قاسم غفوری
باراک اوباما که بازیگری آمریکا در خاورمیانه و جهان اسلام را از اولویتهای سیاسی خود عنوان کرده بود در هفته های اخیر فعالیتهای گسترده ای را در این زمینه آغاز کرده است. برگزاری نشست هایی با مقامات رژیم صهیونیستی نظیر شیمون پرز، رئیس جمهور ، نتانیاهو، نخست وزیر گفتگو با ملک عبدا.... دوم، پادشاه اردن و دعوت از حسنی مبارک، رئیس جمهور مصر و ابومازن رئیس تشکیلات خودگردان به کاخ سفید در کنار اعزام نمایندگانی نظیر جرج میچل به خاورمیانه را می توان از جمله تحرکات دیپلماتیک اوباما در منطقه دانست. در همین چارچوب از جانب وی طرح هایی نظیر طرح 57 کشور اسلامی به پذیرش رژیم صهیونیستی در کنار بیان طرحی فراگیر در قبال فلسطین با محوریت احیای جایگاه رژیم صهیونیستی در کشورهای اسلامی و پایان بحرانهای خاورمیانه بیان شده است. با توجه به تحرکات انجام شده و فضای جنجالی که از صلح خاورمیانه مطرح شده دکترین اوباما برای خاورمیانه را می توان در چند بعد مورد بررسی قرار داد.
1- آنچه از طرح های اوباما بر می آید تلاش وی برای سازش جهان اسلام با رژیم صهیونیستی است. در شرایطی که پیش از این اعراب خود را بازیگر منطقه می دانستند اکنون آنها به خواست آمریکا به رویکرد 57 کشور اسلامی به رژیم صهیونیستی تاکید دارند. نمونه بارز آن را می توان در اظهارات عبدا... دوم، پادشاه اردن مبنی بر حمایت اعراب از طرح 57 کشوری اوباما بر اساس رویکرد جهان اسلام به پذیرش رژیم صهیونیستی مشاهده کرد . نکته اساسی آنکه در طرح اوباما مصالحه اقتصادی، محور است که بخشی از آن در قالب طرح گردشگری صهیونیستها در کشورهای عربی اجرا می شود.
2- نکته اساسی آنکه اوباما در دکترین خود مسئله فلسطین را به رژیم صهیونیستی و تشکیلات خودگردان واگذار کرده چنانکه در طرح وی 4 سال برای تشکیل کشور فلسطین در نظر گرفته شده در حالی که محور مذاکرات صرفا تشکیلات خودگردان و رژیم صهیونیستی است و سایر کشورها حق دخالت ندارند.
3- تقویت جبهه سازش و مقابله با مقاومت از دیگر ابعاد طرح اوباما است. تاکید بر تقویت تشکیلات خودگردان و شخص ابومازن در کنار رویکرد به تقویت نظامی و سیاسی برخی کشورهای عربی در کنار تلاش برای به سازش کشاندن لبنان و سوریه مقابله با حزب ا... و گروههای مقاومت فلسطین در این چارچوب است.
4- ایجاد تنش میان اعراب و ایران از اهداف پنهانی آمریکا در منطقه است. هر چند آنها ادعا می کنند که صلح خاورمیانه با پرونده ایران ارتباطی ندارد اما مواضع آنها مبنی بر معرفی ایران به عنوان عامل بحران خاورمیانه و نیز مواضع افرادی مانند هیلاری کلینتون که صراحتا از رویکرد اعراب به رژیم صهیونیستی برای مقابله با ایران سخن گفته است در این چارچوب می باشد. آمریکا سعی دارد تا با پروژه تکراری ایران هراسی به نفوذ خود در منطقه ادامه داده و آن را تقویت کند.
5- نکته اساسی آنکه هر چند آمریکا از کشورهای روسیه ، چین ، اتحادیه اروپا ، اعراب و سازمان ملل برای رسیدن به صلح خاورمیانه بهره برداری می کند اما در اصل به دنبال انحصار رفتاری در منطقه است. به عبارتی واشنگتن با دادن طرح های گسترده در منطقه از ورود سایر بازیگران جلوگیری و حضور خود را انحصاری می کنند.
با توجه به آنچه ذکر شد می توان گفت که دکترین اوباما برای منطقه تکرار سیاست های گذشته آمریکا برای حمایت از صهیونیستها ، تقویت جبهه سازش برای مقابله با ایران و.... است که در لوای طرح های به اصطلاح صلح خاورمیانه اجرا می شود. با این وجود تاکید فلسطینی ها و ملتهای اسلامی به ادامه مقاومت، چالشی است که می تواند به شکست اوباما منجر شود چنانکه دیوید پترائوس، فرمانده نیروهای آمریکایی در خاورمیانه بارها اعلام کرده، تعیین کننده سرنوشت خاورمیانه نه آمریکا و نه کشورهای منطقه، بلکه ملتها خاورمیانه می باشند که موجب شکست سیاست های واشنگتن شده اند.