در شماره گذشته تا اصل چهارم میثاق جامعه ملل مورد بررسی اجمالی قرار گرفت. پیرو شماره قبل، دسته بندی اختیارات و صلاحیت های دو رکن اصلی جامعه ملل، یعنی مجمع عمومی و شورای اجرایی به سه دسته تقسیم بندی می شد که دسته اول اختیارات و صلاحیت های مشترک میان مجمع و شورا بود که در دو مورد حفظ صلح و امنیت بین المللی و احاله موارد مقتضی به دیوان دادگستری بین المللی و درخواست نظر مشورتی دیوان خلاصه می شد. دسته دوم اختیاراتی بودند که مجمع و شورا بایستی به کمک و جلب نظر یکدیگر درخصوص آنها عمل می نمودند. این موارد عبارت بودند از ؛ تعیین دبیرکل جامعه، افزایش تعداد اعضای شورا، انتخاب قضات دیوان دادگستری بین المللی و اصلاح میثاق جامعه ملل. اما دسته سوم صلاحیت های خاص هر کدام از دو رکن شورا یا مجمع بودند.
بر این اساس اختیارات اختصاصی مجمع عبارت بودند از ؛ تصمیم گیری درخصوص پذیرش الحاق اعضای جدید به جامعه ملل، انتخاب اعضای غیر دائم شورا، مسائل مربوط به بودجه جامعه و تجدیدنظر در معاهدات مربوطه. مهمترین اختیارات و صلاحیت های ویژه شورای اجرایی جامعه ملل نیز در مصادیقی چون؛ طرح محدود کردن سلاح های نظامی و کاهش زرادخانه تسلیحاتی اعضا، رسیدگی به اختلافات و منازعات بین المللی، حل و فصل اختلافات بین المللی از راه های سیاسی و اعمال تنبیهات مقتضی در مورد اعضای خاطی از جمله تصمیم گیری درخصوص اخراج آنها قابل احصاء بود.
حال پس از اشاره به موارد فوق که به نوعی در ذیل اصل 4 و 5 میثاق جامعه ملل آورده شده بودند، بررسی دیگر اصول این میثاق را پی می گیریم. یادآوری اجمالی این اصول ضمن آشنایی با آنها، امکان مقایسه با بندها و اصول سازمان ملل را در آینده برای مخاطب فراهم می آورد و به نوبه خود باعث ارتقای دانش روابط بین المللی و سازمان های بین المللی خوانندگان می گردد.
اصل ششم ضمن اشاره به دبیرخانه دائمی لیگ ملل، آن را مرکب از یک دبیرکل و کارمندان وی می داند. وظیفه ایجاد هماهنگی های لازم میان ارکان جامعه، سخنگویی و نمایندگی رسمی جامعه ملل به عهده دبیرکل بود. اصول هشتم تا بیستم میثاق به عنوان مهمترین اصول این سند بین المللی به نوعی بیانگر راهکارهای بانیان جامعه ملل برای حفظ و پاسداشت صلح و امنیت جهانی در آن بازه زمانی است. لزوم کاهش سلاح های نظامی، التزام اعضا به حفظ استقلال و تمامیت ارضی همدیگر، چگونگی ارجاع اختلافات اعضا به مراجع داوری و برتری مقررات میثاق نسبت به تمامی معاهدات و موافقت نامه های دو جانبه را می توان در این بندها ملاحظه کرد. ماده 22 تا 25 میثاق به طور مشروح به بیان نظام قیمومت، اهداف و نحوه اجرای آن و ملاحظات امضاء کنندگان میثاق درخصوص حقوق بشر به ویژه حقوق زنان و کودکان و نقش سازمان های صلیب سرخ در این خصوص می پردازد و بالاخره ماده 26 هرگونه اصلاح و تعدیل اصول میثاق را منوط به تصویب اکثریت می نماید.
در جمع بندی کلی و با نگاهی تحلیلی می توان گفت که اصول میثاق جامعه ملل به نحو غیرقابل انکاری متضمن تأمین منافع و مصالح قدرت های بزرگ و دول فاتح جنگ جهانی اول بود تا سازمانی برای پاسداری از صلح و عدالت بین المللی. عدم حضور آمریکا در جامعه به عنوان کشور اصلی موسس ، وجود نارسایی ها، تضادها و عدم ضمانت اجرای مفاد و رقابت قدرت های اروپایی از عوامل اصلی ناکامی جامعه ملل بود که باعث شد این جامعه با شروع جنگ جهانی دوم (1939) عملاً به حیات سیاسی خود پایان دهد و انحلال رسمی آن در 18 آوریل 1946 اعلام شد.