حسین قاسمنژاد
توسعه فرهنگ دینی و پیشرفت اساسی آن از مواردی است که به صورت کلی در همان بند اول سند چشم انداز بیست ساله قابل دسترسی است . ولی این بند نیازمند گشایش دارد . توسعه در امر فرهنگ قرآنی ، توسعه در امر فرهنگ کتابخوانی ، فرهنگ توریسم ، فرهنگ آداب و رسوم ومبارزه با خرافات و.... که باید بصورت کامل باز شود تا حالت اجرایی به خود بگیرد . در غیر این صورت همه می گویند ما کار فرهنگی می کنیم . کسی منکر آن نیست . چون ریز رئوس مطالب موجود نیست .
اولین بند سند چشم اندازه بیست ساله عبارتست از : « ایران در بیست سال آینده باید کشوری توسعه یافته، متناسب با مقتضیات فرهنگی، جغرافیایی و تاریخی خود، متکی بر اصول اخلاقی و ارزش های اسلامی، ملی و انقلابی، با تاکید بر مردم سالاری دینی، عدالت اجتماعی، آزادی های مشروع، حفظ کرامت و حقوق انسان ها و بهره مندی از امنیت اجتماعی و قضایی باشد »
در بند 7 آن چشم انداز نیز آمده است : « الهام بخش، فعال و موثر در جهان اسلام با تحکیم الگوی مردم سالاری دینی، توسعه ی کارآمد، جامعه ی اخلاقی، نواندیشی و پویایی فکری و اجتماعی، تاثیرگذار بر همگرایی اسلامی و منطقه ای بر اساس تعالیم اسلامی و اندیشه های امام خمینی (ره).» مطابق سند چشم انداز ایران بایستی در افق 1404به یک کشور الگو ونمونه اسلامی تبدیل شود که در این راه نیازمند بسترسازی فرهنگی هستیم. باید سازو کارها تدوین شود و معلوم شود که کدام سازمان چه وظایفی دارند . توسعه فرهنگ دینی بر عهده کدام نهاد است و توسعه فرهنگ قرآنی بر عهده کدام؟! و این امر نباید به صورت یک گزارش ارائه شده توسط سازمان و بایگانی شده در وزارتخانه یا سازمان بزرگتر درآید . دراین امر همه موظفند . وظیفه با امر مستحبی فرق می کند . این یک رسالت تاریخی برای ملت ایران است که باید از آن صیانت شود .
توسعه انسانی بر اساس سه بعد توسعه اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و سیاسی استوار است. بنابراین، شاخص توسعه انسانی متشکل از سه مولفه درآمد، آموزش و امید به زندگی است. عناصر ضروری در رشد این شاخص چهار عامل برابری، پایداری، بهره وری و توانمندسازی افراد جامعه است لذا تربیت نیروی انسانی و استفاده از نیروهای انسانی تخصصی که دانشی در این راه اندوخته اند ، باید اولین راه شناخت و مطالعات باشد . در صورتی که این امر در چشم انداز بصورت کلی است و تا کنون چیزی در این مورد دیده نشده است ودرگزارش توسعه انسانی سازمان ملل، جمهوری اسلامی ایران در بین 175کشور از نظر رتبه توسعه انسانی دارای توسعه انسانی متوسط است و این در حالی است که کشورهایی همچون مکزیک، کویت، آرژانتین، بحرین و کره جنوبی از جمله کشورهای در حال توسعه ای هستند که دارای توسعه انسانی بالا هستند.
بر طبق این آمار، جایگاه ایران در جدول شاخص های توسعه انسانی و در میان کشورهای همجوار و منطقه بیانگر این است که کسب رتبه اول در منطقه حتی وقتی محدود به کشورهای همسایه باشد تا چه اندازه نیاز به تلاش دارد. تنها فرهنگ و تفکر و ایده ای که بتواند انرژی های پراکنده در سطوح و لایه های اقشار و طبقات اجتماعی را بر حول محور توسعه متمرکز کرده و توسعه را به یک تصمیم جمعی نهایی بدل کند فرهنگ و تفکر دینی است؛ زیرا آموزه های دینی در بردارنده وحدت و انسجام و اراده جمعی است.
لذا اگر بخواهیم سند چشم انداز را در بایگانی سازمانها رها کنیم، به چنین موقعیتی دست نمی یابیم . علاوه بر اینکه در این حوزه نباید اصلاً شعار داد . فقط باید عمل کرد و نتایج را بررسی نمود و گزارش کرد . شعار وقتی نتیجه می دهد که بسترها آماده باشند ، وما 70 درصد راه را رفته باشیم . آن وقت برای تهییج افکار عمومی که این تغییرات را پذیرفته اند ، شعار نیاز است . آن هم شعاری که دارای جنبه وحدت واسلامی باشد ، نه شعاری پوچ برای اعمال و افکار سیاسی که متأسفانه می بینیم گاه دستاویز جناحهای سیاسی می شود.