مقوله دفاع مقدس نیازمند نگاه ملی است

* به عنوان اولین سوال بفرمایید جشنواره «ره آورد سرزمین نور» چرا و با چه انگیزه ای برگزار می شود؟
**جشنواره اولین بار در سال 1378 تحت عنوان «ارمغان بزرگ نور» با هدف ارزیابی نحوه استفاده از عرصه های فرهنگی و هنری در جهت ماندگاری حماسه هشت سال دفاع مقدس برگزار شد که در این جشنواره با انتخاب سه موضوع خاطره نویسی، عکاسی و شعر، فراخوانی برای شرکت علاقه مندان صورت گرفت.
به دنبال اجرای موفقیت آمیز این جشنواره، مقرر گردید جشنواره هر سال به صورت گسترده تر در سطح کشور برگزار شود. بدین ترتیب از سال 1379 هر سال جشنواره «ره آورد سرزمین نور» به استثنای سال 82 که به واسطه درگیری های نظامی آمریکا و متحدانش با عراق، اعزام کاروان های راهیان نور متوقف شد، به صورت منظم برگزار شده است.
در واقع ضرورت ایجاد پیوند میان نسل گذشته و امروز با موضوع واحدی به نام جنگ در دو فضای مختلف موجب شد تا این جشنواره برگزار شود. به عبارت دیگر برقراری ارتباط میان تاریخ گذشته و امروز و پیوند فضای واقعی جنگ با دوران پس از جنگ، مسئولان امر را بر آن داشت تا چنین جشنواره ای را در سطح کشور برگزار کنند.
بنابراین جشنواره «ره آورد سرزمین نور» سعی دارد به تأسی از ماندگاری فلسفه عاشورا، جنگ و کربلای ایران را با استفاده از عرصه های فرهنگی و هنری همواره زنده نگه دارد.
* فضای جنگ هشت ساله ما با عراق یک بعدش خشونت با ویژگی های خاص خودش و بعد دیگرش معنویت و ایثارگری بود؛ در این جشنواره این دو مقوله را چگونه به هم پیوند می زنید؟
**جنگ که یک واژه معمول در دنیای امروز است، وصفی جز خشونت و تخریب برایش متصور نیست اما در جنگ هشت ساله، ما تبلور یک سری ارزش های معنوی را دیدیم که ورای سایر جنگ های جهان بود. به همین علت جشنواره، سعی دارد این ارزش های بارور و شکوفا شده را مجدداً به جامعه تزریق کند. یعنی اگر می گوییم «ایثار»، ایثار در جامعه ما حتی در دوران انقلاب هم وجود داشته است. اما این ایثار در جنگ شکوفا می شود و شکل دیگری از خودش را بروز می دهد. با این حال متأسفانه پس از خاتمه جنگ تحمیلی، ایثار متبلور شده، در همان فضا باقی می ماند. از این رو جشنواره می خواهد این فضا و نگاه ارزشی را مجدد به بستر جامعه منتقل کند و به جامعه بفهماند دلیل ماندگاری، بقا و پیروزی رزمندگان اسلام، سلاح و امکانات نظامی نبود، بلکه توجه به ارزش های والای اسلامی و انسانی بود.
به تعبیر دیگر می گوییم جشنواره «ره آورد سرزمین نور» درصدد است این نگاه ها را با نگاهی جدید، توسط نسلی که جنگ را لمس نکرده، به وسیله نوشته، عکس، فیلم و شعر بازآفرینی کند و مجدد به جامعه بازگرداند.
* چگونه می خواهید جوان هایی که فقط چند روز به مناطق عملیاتی عزیمت می کنند، بتوانند با آثار خودشان در قالب جشنواره «ره آورد سرزمین نور» فضای معنوی دفاع مقدس را به جامعه کنونی منتقل کنند؟
**بعضی از اماکن، نام ها و برهه های زمانی، قداست خاصی دارند. به عبارت دیگر آدم ناخودآگاه با وجود اینکه در آن زمان ها نیست ولی وقتی در آن فضا می رود، حالت آن فضا را به خود می گیرد.
به عنوان مثال در زمان حاضر کسی را نداریم که در ظهر عاشورا نخواهد در فضای عاشورای امام حسین (ع) قرار بگیرد.
به تعبیری چون فضا را برایش آماده می کنیم، می خواهد در آن فضا قرار گیرد. بنابراین در صورتی که فردی زمینه ای نسبت به آن فضا از قبل نداشته باشد، این فضا را چیزی جز اوهام و خرافات برای خودش ارزیابی نمی کند.
با این توضیح باید گفت جشنواره بر آن است تا با تشویق جوانان در رفتن به مناطق عملیاتی و قرار گرفتن در حال و هوای معنوی دوران دفاع مقدس، ضمن تأثیرپذیری از محیط، در بازگشت از این مناطق، به وسیله آثاری که ارائه می کنند دیگران را نیز تحت تأثیر چنین فضایی قرار دهند.
* جشنواره زمانی می تواند به اهداف خود برسد که ارتباط مستمری با مخاطبینش داشته باشد، این ارتباط را چگونه برقرار می کنید؟
**آثار کیفی که از مسافران سرزمین های نور به دبیرخانه جشنواره ارسال می شود، در صورتی که به خوبی چاپ شود و در تیراژ مناسبی هم منتشر گردد، می تواند با مخاطبان خودش ارتباط برقرار کند.
اما متأسفانه اکنون به دلایل متعددی آثار برتر فقط در حد 3000 جلد چاپ می شوند در صورتی که این مقدار حتی به تعداد برگزیدگان دوره های قبلی هم نیست.
حال برای برون رفت از این موضوع اگر بتوانیم آثار برگزیده را به صورت کتاب هایی در قطع پالتویی چاپ و در تیراژ میلیونی در اختیار کتابخانه های عمومی، مدارس، اتوبوس های شرکت واحد و قطارهای شهری (مترو) قرار دهیم، جوانان با فلسفه دفاع مقدس، ایثار و شهادت به زبان هم نسلی های خود آشنا می شوند که این تأثیر بسیار شگرفی به دنبال خواهد داشت.
* برای انتقال گسترده مفاهیم دفاع مقدس جشنواره چه برنامه هایی دارد؟
**تمام افرادی که در جشنواره شرکت می کنند می خواهند فرهنگ دفاع مقدس را به دور از تحریف با ادبیات و دید خودشان به جامعه منتقل کنند. از این رو برای افزایش سطح توزیع و ارتباط با مخاطبین بیشتر، در کنار توزیع مکتوب، لوح فشرده و استفاده از فضای مجازی نیز در دستور کار دبیرخانه جشنواره قرار دارد. به همین علت تمام سعی ما بر این است تا جشنواره نقطه آغازی باشد برای آنهایی که نیستند و بزرگراهی باشد برای کسانی که در مسیر حرکت می کنند.
* آثاری که تاکنون منتشر شده اند تا چه میزان با یکدیگر تفاوت دارند؟
**آثار فعلی هر چند نسبت به آثار منتشره قبلی کیفی تر شده است ولی با این حال هنوز هم ضعف هایی دارد که برای رفع ضعف های موجود، کلاس های آموزشی را پیش بینی کرده ایم تا این کلاس ها به صورت حضوری و غیرحضوری برگزار شود.
در رابطه با توسعه آموزشی های غیرحضوری، مطالب آموزشی را که بابت تهیه آنها هزینه پرداخت شده است به صورت رایگان در فضای مجازی قرار داده ایم تا علاقه مندان بتوانند از مطالب ارائه شده بهره مند شوند، حتی برای 20 هزار نفری که تاکنون در دوره های متعدد جشنواره «ره آورد سرزمین نور» شرکت کرده اند نیز در حد وسع مطالب آموزشی ارسال می کنیم. زیرا معتقدیم برای گسترش فرهنگ والای معنوی دفاع مقدس راهی نداریم جز اینکه افرادی را تربیت کنیم تا با آثار هنری و فرهنگی ارزشی خود این مأموریت را محقق سازند.
البته توان جشنواره در حد چاپ 20 هزار جلد کتاب نیست. به همین علت امسال که سال اول تأسیس دبیرخانه به صورت دایمی است، می توانیم انتظار داشته باشیم در فاصله زمانی دو تا سه سال آینده، سطح آثار به مراتب خیلی بهتر از وضعیت فعلی شود به گونه ای که شاید جشنواره های دیگر خودشان را با این جشنواره مقایسه کنند.
* در این چند سالی که از برگزاری جشنواره می گذرد، بیشترین حجم مطالب ارسالی در کدام بخش ها بوده است؟
**این جشنواره همان گونه که اشاره شد با سه بخش خاطره، عکس و شعر، کار خود را آغاز کرد. بنابراین بیشترین حجم آثار ارسالی نیز در این سه بخش است. هر چند به تدریج محدوده بخش های جشنواره با اضافه شدن متن ادبی، داستان کوتاه، فیلمنامه، فیلم کوتاه، عکس و فیلم موبایل و وبلاگ نویسی وسیع تر شده اما باز هم در سه بخش مورد اشاره بیشترین آثار دریافتی را داریم که برای استفاده از این آثار بانک اطلاعاتی را تشکیل داده ایم تا افراد مستعد را به سپاه های استانی جهت بهره برداری از آثارشان معرفی کنیم.
بدین ترتیب استفاده از آثار این افراد باعث شکل گیری نهضت فرهنگی می شود که وظیفه اش حفظ و پاسداشت ارزش های دفاع مقدس و انتقال آنها به جامعه است.
* آیا تاکنون تمام آثار ارسالی منتشر شده است؟
**به طور معمول هر سال سه کتاب از مجموع آثار برگزیده به علاوه یک کتاب دو جلدی از مجموعه عکس های منتخب، منتشر شده، ولی برای کسانی که آثارشان به عنوان اثر برتر محسوب نشده است مکاتبه ای با تمام این افراد کرده ایم و از آنها خواسته ایم تا آثار قبلی خود را با بازآفرینی، مجدد برای شرکت در جشنواره ارسال کنند.
* تاکنون چند عنوان کتاب منتشر کرده اید؟
**تاکنون 20 عنوان کتاب با تیراژهای 1500، 2000 و 3000 جلد منتشر شده است.
* آیا برای شرکت در جشنواره محدودیت سنی وجود دارد؟
**محدودیت سنی نداریم ولی آثار را در سه گروه سنی داوری خواهیم کرد. یعنی تمام افرادی که در زمان دفاع مقدس بودند تا جوان ها و نوجوان های زمان حاضر، می توانند در جشنواره شرکت کنند. در واقع به علت علاقه مندی و عرقی که بین رزمندگان دوران دفاع مقدس نسبت به حضور در مناطق عملیاتی وجود دارد، تعداد زیادی از این عزیزان متقاضی عزیمت به مناطق یادمانی دفاع مقدس هستند. از این رو بستری را فراهم کرده ایم تا این افراد نیز بتوانند آثار خود را برای حضور در جشنواره، ارسال کنند.
* نحوه برگزاری جشنواره چگونه است؟
**جشنواره یک تجربه برگزاری استانی بین جشنواره های ششم و هفتم داشته است اما به واسطه دید ملی به جشنواره و محدودیت های منابع مالی، مجدد به سمت برگزاری به صورت ملی بازگشتیم. علاوه بر این برگزاری در سطح استان منجر به افت کیفی آثار می شد. به همین جهت دبیرخانه مرکزی در سه مرحله بررسی حداقل ها، کیفیت آثار و در نهایت انتخاب آثار برگزیده، فعالیت می کند تا باعث افزایش کیفیت آثار شود.
* آیا دستگاه ها و نهادهای فرهنگی مسئول در برگزاری جشنواره کمک می کنند؟
**در بحث کمک ها باید نگاه مان ملی باشد یعنی اگر سازمان حفظ و نشر ارزش های دفاع مقدس و بسیج با تمام توان هم به کمک جشنواره بیایند هر چند تا کنون از هیچ کمکی دریغ نکرده اند، باز هم جشنواره ملی نخواهد بود.
به عبارت دیگر اگرچه سپاه هیچ اجباری در برگزاری چنین جشنواره ای نداشته، با این حال با تمام توان در برپایی اش کمک های لازم را ارائه می دهد.
از سوی دیگر هر چند دستگاه های متعددی، کمک های مالی خود را برای برگزاری جشنواره ارائه می دهند، اما باز هم جشنواره ره آورد سرزمین نور که به موضوع دفاع مقدس می پردازد، در هیبت یک جشنواره ملی برگزار نمی شود. زیرا اگر در سطح ملی برگزار شود آثار برگزیدگان در حد 3000 جلد منتشر نمی شود.
* آیا متقاضیانی از دیگر کشورها برای شرکت در جشنواره «ره آورد سرزمین نور» داشته اید؟
**بازدیدکنندگانی که از کشورهای همسایه ما در خلیج فارس به مناطق عملیاتی هشت سال دفاع مقدس عزیمت کرده اند با ارسال پست الکترونیکی (email) خواستار شرکت در این جشنواره شده اند. البته این حرف جدیدی نیست زیرا همان گونه که ارتباط با جشنواره های فرهنگی و هنری یک رویه معمول در جهان است و برای برخی ها هم اهمیت خاصی دارد، از شرکت در این جشنواره نیز برای تعدادی افراد دیگر کشورها حائز اهمیت است. حتی اگر دقت کنیم متوجه می شویم چون نبرد نابرابر رزمندگان ما با ارتش عراق و حامیانش دارای ویژگی های خاص بوده باعث شده تا بزرگترین کتابخانه دفاع مقدس کشورمان در یک کشور اروپایی شکل بگیرد.
* برای گرفتن آثار افراد مطرح کشور که در دوران دفاع مقدس نیز حضور داشته اند، برنامه ای دارید؟
**امسال از فرصت حضور رئیس جمهور محترم در مناطق عملیاتی استفاده کردیم و از ایشان دعوت کردیم به عنوان یکی از شرکت کنندگان جشنواره خاطرات خود را از دوران دفاع مقدس و حضور در مناطق یادمانی آن دوران برای دبیرخانه جشنواره ارسال کنند.
بنابراین اگر موضوع حضور رئیس جمهور در جشنواره محقق شود در فراگیرتر شدن جشنواره خیلی موثر خواهد بود. با این دید اگر بالاترین مقام اجرایی کشور شرکت کند می توان امیدوار بود در ردیف های بودجه ای و نظارتی کشور جشنواره «ره آورد سرزمین نور» جایگاه واقعی خود را می یابد.
* اشاره کردید که تاکنون شش جشنواره را برگزار کرده اید، جشنواره هفتم در چه مرحله ای است؟
**جشنواره هفتم در مرحله فراخوان آثار قرار دارد. مهلت ارسال آثار تا پایان خرداد پیش بینی شده بود اما با توجه به اعزام کاروان های راهیان نور به مناطق غربی در ایام تابستان، این جشنواره تا پایان شهریور تمدید شده است که مرحله نهایی جشنواره اواخر آبان به مناسبت هفته بسیج برگزار می شود. در این جا لازم است به این نکته هم اشاره شود که برای امسال، هدیه نفرات اول جشنواره سفر به مکه مکرمه و زیات خانه خدا پیش بینی شده است.