علی امینی
تحقق اهداف فرهنگی سند چشم انداز بیست ساله جمهوری اسلامی در گرو تحول فرهنگی هدفمند کشور در سطوح مختلف است. تحول فرهنگی هدفمند نیز نیازمند «مهندسی فرهنگی» است که ساز و کارهای عملیاتی آن را طراحی نماید. مهندسی فرهنگی در واقع فرایند بازشناسی و باز طراحی تعاملات بین نظام فرهنگی کشور با نظام های سیاسی، اقتصادی و اجتماعی آن به عنوان کلان نظام جامعه است. مسلم آن است که «در مهندسی فرهنگی کشور، نوسازی و بازسازی کلان کشور اعم از نظام های چهارگانه اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی و کلیه دستگاه ها و نهادهای مربوط به هر نظام براساس فرهنگ مهندسی شده صورت می گیرد و نسبت به تبلیغ، ترویج و نهادینه سازی آن اقدام می گردد.»
سند چشم انداز کشور با مهندسی فرهنگی کشور دو روی یک سکه اند که بدون اهتمام کافی به مهندسی فرهنگی امکان تحقق سند چشم انداز میسور نمی باشد. شاید به همین دلیل است که تقریباً همگام با آغاز مراحل تدوین سند چشم انداز کشور، مقام معظم رهبری در زمستان سال 1381، در دیدار سالانه اعضای شورای عالی انقلاب فرهنگی با ایشان، مأموریت مهندسی فرهنگی و تنظیم نقشه فرهنگی کشور را به این شورا محول نمودند و این مهم در جلسات و نشست های بعدی شورا همواره مورد تأیید معظم له قرار گرفته است.
سند چشم انداز در ذات خود یک تحول فرهنگی است و این تحول فرهنگی بایستی بازمهندسی و طراحی گردد. در سند چشم انداز، افق نگاه کشور در 20 ساله آینده مشخص شده است و بایستی با این افق تحولات فرهنگی کشور مهندسی شود. این تحولات هم تحول در بافت فرهنگی جامعه را شامل می شود هم تحول در ساختارها و نظامات فرهنگی کشور. به تعبیر دیگر هم شامل تحول در باورها، نگرش ها، ارزش ها، گرایش ها و الگوهای رفتاری با محوریت دینی است و هم تحول در مدیریت فرهنگی، ساز و کارها، نهادها و دستگاه های فرهنگی کشور است. به این ترتیب در راستای اهداف فرهنگی سند چشم انداز، بایستی از تمام ظرفیت ها و قابلیت های ملی استفاده شود و این مهم نیازمند برنامه ریزی های عملیاتی فراگیر از سوی دستگاه های ذیربط فرهنگی کشور است.
با توجه به آنچه گذشت، مهندسی فرهنگی کشور در تحقق سند چشم انداز بیست ساله یک ضرورت اجتناب ناپذیر و بنیادی است و اهدافی همچون فراهم آوردن بستر لازم برای تحقق اهداف سند چشم انداز کشور در افق 1404، تسریع توسعه اجتماعی و اقتصادی کشور از طریق ایجاد سازگاری با هویت فرهنگ ملی، حاکمیت استراتژی فرهنگ محور در توسعه اقتصادی و اجتماعی، حفظ و تقویت و ارتقای سطح وحدت، هویت، امنیت و انسجام ملی کشور، توسعه دستاوردهای انقلاب اسلامی و تعالی معنوی و اخلاقی جامعه از طریق فراهم آوردن بستر و محیط سالم فرهنگی را دنبال می کند.