شورای قیمومت

یکی دیگر از ارکان شش گانه سازمان ملل متحد شورای قیمومت(Trusteeship council) است. این شورا تنها رکن سازمان ملل به شمار می رود که اهمیت و فلسفه وجودی آن به دوره خاصی از زمان مربوط می شد و امروز دیگر محلی از اعراب ندارد. نگاهی به شرایط زمانی و تاریخی دو دهه نخست حیات سازمان ملل نشان می دهد که سرنوشت و وضعیت سرزمین های تحت استعمار و روند فزاینده استقلال طلبی در این ممالک یکی از چالش های اساسی پیش روی سازمان در آن دوران بود. بر همین اساس بود که ماده 73 منشور سازمان به روشنی اظهار می داشت که اعضای ملل متحد که مسئولیت اداره سرزمین هایی را بر عهده دارند که مردم آن هنوز به درجه کامل حکومت خودمختاری نائل نشده اند، اصل اولویت منافع سکنه این سرزمین را به رسمیت بشناسند و متعهد به پیشرفت و رفاه آنها شوند. بر همین اساس و مطابق با ماده 76منشور، اهداف اساسی نظام قیمومت بر طبق مقاصد ملل متحد عبارت بود از:
1-پیشبرد و تحکیم صلح و امنیت بین المللی؛
2-کمک به پیشرفت سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و آموزشی ساکنان سرزمین های تحت قیمومت و پیشبرد تدریجی آنها به سوی حکومت خودمختار یا دارای استقلال؛
3-تشویق احترام به حقوق بشر و آزادی های اساسی برای همه بدون تمایز از حیث نژاد، جنس، زبان و مذهب.
ماده 89 منشور سازمان ملل، هر عضو شورای قیمومت را دارای یک رأی می داند. بند دوم از ماده 85 منشور، شورایی را با عنوان شورای قیمومت عهده دار اجرای وظایف پیش گفته می کند و اشعار می دارد که این شورا تحت نظر مجمع عمومی عمل خواهد کرد. بر اساس ماده 86 منشور، شورای قیمومت مرکب از اعضای ملل متحد به شرح زیر است:
- اعضای اداره کننده سرزمین های تحت قیمومت
- آن گروه از اعضایی که نامشان ماده 23 ذکر شده است و اداره سرزمین تحت قیمومتی را عهده دار نیستند(اعضای دائم شورای امنیت)
- اعضای دیگری که به تعداد لازم از سوی مجمع عمومی برای دوره ای سه ساله انتخاب می شوند.
البته یکجانبه گرایی آمریکا و استنکاف این کشور از پذیرفتن محدودیت ها و مسئولیت های خواسته شده در منشور و ارگانهای اصلی سازمان ملل بیش از هر چیزی آینده این شورا و دیگر بخش های سازمان ملل را در هاله ای از ابهام فرو برده است. قدرتهای وقت به دلیل پرداخت حق عضویت بیشتر و چینش ساختارهای مختلف سازمان های بین المللی همواره در صدد اعمال قدرت و نفوذ در آنها و منحرف ساختن این قبیل سازمان ها از کارکرد اصلی خود بوده اند.
در همین راستا هنوز هم بسیاری از کشورها از تبعات سوء قیمومت های قدرتهای بزرگ بعد از جنگ جهانی دوم رها نشده اند و همواره به دلیل زمینه های اختلافی در تقسیم بندی جغرافیایی با همسایگان خود درگیر هستند.