تحرکات قومی شکست می خورد. مردم آذربایجان صاحب انقلابند. دشمن آذربایجان را نمی شناسد. جملات مذکور، از فرمایشات رهبر معظم انقلاب اسلامی در هفته گذشته در جمع نمایندگان مجلس شورای اسلامی است. این جملات در حالی بیان شد که به دنبال درج یک کاریکاتور موهن در روزنامه ایران، یک سناریوی از پیش طراحی شده برای بحران سازی و تشنج آفرینی در مناطق آذری نشین از سوی بیگانگان و عوامل داخلی آنان کلید خورده بود. تبلیغات رسانه های بیگانه و حجم فعالیت ها در راستای تشنج آفرینی در هفته گذشته به گونه ای بود که دشمنان بر این تصور بودند که آذربایجان در برابر انقلاب و جمهوری اسلامی قیام خواهد کرد. رهبر فرزانه انقلاب اسلامی با بیان اینکه دشمن آذربایجان را نمی شناسد و خود مردم آذربایجان جواب این فتنه انگیزی ها را خواهند داد و این تحریکات قومی که آخرین تیر ترکش دشمن است با شکست مواجه می شود، یک واقعیت انکارناپذیر تاریخی را برای دوست و دشمن برجسته و مورد تاکید قرار دادند و آن اینکه، آذری ها قبل از آنکه آذری باشند، مسلمان و ایرانی هستند و بر همین اساس در طول تاریخ همواره برای حفظ دین و استقلال و تمامیت ارضی ایران جانفشانی کرده اند.
آری، آذری ها در حوادث پی در پی در چند صد سال اخیر و به ویژه در تاریخ معاصر ایران، نشان دادند که در هیچ شرایطی حاضر به پذیرش خطر برای استقلال ایران نیستند. تبریز همواره کانون مقاومت، پایداری و ایستادگی در برابر تهاجم بیگانه بوده است. در جنگ های ایران و روس که تبریز مورد هجوم قرار گرفت و اشغال شد و در تجاوز عثمانی ها به این منطقه، مبارزات مردم دلاور تبریز و دیگر مناطق آذربایجان علیه اشغالگران و متجاوزین، از درخشان ترین فصل مبارزات ملی و مردمی برای حفظ یکپارچگی ایران می باشد. آذربایجانی ها در انقلاب مشروطیت و سرنگونی استبداد نقش مهمی را برعهده داشتند. در سال 1299 روحانی مبارز شادروان شیخ محمد خیابانی علیه استعمار انگلیس در تبریز قیام کرد و قرارداد وثوق الدوله و انگلیس را ملغی کرد. شادروان ثقه الاسلام، شهید راه استقلال و آزادی ایران به خاطر مبارزه علیه روس ها، به دست سربازان روس در تبریز به دار آویخته شد.
در سال 1325 مردم تبریز برای تامین استقلال و حفظ تمامیت ارضی کشور علیه فرقه دمکرات که خواهان جدایی آذربایجان از ایران بود، دست به قیام عمومی زدند. پیشه وری رهبر فرقه دمکرات بعدها در باکو در جلسه ای اعلام کرد که دلیل اصلی شکست دمکرات ها این بود که به اندازه کافی روی وحدت ملی و استقلال ایران تاکید نداشت. نقش آذربایجان در انقلاب اسلامی با برپایی مراسم چهلم شهدای 19 دی قم در سال 1365 و حضور گسترده مردم در تظاهرات علیه طاغوت یک نقش برجسته و سرنوشت ساز بود. پس از انقلاب، مردم آذری زبان در خنثی سازی توطئه های خارجی مانند جنگ تحمیلی، و فتنه های داخلی همانند فتنه خلق مسلمان، نقش ممتاز و برجسته ای داشتند. شعارهای ناسیونالیستی بر محور پان ترکیسم در میان توده های مردم آذربایجان نه تنها جایگاهی ندارد، بلکه مردم آذری زبان به دلیل اعتقادات دینی، مذهبی وملی همواره با این نوع اندیشه های تجزیه طلبانه در ستیز بوده اند. اوج موفقیت مقطعی جریان های واگرای قومی را می توان در دوره یکساله حکومت «جمهوری دمکراتیک آذربایجان» به ریاست سید جعفر پیشه وری و آن هم تحت حمایت اشغالگران روس مشاهده کرد. هر چند بعد از خروج ارتش سرخ و اعزام نیروهای ارتش ایران به تبریز، شاه مخلوع عامل شکست دمکرات ها را ارتش اعلام کرد و بر همین اساس مقرر کرد روز 21 آذر به عنوان روز نجات آذربایجان جشن گرفته شود و ارتش در این روز رژه برود، ولی علت اصلی شکست دمکرات ها را باید در عدم برخورداری آنان از حمایت های مردمی از یک سو و مقابله مردم با آنان از دیگر سوی دانست. ارتشبد فردوست از نزدیکان شاه و کسی که خود از نزدیک شاهد بر سقوط و فرار دمکرات ها بوده می گوید، وقتی وارد تبریز شدیم، مشاهده کردیم که مردم اسلحه به دست با دمکرات ها و طرفداران پیشه وری جنگیده اند و آنها را شکست داده اند. مردم، طرفداران پیشه وری را خودشان شناسایی و از خانه ها بیرون می آوردند و اعدام می کردند به گونه ای که در خیابان ها 2000 الی 3000 جسد بود که توسط مردم اعدام شده بودند و بقیه نیروهای دمکرات و طرفدار پیشه وری نیز به آن سوی مرز فرار کرده بودند.
بنابر این آنچه مقام معظم رهبری فرمودند که مردم آذربایجان خود پاسخ فتنه انگیزان را می دهند، این نگرش نسبت به اهالی غیور آذربایجان مستند به حوادث مختلف تاریخی است که در آنها آذری ها برای حفاظت از تمامیت ارضی ایران از همه چیز خود مایه گذاشته اند. بر همین اساس شهریار، شاعر مشهور و شیرین سخن آذری زبان، آذربایجان را به سر ایران تشبیه کرده و در شهریور 1320 که ایران را زیر باران بلا می بیند، ابیاتی می سراید که مطلع آن چنین است:
روز جانبازیست ای بیچاره آذربایجان
سر تو باشی در میان هر جا که آمد پای جان
ای بلا گردان ایران سینه زخمی به پیش
تیرباران بلا باز از تو می جوید نشان