکرات صورت گیرد تا پیش از آن» . در همین راستا، روسیه و چین نیز از این طرح استقبال کردند و بر همین اساس لاوروف وزیرخارجه روسیه گفت:« اکنون همه شرایط برای شروع مذاکرات مهیا است.»
4-تعلیق درحین مذاکرات بدون حضور آمریکا ، طرح دیگری است که برخی از کشورهای اروپایی و کارشناسان غربی ارائه داده اند. این طرح در واقع بر این اساس مطرح شد که شرایط ایران و آمریکا برای مذاکره بدون عقب نشینی از مواضع خود محقق شود. ازهمین رو، پیشنهاد شدکه ابتدا نشست هایی بین ایران و پنج کشور روسیه ، چین ، آلمان فرانسه و انگلیس برگزار شود و درحین چنین نشستی مسئله تعلیق فعالیت های هسته ای ایران اجرا گردد ، پس از آن آمریکا وارد مذاکرات شود.
5- تعلیق دوگانه آخرین فرمولی است که برای شروع مذاکرات مطرح شده است . فرانسوی ها در دومین طرح خود خود این مسئله را مطرح ساختند. فرانسوی ها برای این منظور درحال انجام تلاشهایی هستند.
نشست سه گانه فرانسه، آلمان و روسیه موضوع فوق را مورد توجه قرار داد. اما به نظرمی رسد هیچ گونه توفیقی را دربرنداشته باشد زیرا اروپایی ها و آمریکا درهفته های اخیر تهدیدات مصنوعی را علیه ایران ترتیب داده اند. اکنون درصدد معاوضه این تهدیدات با تعلیق غنی سازی برآمده اند و بدون تردید چنین فرمولی درمیان مقامات ایران ارزشی نخواهد داشت. شرایط سیاسی و گفتمانی منطقه ، بین الملل و حتی داخل کشورهای غربی نشان می دهد که آنها از اهرمهای و گزینه های مقابله با ایران برخوردار نیستند و بناچار باید حق غنی سازی ایران از یک سو و پیشنهادی که جمهوری اسلامی ایران برای شروع مذاکرات داده است را بپذیرند چنانکه سرینسیونی کارشناس تسلیحات هسته ای آمریکا در روزهای اخیر گفت:« آمریکا و همپیمانان بین المللی آن مجبور خواهند شد تا میزانی از غنی سازی را در ایران بپذیرند.»