سیامک باقری
بسماللهالرحمنالرحیم
روز جهانی قدس یکی از میراثهای بی بدیل امام خمینی (ره) است. بی تردید این اندیشه در راهبرد آینده نگری آن رهبر فرزانه ریشه داشت. ثمرات آن اکنون در تحولات منطقه مشاهده می شود. این اندیشه، کارآمدی خود را در میان سایر مدل های مبارزه برای آزادسازی قدس نشان داده است.
اولین «راهبرد آزادسازی قدس» تکیه بر دولت ها داشت: فلسطین اشغال شده برای بیرون راندن اشغالگران قدس عمدتاً چشم به اقدام موثر دولت های اسلامی بویژه دولت های عربی دوخته بودند، دولت های عرب چهار جنگ با رژیم اشغالگر انجام دادند اما در هیچ یک به پیروزی نرسیدند. عدم اتحاد و همگرایی میان دولت های عربی و انگیزه های ناخالص مهمترین عامل شکست آنها شد. این شکست ها و تبلیغ رسانه های غرب، رژیم صهیونیستی را به یک افسانه شکست ناپذیر تبدیل کرد. بدین ترتیب فضای روانی ایجاد شده و فشارهای قدرت های غربی به ویژه آمریکا از یک سو و سرسپردگی و ضعف کشورهای عربی از سوی دیگر باعث شکل گیری فرایند سازش با رژیم صهیونیستی در میان دولت های عربی شد. دولت های سازشکار به گونه ای تبلیغ می کردند که چنین فرایندی به آزادسازی قدس (یعنی بخشی از سرزمین فلسطین) کمک خواهد کرد. اما پروسه سازشکاری نشان داد که غایت آن فراموشی فلسطین و اضمحلال آن در صفحه تاریخ است.
دومین راهبرد آزادسازی قدس تکیه بر سازمانها و گروههای چریکی قرار گرفت. زمانی که فلسطینی ها از دولت های عربی و اسلامی برای خروج اشغالگران ناامید شدند بر سازمان ها و تشکیلات فلسطینی تکیه کردند. این گروه ها عمدتاً با گرایش های ناسیونالیستی و مارکسیستی اقدامات قابل توجهی را علیه رژیم صهیونیستی انجام دادند لکن این اقدامات به هیچ وجه تعیین کننده سرنوشت فلسطینیان و اخراج اشغالگران قدس حتی یک وجب هم نبود در این راستا آنچه مشاهده می شد این بود که رژیم صهیونیستی به واسطه شرایط و تحولات منطقه قدرت مندتر جلوه گردد و سازمان ها و گروههای فلسطینی خصوصاً گرایشهای ناسیونالیستی و مارکسیستی ضعیف تر و نحیفتر شوند. در چنین شرایطی گرایش سازش در میان گروه ها بویژه مهمترین آنها «الفتح» فزونی یافت که در نتیجه این روند به نشست مادرید و سپس قرارداد اسلو و تاسیس تشکیلات خودگردان فلسطینی ختم شد. اگرچه در ابتدا تصور می شد که بخشی از سرزمینهای فلسطینی در اختیار فلسطینیان قرار گرفته اما پس از چند سال بر همگان آشکار شد که فلسفه وجودی تشکیلات خودگردان تنها امنیت سازی برای رژیم صهیونیستی است و زمانی که این فلسفه از بین رفت مشخص شد که هیچ چیزی در اختیار فلسطینی ها نیست. از این زمان، راهبرد سوم زمینه های رشد و تقویت بیشتری پیدا کرد.
آزادسازی قدس با تکیه بر مردم و ملت های اسلامی سومین راهبردی است که امام راحل پیشنهاد کرده بودند. طرح «روز جهانی قدس» در واقع قرار دادن «اراده ملت ها» در برابر اشغالگر قدس است. بنیان گذار «روز جهانی قدس» برخلاف تئوری آزادسازی با توسل به دولت هایی که فلسطین را بر محور «عروبیت» قرار داده بود و برخلاف تئوری آزادسازی با تکیه بر سازمان ها و گروهها که فلسطین را بر محور «فلسطین برای فلسطین» استوار کرده بود، فلسطین را بر محور جهان اسلام قرار داد و همه ملت های اسلامی را در قضیه فلسطین درگیر کرد. از همین رو، امام راحل (ره) فرمودند که «روز قدس روز اسلام است» در واقع غایت روز جهانی قدس فراتر از یک نقطه جغرافیایی است. انتفاضه فلسطین نتیجه راهبرد سوم است تحولاتی که در ماه های اخیر است. در لبنان و فلسطین رخ داده است بیانگر کارآمدی این راهبرد است.
کار ویژه روز جهانی قدس این است که فلسطینیان از انزوا خارج شده اند اکنون فلسطین دغدغه جهان اسلام شده است. «روز جهانی قدس» مسلمانان را با دولت های متبوعشان برای حمایت از فلسطین و دست کشیدن از سازش درگیر کرده است. این روز قوت قلبی برای فلسطینی ها در تداوم مبارزاتشان شد. این روز به فلسطینیان یادآور می شود که در مبارزه خود تنها نیستند.