پاداشی برای یک شکست

محمدرضا ساجدی / استاد دانشگاه
15 نفر از نظامیان نیروی دریایی انگلیس، سوم فروردین ماه سال جاری به جرم ورود غیرقانونی به آب های ایران دستگیر و پس از 13 روز عفو شدند.
این افراد که در زمان اسارت در ایران با حضور در یک برنامه تلویزیونی به جرم خود اعتراف کرده و از رفتار مناسب ایرانی‌ها با خود تشکر کرده بودند، پس از بازگشت به انگلیس در برنامه ای نمایشی، مدعی برخورد نامناسب ایرانی‌ها شدند.
افکار عمومی جهان در واکنش به مصاحبه طراحی شده دولت بلر برای نظامیان انگلیسی آزاد شده بی تفاوت از کنار کنفرانس خبری این افراد گذشت.
وزارت دفاع انگلیس به این افراد اجازه داده بود داستان پردازی های خود از دوران حضور در ایران را به مبالغ هنگفتی به مطبوعات این کشور بفروشند. این تصمیم به دلیل فشارها و انتقادات داخلی در انگلیس لغو شد.
تصمیم مقامات ارتشی به دادن اجازه فروش خاطرات این نظامیان، که دلیل آن توجه استثنایی عمومی به ماجرای بازداشت آنان عنوان شده بود، با انتقادهای گسترده ای در این کشور مواجه شد.
مخالفان سیاسی تاکید کردند بروان وزیر دفاع انگلیس، در مورد ممنوعیت فروش خاطرات دیر اقدام کرده است زیرا وزارت دفاع بااجازه دادن به نظامیان برای به حراج گذاشتن داستان هایشان، اقدام وحشتناکی انجام داده است.
تصمیم مفتضحانه دولت انگلیس برای اعطای مجوز فروش رسانه ای خاطرات خود به نظامیان انگلیسی و سپس لغو آن، بار دیگر تونی بلر نخست وزیر این کشور را در معرض انتقادات داخلی قرار داد.
به دنبال فشار افکار عمومی، دس براون از تصمیم ابتدایی وزارت خود برای تایید فروش خاطرات نظامیان این کشور به رسانه ها ابراز تاسف کرد.
بعد از ابراز تاسف وزیر دفاع انگلیس و ممانعت این وزارت از فروش خاطرات نظامیان، تونی بلر نخست وزیر این کشور هم درگفت وگو با شکبه خبری «بی .بی.سی» با بیان اینکه چنین حادثه ای بار دیگر اتفاق نخواهد افتاد، گفت: همه کسانی که در این حادثه شرکت داشتند، با حسن نیت اقدام کردند؛ اما بانگاهی به عقب می بینیم که اشتباه کردند.
برخی از مطبوعات انگلیس در راستای سیاست های خود مبالغ هنگفتی را برای خرید خاطرات نظامیان پیشنهاد کرده بودند که در این میان فای ترنی، تنها زن حاضر در این نیروها در قراردادی مشترک با فروش خاطرات خود به نشریه سان و تلویزیون آی تی وی به قیمتی برابر 100 هزار پوند موافقت کرده بود.
منتقدان انگلیسی معتقدند این اقدام وزارت دفاع در واقع فعالیت دیگر نیروهای نظامی حاضر درمیدان های جنگ را بی ارزش می کند.
این مخالفان همچنین اقدام وزارت دفاع انگلیس در دادن اجازه برای فروش این خاطرات را دارای انگیزه ای سیاسی دانسته که می خواهند با این اقدام کنترل چگونگی نقل این ماجرا را در دست بگیرد.
برخی منتقدان گفتند بهره برداری مادی از وقایع دوران خدمت نظامی به حیثیت نیروی دریایی لطمه زده است و برخی دیگر نیز رواج چنین شیوه ای را باعث آسیب به کارآیی نظامیان در حین عملیات توصیف کردند. احزاب مخالف دولت در پارلمان انگلیس نیز تاکید کرده بودند مسئله اجازه فروش خاطرات نظامیان بازداشتی این کشور در ایران را پیگیری خواهند کرد.
انتقاد از تصمیم نیروی دریایی حتی از سوی برخی مقامات دولت نیز، که مسئولیت امور مربوط به آن را برعهده دارد، به گوش رسیده است. برخی از نظامیان انگلیسی صدور اجازه فروش خاطرات نظامیان آزاد شده را پاداشی برای یک شکست نامیده اند.
به هر روی برنامه تبلیغاتی نخست وزیر و برخی از مقامات انگلیسی که بعد از عفو 15 نظامی این کشور از سوی ایران و اجازه فروش خاطرات آنهابه مطبوعات، راه افتاده بود، به دلیل مخالفت شدید انگلیسی ها با این اقدام و تقبیح آن، به عاملی علیه دولت بلر تبدیل شد.