* بعد از اجرای طرح تحول در سپاه یک سری رویکرد و مأموریت های جدیدی برای بسیج تعریف شد، این رویکرد و مأموریت های جدید در نیروی انسانی بسیج کدام است و تعریفی که می توان از بسیج بعد از اجرای طرح تحول داشت، چیست؟
**سپاه در دوره جدید تلاش کرده با شناختن چالش های اساسی که برای انجام رسالت مأموریتی خود، با آنها مواجه بود، مشکلات و موانع پیشروی را با تمهیداتی برطرف کند. از این رو براساس فرامین حضرت امام خمینی (ره) و تدابیر رهبر معظم انقلاب، راهبردهای اساسی خود را برای ایجاد تحول در ساختار تشکیلاتی اش مشخص، دسته بندی و ابلاغ کرد تا تحول و تعالی در سپاه در چارچوب این راهبردها دنبال و پیگیری شود.
در این طرح یکی از موضوعات و محورها، تغییر شکل ستاد نیروی مقاومت بسیج به ستاد تخصصی بسیج در سپاه بود. با این تغییر، معاونت نیروی انسانی نیروی مقاومت بسیج که در گذشته موضوعات نیروی انسانی همه عضویت ها شامل پاسدار، پیمانی، بسیجی و سرباز را پیگیری و اجرا می کرد، موظف شد فقط موضوعات مرتبط با بسیج را دنبال کند زیرا به دلیل وسعت مأموریت و تنوع فعالیت ها نیروی انسانی نیروی مقاومت بسیج به شکلی که بود نمی توانست به همه موضوعات مرتبط با بسیج بپردازد. به دنبال این موضوع از شهریور سال گذشته معاونت نیروی انسانی بسیج با این نگاه که فقط موضوعات نیروی انسانی بسیج در این معاونت مطرح و دنبال شود، تشکیل شد.
البته این باز تعریف را بر مبنای تدابیر و فرامین رهبر معظم انقلاب شروع کردیم، یعنی ابتدا تدابیری را که ایشان در حوزه کار نیروی انسانی بسیج داشتند، احصاء و مورد مطالعه قرار دادیم و به دنبال آن کلید واژه های اصلی که مد نظر معظم له در موضوع مورد اشاره بود را مشخص کرده و بر اساس تدابیر استخراج شده، وظایف و مأموریت های معاونت نیروی انسانی بسیج را تعریف کردیم.
در واقع وظایف و مأموریت های جدید معاونت نیروی انسانی بسیج، ما را به این نتیجه رساند که اگر بخواهیم تدابیر و فرامین فرمانده معظم کل قوا را با موفقیت انجام دهیم، باید در پنج حوزه کاری شامل قوانین و مقررات مرتبط با نیروی انسانی بسیج، حوزه جذب و توسعه بسیج، سازماندهی و تحکیم ارتباط با بسیجیان، تکریم، حمایت و ارتقای منزلت ایثارگران بسیجی، بسیجیان و آداب و انضباط بسیجیان، وظایف خود را تعریف کنیم. به عبارت دیگر حوزه های مأموریتی نیروی انسانی را در این پنج حوزه خلاصه کردیم.
از سوی دیگر فرمانده کل سپاه نیز انتظارات خود را از نیروی انسانی بسیج با توجه به مأموریت و وظایف جدید مطرح کردند که محور اصلی آنها توجه به منویات رهبری و ایجاد تحول و تعالی در نظاماتی که مرتبط با نظامات بسیج است، بود. علاوه بر این برای اینکه وظایف خود را دقیق تر انجام دهیم، نقشه راهبردی کمی و کیفی بسیج را هم تهیه کردیم تا با استفاده از آن بتوانیم حوزه های کاری تعریف شده را به نتیجه مطلوب برسانیم.
بنابراین مأموریت تحقق ارتش ده ها میلیونی در حوزه کاری نیروی انسانی قرار می گیرد که در کنار آن تأمین یا پشتیبانی از نیروی بسیجی مورد نیاز سپاه و خارج از سپاه را نیز برعهده دارد.
در واقع هر کجای این نظام نیازمند ورود بسیجیان باشد، ما به عنوان نیروی انسانی بسیج باید تمهیدات لازم را برای حضور سازمان یافته بسیجیان فراهم کنیم. در اینجا اگر بخواهیم برای تأمین و پشتیبانی نیروی انسانی بسیج برای انجام مأموریت خارج از سپاه موردی را ذکر کنیم، می توانیم به حضور بسیجیان در تأمین امنیت شرق کشور در قالب بخشی از سازمان نیروی انتظامی اشاره کنیم.
اما تفاوت نیروی انسانی بسیج با نیروی انسانی پاسداران در این است که آنها پشتیبانی از عضویت های پاسدار، پیمانی، خرید خدمت و این قبیل موضوعات را پی گیری و انجام می دهند ولی نیروی انسانی بسیج مأموریت اضافه تری هم دارد که آن کمک به تحقق بسیج ده ها میلیونی است.
* بسیج در ساختار جدید از چه جایگاهی برخوردار است؟
**نیروی مقاومت بسیج متولی اصلی موضوعات بسیج در مجموعه سپاه است یعنی در تحول تشکیلاتی که صورت گرفت فرمانده نیروی مقاومت بسیج نقش دیگری هم به عنوان معاون فرمانده کل سپاه دارد. بنابراین با این تغییر رویکرد بسیج در سه حوزه مهم تحقق بسیج ده ها میلیونی، مقابله با تهدیدات نرم و تلاش برای عمق بخشی داخلی باید به ایفای نقش بپردازد.
البته در اینجا باید این نکته را اضافه کرد که سپاه از قبل هم این موضوعات را دنبال می کرد اما بعد از تغییر و تحولی که صورت گرفت، این مأموریت ها شفاف تر و حدود و ثغورش مشخص تر شد.
* با توجه به تعریفی که شما از شرح وظایف معاونت نیروی انسانی بسیج ارائه کردید، کمک به تحقق ارتش ده ها میلیونی از وظایف این معاونت است، برای تحقق این موضوع و رفع ایراداتی که در اعلام آمار بسیجیان وجود داشت، چه برنامه ای دارید؟
**چشم اندازی که حضرت امام خمینی (ره) در آن مقطع مشخص کرده بودند، رسیدن به ارتش 20 میلیونی بود که بتواند از انقلاب و دستاوردهای آن دفاع کند اما با گذشت زمان به واسطه افزایش جمعیت ابعاد جدیدی در صحنه های اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و امنیتی کشور به وجود آمد که باعث شد بسیج بنابر تدبیر رهبر معظم انقلاب عرصه های جدیدی علاوه بر عرصه دفاع نظامی از انقلاب و دستاوردهای آن را برای خود تعریف کند. از این رو بحث بسیج ده ها میلیونی مطرح شد.
با این دید امسال براساس راهبردهای مشخص شده در بحث توسعه بسیج ده ها میلیونی، پیش بینی شده که به 20 میلیون بسیجی برسیم. البته این تعداد، سطوح مختلفی دارد یعنی عده ای بسیجی ای هستند که هر چند هر گاه احساس مسئولیت کنند در هر عرصه ای با قدرت وارد می شوند اما پرسشنامه ای را برای عضویت و سازماندهی در تشکیلات بسیج تکمیل نمی کنند با این حال موظف هستیم این افراد را هم در دایره بسیج فرض کنیم.
عده دیگری هم مانند بسیج متخصصین غیرنظامی هستند و گروه سوم نیز افرادی هستند که علاقه مند به حضور و مشارکت در عرصه های دفاعی و امنیتی هستند.
در ارتباط با تعداد بسیجیان نیز باید گفت 17 میلیون بسیجی آماری است که در یک مرحله جمع آوری شده بود اما با بررسی که انجام شد، آمار به حدود 13 میلیون و 600 هزار نفر تقلیل یافت. به همین جهت برای اینکه بتوانیم به آمار واقعی دست یابیم امسال طرح نظام جامع اطلاعات و مدیریت منابع انسانی بسیج را در دست اجرا داریم و با تلاشی که در قالب راه اندازی سامانه اطلاعاتی شده بود، اکنون 82 درصد اطلاعات بسیجیان یعنی حدود 11 میلیون و 200 هزار نفر توسط این سامانه بررسی شده و این عملیات تا رسیدن به یک آمار دقیق و جامع ادامه دارد. زیرا زیرساخت تمام تصمیم گیری ها در حوزه نیروی انسانی منوط به داشتن اطلاعات و آمار دقیق از وضعیت موجود است.
در واقع این سامانه از تکرار اسامی در عضویت های مختلف به صورت همزمان جلوگیری می کند. به عنوان مثال اگر فردی در محل کار و سکونت عضو بسیج باشد در یکی از این عضویت ها همکار و در دیگری عضو محسوب می شود در نتیجه در بخشی که عضو است، آمارش منظور می شود.
* با توجه به تغییر و تحولاتی که در ساختار و مأموریت های نیروی مقاومت بسیج به وجود آمده، ارتباط این نیرو با نیروی زمینی سپاه به چه صورت است؟
**ارتباط این دو نیرو در سیستم قبلی به دلیل اینکه از ساختار طولی برخوردار بودند، مشکلاتی را به همراه داشت یعنی یک نیروی زمینی جدای از نیروی مقاومت بسیج وجود داشت که اگر می خواستند مأموریتی را انجام دهند باید تمام هماهنگی ها در رأس این دو نیرو انجام می شد. اما اکنون هماهنگی ها در بدنه عملیاتی صورت می گیرد. به عبارت دیگر در ساختار جدید وقتی سرزمین استانی محل اجرای مأموریت است تمام هماهنگی ها در محدوده استان انجام می شود که این سرعت پاسخگویی و توان اجرای مأموریت را افزایش می دهد.
* در گذشته نیروی مقاومت بسیج گردان های «عاشورا» را داشت که در سال های اخیر گردان های «امام حسین (ع)» نیز اضافه شد. سوال اینجاست که تفاوت مأموریتی این دو با یکدیگر چیست؟
**مأموریت گردان های «عاشورا» دفاع از کوی و برزن و حضور در حوادث غیرمترقبه است که در ساختار جدید تغییری در نحوه به کارگیری آنها به وجود آمد یعنی در این ساختار جدید، مأموریت به کارگیری در بعد امنیتی و دفاعی برعهده نیروی زمینی و در سایر موارد بر عهده نیروی مقاومت بسیج است.
گردان های «امام حسین (ع)» هم که با استفاده از بسیجیان، پاسداران و برخی بسیجیان جبهه رفته تشکیل شده (عمده نیروی گردان های امام حسین (ع) از مجموعه بسیج تأمین می شوند.) مأموریت گردان های نیروی زمینی در تیپ ها و لشکرها را دنبال می کنند. این گردان ها در تابعیت نیروی زمینی هستند و مسئولیت سازماندهی، بکارگیری و پشتیبانی از آنها نیز برعهده نیروی زمینی است.
* یکی از طرح هایی که در بسیج دنبال می شد، طرح «نظیر به نظیر» است. این طرح اکنون در چه وضعیتی قرار دارد؟
**بحث طرح «نظیر به نظیر» تکمیل گردان های نیروی زمینی، هوایی و دریایی سپاه با استفاده از بسیجیان است که تشکیل گردان های امام حسین (ع) مهم ترین بخش این طرح به شمار می آید.
* آیا در ساختار جدید، آموزش هم بر عهده نیروی انسانی است؟
در ساختار جدید آموزش های تربیتی و فرهنگی در بسیج بر عهده معاونت تربیت و آموزش بسیج و در بعد آموزش های رزمی و نظامی بر عهده گردان های «امام حسین (ع)» و سپاه های استانی است که نیروی انسانی در این خصوص فقط مسئولیت اعزام به آموزش های ذکر شده را دارد.
* لازمه تحقق بسیج ده ها میلیونی، تسهیل در عضویت افراد در بسیج است، آیا در این رابطه برنامه ای دارید؟
**براساس رویکردی که داریم بازنگری در نظام های مرتبط با نیروی انسانی بسیج با توجه به سطح و لایه بندی موجود در بسیج است. یعنی بسیج عمومی که سطح اولیه است برای عضویت نیازی به تکمیل انواع پرسشنامه ها ندارد و فقط در حد اخذ آدرس و اطلاعات فردی کفایت می کند. زیرا اگر از همان روز اول، عضویت فرد را منوط به تکمیل چندین پرسشنامه کنیم، نه تنها کمکی به تحقق بسیج ده ها میلیونی نکرده ایم بلکه باعث دور شدن از عضویت در بسیج نیز شده ایم، حتی باید در استفاده از الفاظ و اصطلاحات که بار روانی خاصی را حاکم می کند، بازنگری کنیم. در حقیقت این موضوع در راستای فرمایشات فرمانده معظم کل قوا که می فرمایند: «بسیج باید سازماندهی منعطف و قابل قبولی داشته باشد به نحوی که همه گونه آدمی در همه سطوح ممکن در آن جای بگیرند» است. بدین جهت نباید نگاه سازمانی صرف به موضوع یاد شده داشته باشیم و از سوی دیگر چون سپاه سازمانی انسان محور است، اگر لازم شد، باید به تعداد افراد متقاضی روش داشته باشیم یعنی باید از چنان انعطاف و پویایی برخوردار باشیم که بتوانیم تمام علاقه مندان را تحت پوشش قرار دهیم.
* همان گونه که مقام معظم رهبری فرمودند: «بسیج باید به گونه ای باشد که همه گونه آدمی در آن جای بگیرند.»حال با توجه به این فرمایش معظم له، چه برنامه ای برای عضویت اقلیت های دینی در بسیج پیش بینی کرده اید؟
**وقتی قانون مشخص کرده عموم کسانی که به این انقلاب معتقد هستند، بسیجی قلمداد می شوند، نباید مرز ادیان باعث شود بگوییم اینها بسیجی نیستند. به همین علت گردشکاری را برای ستاد کل نیروهای مسلح ارسال کرده ایم تا پس از اخذ مجوزهای لازم بتوانیم زمینه جذب یا به عبارتی حضور آنها را در بسیج فراهم کنیم.
* برنامه های دیگری که برای امسال پیش بینی کرده اید، چه برنامه هایی است؟
**برای امسال شعار محوری با مضمون «بسیج، تحول و تعالی در نظام های نیروی انسانی و نهادینه سازی آن» را انتخاب کرده ایم که با توجه به این شعار برنامه های محوری امسال، نظام جامع اطلاعات و مدیریت منابع انسانی بسیج، صدور کارت هوشمند بسیج یا بسیج کارت با هدف تشکیل پرونده الکترونیکی، کارت شناسایی و کارت اعتباری بانکی که اجرای آزمایشی آن در هفته بسیج سال گذشته با صدور 10هزار کارت آغاز شد و امسال با صدور 500 تا یک میلیون کارت ادامه می یابد. اداره بسیج توسط بسیجیان و تهیه دستورالعمل بکارگیری بسیج به صورت پاره وقت و همکار در سازمان سپاه و بسیج، تعریف انواع بسیجی، سطح بندی و لایه بندی آنها براساس کیفیت و چگونگی فعالیت، بازنگری و نهادینه کردن نظام حمایتی و خدماتی خاص بسیجیان و اصلاح و تدوین آیین نامه های جذب بسیجیان، تعیین شده است.
علاوه بر این موارد برای اینکه از ایده ها و نظرات بدنه بسیج و سپاه در بخش نیروی انسانی استفاده کنیم، سامانه ای را به نام «هم نوای بسیج» راه اندازی کرده ایم که پل ارتباطی غیرحضوری با بسیجیان است. در این سیستم بسیجیانی که تماس می گیرند و سوالی را مطرح می کنند، می توانند پاسخ خود را ظرف مدت 48 ساعت از همان طریق دریافت کنند. این سامانه به گونه ای طراحی شده که اگر در موردی نیاز به اطلاع رسانی عمومی باشد از این طریق منتقل می شود.
به طور کلی کارکرد این سامانه گویا، اطلاع رسانی، دریافت ایده ها و نظرات (به ایده ها و نظرات برتر جوایزی اهدا می شود) و پرسش و پاسخ های مرتبط با حوزه فعالیتی این معاونت است. برای این منظور نیز شماره تلفن های 9-٣٣٢٣٩٦٤٢ و 4-٣٥٩٤٩٤٩٣ در نظر گرفته شده است.
* با تشکر از وقتی که در اختیار هفته نامه قرار دادید.