صفحه نخست

بین الملل

سیاسی

چند رسانه ای

اقتصادی

فرهنگی

حماسه و جهاد

آذربایجان غربی

آذربایجان شرقی

اردبیل

اصفهان

البرز

ایلام

بوشهر

تهران بزرگ

چهارمحال و بختیاری

خراسان جنوبی

خراسان رضوی

خراسان شمالی

خوزستان

کهگیلویه و بویراحمد

زنجان

سمنان

سیستان و بلوچستان

فارس

قزوین

قم

کردستان

کرمان

کرمانشاه

گلستان

گیلان

لرستان

مازندران

مرکزی

هرمزگان

همدان

یزد

صبح صادق

صدای انقلاب

محرومیت زدایی

صفحات داخلی

صفحه نخست >>  عمومی >> آخرین اخبار
تاریخ انتشار : ۰۲ بهمن ۱۴۰۱ - ۰۹:۰۲  ، 
شناسه خبر : ۳۴۳۶۰۸

وطن امروز

جنگ آخرالزمانی در اروپا: شاید باورش دشوار باشد اما از ۳ سال و ۲ ماه قبل از آغاز جنگ خونین فعلی در استپ‌های پونتیک، بزرگ‌ترین نزاع عقیدتی میان ۲ طرف بر سر این نبود که کریمه یا دونباس متعلق به روس‌هاست یا اوکراینی‌ها؟
در نخستین روزهای زمستان 2019 حدفاصل850 کیلومتری دیوارهای کرملین در کرانه شمالی رود مسکو تا نرده‌های کاخ ریاست‌ جمهوری مارینسکی در کرانه جنوبی رود دنیپر، بحث اصلی این دوگانه از اساس باطل بود که «مسیح روس است یا اوکراینی؟»
البته این نه یک بحث الهیاتی، بلکه ملی‌گرایانه بود و از اساس با گزاره یک‌طرفه ۷ قرن پیش مبنی بر اینکه «خدا اسپانیایی است» تفاوت داشت؛ شعاری که  ۷ قرن پیش، پادشاهی مادرید و کلیسای کاتولیک، دست در دست هم برای امتداد سلطه مشترک‌شان در ۲ سوی اقیانوس اطلس سر می‌دادند. کلیسای ارتدکس شرقی با همه تفاوت‌هایش با کلیسای کاتولیک، هنوز به احیای حاکمیت مسیحی به سبک بیزانسی تمایل دارد و اصلا مسیحیت واقعی را همانی می‌داند که در روم شرقی قرون وسطی استیلا یافت اما در این مورد خاص اتفاقا نه طرف روس‌ها را گرفته بود، نه اوکراینی‌ها، بلکه در نهایت بی‌طرفی طرف خودش را گرفته بود. همان‌طور که از عنوان رسمی این کلیسا- «حقیقت باشکوه» که «حقیقت اسلاوی» هم از آن برداشت می‌شود- برمی‌آید، اسقف‌های ارتدکس در مسکو و کی‌یف، بر نقش خود به عنوان یکی از عوامل وحدت‌بخش میان ۲ ملت متخاصم اسلاو تاکید می‌کردند.
با این حال روز شنبه 5 ژانویه 2019 در جریان مراسمی که در استانبول برگزار شد، کلیسای ارتدکس اوکراین رسماً از کلیسای ارتدکس روسیه مستقل شد. جالب اینکه این انشقاق مصلحت‌آمیز در محراب کلیسای شرقی با استقبال و چه بسا تشویق شخص اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه انجام شد که در آن مقطع مهم‌ترین پروژه‌اش تبدیل مجدد و رسمی بنای تاریخی ایاصوفیه استانبول به مسجد بود؛ بنایی که پایه هایش 1900 سال پیش به عنوان مقر نخستین کلیسای واحد شرقی در زمان قسطنطن (کنستانتین) امپراتور روم شرقی گذاشته شده بود.
هر چه بود ۳ سال و ۲ ماه قبل از آغاز جنگ فعلی در اوکراین ، سند استقلال کلیسای ارتدکس اوکراینی از روسی توسط اسقف اعظم «بطریق بارتولومیو» امضا شد و این به منزله انشقاقی خطرناک میان پیروان 300‌میلیونی کلیسای شرقی اسلاوی در نظر آمد؛ کلیسایی که از زمان فروپاشی شوروی، مهم‌ترین پایگاه مسکو در کی‌یف محسوب می‌شد؛ حتی ورای درجه‌داران به جا مانده از ارتش سرخ در پادگان‌های اوکراین، پلیس مخفی (برکوت) و البته الیگارش‌های نفتی و گازی. 
به همین دلیل انشعاب بطریق اوکراین از روسیه، یکی دیگر از نشانه‌های متعدد  افول نفوذ اجتماعی و فرهنگی کرملین در قلمروی رفقای اسلاو سابق فرض شد. حالا اما پس از ۴ سال از آن طلاق دردناک برای ارتدکس‌های روس، لحظه‌ای بسیار دردناک‌تر برای همکیشان مطلقه اوکراینی‌شان فرا رسیده است.
امروز دولت اوکراین در چرخشی آشکار به سمت نازیسم کلا در حال جمع کردن بساط کلیسای شرقی حتی با وجود درج عنوان ملی «اوکراینی» است که بر سر صومعه گنبد طلایی سنت میخائیل در کی‌یف است.
یعنی حتی دیگر بحث دوگانه باطل و ملی‌گرایانه قبل‌تر در این باره که «مسیح روس است یا اوکراینی؟» نیز موضوعیت ندارد. در کارزار تبلیغات روس‌هراسانه تیم زلنسکی که به نظر می‌رسد مستقیما از اتاق پشتی کاخ سفید توسط حلقه مشاوران صهیونیست نومحافظه‌کار جو بایدن به کاخ مارینسکی دیکته می‌شود، نفس موضوع مسیحیت شرقی نفی می‌شود. در چارچوب این برنامه پروپاگاندای جنگی غرب علیه شرق، صلیب شکسته نازی‌ها نه فقط بر صلیب ۳ خط کلیسای ارتدکس روسی یا صلیب متساوی‌الساقین کلیسای اوکراینی، بلکه به هر نوع صلیب مسیحی دیگر یا علائم مذاهب ابراهیمی ارجح است. دلیل آن روشن است؛ سرمایه‌گذاری ۸ دهه‌ای آتلانتیکی‌ها روی پادوهای لیبرال مخصوص دوران صلح بود، وقت جنگ که برسد، پیاده‌نظام آنها همان دست راستی‌های افراطی نازی و فاشیست است که سال‌ها در آب نمک خوابانده‌اند.
تا جایی که رژیم دست‌نشانده کی‌یف در ماه‌های اخیر نشان داده، در راستای اجرای دستور ناتو علیه روسیه، از دوگانه روس-اوکراین هم فراتر رفته و به وقتش به تقابل اوکراینی-اوکراینی هم دامن می‌زند؛ هر اوکراینی که تابع فرمان ناتو نباشد، از نگاه زلنسکی و مافیای اسرائیلی- آمریکایی ایهور کولومویسکی خائن است. جنگ مقدس برای آنها فقط و فقط در جنگ با روسیه و هر دشمن دیگر ناتو خلاصه می‌شود، نه جنگ بر سر مسیحیت یا ملیت.
حتی پیش از آنکه پیشنهاد خیرخواهانه «بطریق کریل» اسقف کلیسای ارتدکس روسی برای اجرای آتش‌بس موقت در ایام کریسمس شرقی – که بر خلاف مسیحیان دیگر در هفته دوم ژانویه جشن گرفته می‌شود – که با استقبال پوتین همراه شد، با پاسخ خصومت‌آمیز و  شریرانه زلنسکی و گماشته‌های سازمان سیا مبنی بر دامن زدن به آتش جنگ در همان روزهای کریسمس مواجه شود، حلول روح نازیسم در کالبد رژیم حاکم بر اوکراین آشکار شده بود.
ماه گذشته در آخرین روزهای سال 2022 میلادی بود که یگان‌های ارتش اوکراین برای شرکت در بزرگ‌ترین جشن اهریمنی مرده‌سوزان به سبک بت‌پرستان شمالی (وایکینگ‌ها) گرد آورده شدند. جدا از اینکه آیین بت‌پرستانه نوردیک جزو مقدسات نازی‌ها بوده - و هست - مراسم نظامیان راست‌گرای اوکراینی مثل سال‌های اخیر با نمایش نمادهای نازی‌ها و نژادپرستان سفیدبرترپندار اروپایی و آمریکایی توأم بود. مثل همیشه اعضای گردان آزوف که از نشان‌ها و شعارهای ارتش نازی آلمان در قرن گذشته استفاده می‌کنند و دیگر باندریست‌ها- پیروان استفان باندرا، رهبر نازی‌های اوکراین و متحد نیروهای اشغالگر هیتلر در این کشور در زمان جنگ دوم جهانی -  در این مراسم در صف اول بودند.
به عبارت دیگر نزاع امروز اوکراین دیگر به جنگ میان روسیه و اوکراین خلاصه نمی‌شود، بلکه خط مقدم یک جنگ ضدصلیبی به وسعت تمام قلمروی غرب است که در آن اتاق فرمان صهیونیسم، نازی‌ها، فاشیست‌ها و کوکلوکس‌کلان‌ها را در قالب پیاده‌نظام خود به جان بقایای مسیحیت انداخته است. 
۲ هفته پیش بود که پس از تصمیم ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین برای سلب تابعیت ۱۳ کشیش کلیسای ارتدکس اوکراین، «ماریا زاخارووا» سخنگوی وزارت خارجه روسیه و نه مقامات کلیسای ارتدکس، این حرکت را اقدامی شیطان‌پرستانه توصیف کرد!
زلنسکی کلیسای ارتدکس اوکراین را به رغم اعلام استقلال سال 2019 به ارتباط با مسکو متهم کرده بود اما این فقط بهانه‌ای بود برای اعلام ممنوعیت تشکل‌های مذهبی بدون مجوز دولت کی‌یف. 
بعد نوبت «میخائیل پودولیاک» مشاور اجتماعی زلنسکی بود که دستور جمع‌آوری کلیساهای ارتدکس از سراسر اوکراین را به نیابت از دولت کی‌یف اعلام کند. او اعلام کرد این کشور فقط یک کلیسای ارتدکس خواهد داشت اما معلوم نیست شعبه‌های تعطیل شده کی و کجا جایگزین می‌شوند؛ وضعیتی مطلوب برای نازی‌های حاکم بر ارتش و سیاست اوکراین.
در نهایت همه اینها باعث شد اسقف کلیسای ارتدکس که حالا با انحلال شعبه اوکراینی مهم‌ترین نهاد حامی مسیحیت اسلاوی است، سکوت خود را بشکند.
بطریق کریل با آنکه گفته می‌شود بعد از حمله به اوکراین، رابطه خوب سابق را با تزار نوین کرملین ندارد، دشمنان روسیه را به آخرالزمان حواله داد. او در مراسم مذهبی پنجشنبه پیش در مسکو گفت: «برخی دیوانگان معتقدند روسیه با آنکه دارای سلاح‌های قدرتمند و جمعیت بسیار قوی‌ای است که هرگز تسلیم دشمنی نشده و همیشه پیروز ظاهر شده‌اند، ممکن است شکست بخورد. نمی‌توان ارزش‌های خاصی را که حتی نمی‌توان آنها را ارزش نامید، به مردم روس تحمیل کرد تا مانند دیگران باشند و از کسانی که قدرت کنترل بیشتر جهان را دارند اطاعت کنند... ما دعا می‌کنیم خداوند این دیوانگان را روشن کند و به آنها کمک کند بفهمند که هر گونه تمایل برای نابودی روسیه به معنای پایان جهان است».
شاید برخی بگویند اظهارات جناب اسقف بازتاب بیانیه مشابه «دیمیتری مدودف» رئیس‌جمهور پیشین و قدرتمندترین مرد روسیه پس از پوتین است که در همان روز صادر شد؛ بیانیه‌ای که به کشورهایی که مایلند شکست مسکو را در اوکراین ببینند هشدار می‌دهد قدرت‌های هسته‌ای مانند روسیه هیچ‌وقت در یک درگیری بزرگ که سرنوشت‌شان در گرو آن باشد، نباخته‌اند، چون اگر در یک جنگ متعارف شکست بخورند، ممکن است منجر به درگیری هسته‌ای شود.
با این حال وقتی یک رهبر مذهبی، در سطح بطریق مسیحیت شرقی شروع به تکفیر غربی‌ها می‌کند، شاید باید منتظر جنگی بزرگ‌تر از جنگ هسته‌ای باشیم؛ یک جنگ آخرالزمانی در اروپا.

ایران 

دیپلماسی زنان وانعکاس اصیل انقلاب اسلامی : عنصراصلی اغتشاشات اخیر درباره مسئله زن و شعار زن زندگی آزادی بود، اگرچه در بسیاری از موارد، «زن» دستاویز سوء‌استفاده دشمنان خارجی و همفکران داخلی آن ها قرار گرفت، اما نباید فراموش کرد بخشی از اعتراضات به دلیل عدم پردازش درست به مسئله زن بود که بهانه را دست دشمن داد.

​​​​​​​اینکه زنان فرصت‌های فراوانی را برای احقاق شایستگی‌های خود از دست داده‌اند ریشه‌ای تاریخی دارد و صدالبته در رژیم طاغوت بیش از همه دوران‌ها به زن ظلم و اجحاف فراوانی شد. 
با همین نگاه، انقلاب اسلامی آمد تا جبران مافات کند و البته تا حدزیادی موفق شد، اما نتوانست دستاوردهای خود را در حوزه زن و خانواده به رخ جهانیان بکشاند. این همه تلاش انقلاب اسلامی در حوزه زنان در سطح جهانی دیده نشد؛ چرا که رسانه‌ها نتوانستند شأن و منزلت زن ایرانی را به خوبی بازتولید کنند، چه در داخل و چه در خارج و نتیجه هم آن شد که نباید می‌شد.
غفلت از دیپلماسی زنان
حقیقت آن است ما نقش دیپلماسی عمومی و به‌خصوص دیپلماسی زنان را دست کم گرفته‌ایم و در سیاست‌گذاری‌های خود به آن ضریب نداده‌ایم. حتی زمانی که ایران را از کمیسیون مقام زن اخراج کردند، ککمان هم نگزید، غافل از آنکه ما می‌توانستیم از فرصت‌های پیش رو برای تعامل با زنان سایر کشورها بهره کافی را ببریم و دستاوردهای انقلاب اسلامی را در حوزه زنان معرفی کنیم.
در چنین فضایی، نخستین همایش بین‌المللی بانوان تأثیرگذار در حالی برگزار شد که زنان ایرانی در گوشه رینگ بین‌المللی قرار داشتند و انواع و اقسام هجمه‌ها علیه آن‌ها وارد شده است. برگزاری این همایش بین‌المللی با محوریت «زنان مؤثر» اتفاق مثبتی بود که نشان از آن داشت دست‌اندرکاران آن به درستی اهمیت مسئله زن را دانسته‌اند.
رئیس‌جمهور در نشستی با برخی از زنان مؤثر با بیان اینکه این نشست و گفت‌وگوها می‌تواند راه‌هایی را برای همکاری بین کشورها و ملت‌ها بگشاید، گفت: ما تردیدی نداریم زن و مرد بر اساس خلقت تفاوت دارند، اما بر اساس انسانیت هیچ تفاوتی بین زن و مرد وجود ندارد. زن و مرد در رسیدن به قله‌های انسانی هیچ تفاوتی با یکدیگر ندارند و هر کس در این مسیر بیشتر تلاش کند به قله‌های اخلاق، معنویت و انسانیت خواهد رسید.
دکتر سیدابراهیم رئیسی با اشاره به نقش‌آفرینی زنان دوشادوش مردان در طول تاریخ اظهار کرد: وقتی تاریخ را مرور می‌کنیم شاهد حضور مؤثر هاجر در کنار ابراهیم خلیل (ع)، آسیه در کنار موسای کلیم (ع)، مریم مقدس در کنار عیسی مسیح (ع)، خدیجه (س) در کنار محمد مصطفی (ص)، فاطمه اطهر به عنوان الگوی زنان عالم در کنار پدر، همسر و فرزندانش و بانوی بزرگی که امروز شما مزار او را در قم زیارت کردید در کنار برادرش هستیم.
رئیس جمهور با بیان اینکه هیچ رویداد مهم تاریخی را نمی‌بینیم که زنان نقش مهمی در آن ایفا نکرده باشند، تصریح کرد: زن نباید در جوامع در حاشیه باشد یا در انزوا قرار گیرد. نگاه متحجرانه به زن و نگاه ابزاری قدرت‌ها و سیاستمداران غربی به زن هر دو محکوم به شکست و مردود هستند. تعریف صحیح از زن این است که زن و مرد هر دو یک انسان‌اند و حتی زنانی وجود دارند که روی مردان نیز تأثیرگذار هستند.
وی همچنین به نقش مهم و اثرگذار هنرمندان، مورخان، دانشمندان و سیاستمداران زن در تاریخ اروپا، آفریقا و آسیا اشاره کرد و گفت: در جمهوری اسلامی ایران نیز حضرت 
امام خمینی (ره) به عنوان بنیان‌گذار نظام اسلامی از ابتدا نقش اثرگذار بانوان را یادآوری کرده و زنان ما همواره در رویدادهای علمی، فرهنگی، اجتماعی و سیاسی نقش‌آفرین بوده‌اند.
حجت‌الاسلام والمسلمین رئیسی افزود: درباره این همایش باید گفت این نشست هم‌اندیشی، اتفاق مبارکی برای دیده شدن حضور مؤثر زنان بود، اما جای خالی بسیاری از زنان فرهیخته و توانمند در آن به چشم می‌خورد. 
چنانچه این قبیل همایش‌ها پیش از اغتشاشات برگزار می شد، قطعاً تأثیرات بیشتری را به دنبال داشت. باید سال‌ها قبل تلاش می‌کردیم با تعاملات مؤثرتر پای نخبگان بیشتری از کشورهای مختلف را به ایران باز کنیم. جای خیلی از بانوان اول و همسران رؤسای جمهور همسو در این نشست خالی بود. غیبت بانوان اولی از روسیه و چین و کشورهای آمریکای لاتین و به‌خصوص کشورهای همسایه و آسیای میانه هم مشهود بود.
تداوم ارتباطات بین‌المللی زنان
بسیاری از کشورها به تاریخ، تمدن و فرهنگ غنی ایران بسیار علاقه‌مندند از این رو ظرفیت بزرگی برای همکاری در همه حوزه‌های فرهنگی و علمی بین کشورهای دوست وجود دارد. البته صرفاً با برگزاری یک همایش نمی‌توان به اهداف بلندمدت دست یافت. این اهداف نیازمند آن است تعاملات مستقیم بین زنان و نخبگان ایرانی و بانوانی در آن سوی آب‌ها بارها و بارها تکرار شود تا به ثمر بنشیند.باوجود دارا بودن پشتوانه فکری خوب، متأسفانه در این همایش بین‌المللی بسیاری از نخبگان تأثیرگذار در علوم انسانی حضور نداشتند.
هر چند می‌شد این همایش به صورت تخصصی‌تر برگزار شود و البته از ماه‌ها قبل رصدها و برنامه‌ریزی‌ها انجام شود تا بتوان نخبگان قوی‌تری را جذب کرد. امیدواریم در اجلاس آینده گروه‌ها و کمیته‌هایی برای پیگیری تبادلات علمی و فرهنگی ایجاد شود و نقش و حضور «ان جی او»های مردمی پررنگ‌تر شود.
قدردانی از هفت بانوی تأثیرگذار جهانی
در پایان این همایش همچنین به هفت نفر از بانوان تأثیرگذار جهانی جوایزی اهدا شد.
نخستین جایزه خارجی به خانم «لی» محقق برجسته‌ حوزه شیمی و استاد دانشگاه از کشور تایلند تعلق گرفت.همچنین جایزه دوم به سوده غفوری فرد، دکترای ژنتیک پزشکی از ایران اهدا شد.خانم «الینا» از بانوان برجسته روسیه نفر برگزیده سوم بود و خانم زهرا امام جمعه از دانشمندان ایرانی نیز نفر چهارمی بود که از او در اختتامیه این مراسم قدردانی شد.
خانم «مریا بتریز یونس» بانوی تأثیرگذار آرژانتین هم نفر برگزیده پنجم بود که از وی قدردانی شد.همچنین مژگان زندی دارای مقالات پرشمار در حوزه شیمی و پلیمر هم دیگر زن تأثیرگذاری بود که در کنگره بین‌المللی تهران از او قدردانی شد.جایزه آخر نیز به «پن‌آبه شیامی» از چین تعلق گرفت.
 
فرهیختگان 

فرصت های واقعی بازار اورآسیا برای اقتصاد ایران: براساس اظهارات مسئولان سازمان توسعه تجارت ایران، طی دوسال اخیر حدود 30 دور مذاکره با اتحادیه اقتصادی اوراسیا که نمایندگان پنج کشور به‌علاوه خود اتحادیه اقتصادی اوراسیا بودند، انجام شده و حالا سند موافقتنامه تجارت ترجیحی ایران به این کشورها در دولت مصوب شده و برای تصویب به مجلس ارسال می‌شود. گفته می‌شود این موافقنامه 150 صفحه قرار است تعرفه تجارت 7500 قلم کالا را صفر کند. در اهمیت اتحادیه اقتصادی اوراسیا باید گفت این نهاد منطقه‌ای یک اتحادیه اقتصادی میان‌دولتی شامل بلاروس، قزاقستان، روسیه، قرقیزستان و ارمنستان بوده که حالا ایران نیز به عضویت آن درآمده است. منطقه اوراسیا از اهمیت بسیار زیادی برای کشورمان برخوردار است. این منطقه در سال‌های اخیر تحولات زیادی را از نظر اقتصادی پشت‌سر گذاشته که مهم‌ترین آنها منطقه‌گرایی اقتصادی است. همکاری‌‌های اقتصادی و تجاری با این اتحادیه تنها برای ایران جذاب نبوده و تاکنون بیش از ۴۰‌کشور و سازمان بین‌المللی ازجمله چین، ‌اندونزی و همچنین کشورهای آمریکای‌لاتین برای مبادله با کشورهای عضو در چهارچوب این اتحادیه اعلام آمادگی کرده‌اند. همچنین این اتحادیه با کره‌جنوبی، مصر و هند مذاکراتی برای عضویت و همکاری داشته است. براساس معاهده اتحادیه اقتصادی اوراسیا، کشورهای عضو آن قصد دارند تا سال ۲۰۲۵ یک بازار مالی مشترک در بخش‌های بانکی، بیمه و سهام به‌همراه یک «نظام مالی فراملی» در قزاقستان مستقر کنند. با توجه به تحریم روسیه ازسوی آمریکا و برخی کشورهای اروپایی، حالا در سیاست‌های پولی بین‌المللی اعضای این اتحادیه با کشورمان همسویی برای خنثی‌سازی تحریم‌ها به‌وجود آمده است. بررسی‌ها نشان می‌دهد موافقتنامه تجارت آزاد ایران و اتحادیه اورآسیا هشت دستاورد مهم برای کشورهای عضو و ازجمله ایران خواهد داشت. 

تجارت 440 میلیارد دلاری
بررسی آمارهای تجارت خارجی 6 عضو اتحادیه اورآسیا شامل بلاروس، قزاقستان، قرقیزستان، روسیه و ایران نشان می ‌هد حجم واردات این کشورها در سال 2021 نزدیک به 441 میلیارد دلار بوده است. از این مقدار، 293 میلیارد دلار آن مربوط به واردات روسیه، 53 میلیارد دلار مربوط به واردات ایران، 42 میلیارد دلار مربوط به واردات بلاروس، 5.6 میلیارد دلار مربوط به واردات قرقیزستان و 5.3 میلیارد دلار نیز مربوط به واردات ارمنستان بوده است. 

سهم ایران از بازار اوراسیا کمتر از نیم درصد
بررسی‌ها نشان می‌دهد به‌رغم ظرفیت‌های بسیار بالایی که برای تجارت بین ایران و کشورهای عضو اتحادیه اروسیا وجود دارد، با این حال بخش زیادی از این ظرفیت‌ها در حد پتانسیل‌های بالقوه باقی مانده است، به‌طوری‌که در سال گذشته مجموع صادرات ایران به کشورهای عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا یک میلیارد و 116 میلیون دلار و در سال 1399 این مقدار یک میلیارد و 43 میلیون دلار بوده است. با درنظر گرفتن رقم 378 میلیارد دلار واردات 5 کشور ارمنستان، بلاروس، قزاقستان، قرقیزستان، روسیه، در سال گذشته سهم ایران از این بازار فقط ۰.۳۱ درصد (کمتر از نیم درصد) بوده است. 

رشد 28 درصدی صادرات ایران به اوراسیا
نگاهی به آمارهای گمرک ایران نشان می‌دهد در 9ماهه سال 1401 حجم تجارت ایران با اوراسیا حدود 4.6 میلیون تن مبادله کالا به ارزش  2 میلیارد و 381 میلیون دلار بوده است. این مقدار در 9ماهه سال گذشته 4.9 میلیون تن به ارزش 2 میلیارد و 167 میلیون دلار بوده است. به‌عبارتی تجارت دو طرف طی 9ماهه امسال به لحاظ وزنی کاهش 6.6 درصدی و به لحاظ ارزش، رشد 10 درصدی داشته است. نگاهی به آمارهای جزئی‌تر نشان می‌دهد طی 9 ماهه 1401 حجم صادرات ایران به اوراسیا حدود 2 میلیارد و 512 میلیون دلار بوده که نسبت به مدت مشابه سال گذشته رشد 28 درصدی داشته است. همچنین به لحاظ وزنی نیز صادرات ایران طی این مدت رشد 20 درصدی داشته و از 2 میلیون تن به 2.5 میلیون تن رسیده است. اما در همین مدت میزان واردات ایران از اوراسیا به لحاظ وزنی از 2.9 میلیون تن به 2.1 میلیون تن رسیده و به لحاظ ارزش نیز از یک میلیارد و 289 میلیون دلار به یک میلیارد و 260 میلیون دلار رسیده که حکایت از کاهش 26 درصدی در وزن و کاهش 2.3 درصدی در ارزش دارد. 

رشد 30 درصدی صادرات ایران به روسیه 
روز ۵ اسفند ۱۴۰۰ (۲۴ فوریه ۲۰۲۲) اولین جرقه جنگ بین روسیه و اوکراین زده شد. طی این مدت حجم واردات روسیه از کشورهای اروپایی همکار آمریکا به‌شدت کاسته شده و حجم صادرات این کشور که بخش بزرگی از آن شامل نفت و گاز می‌شد به این کشورها کاهش شدیدی داشته است. اما در همین مدت میزان صادرات و واردات روسیه از کشورهایی همچون چین، هند، برزیل و ترکیه به‌طور قابل‌توجهی افزایش داشته است که برای نمونه می‌توان به رشد 340 درصدی تجارت با هند اشاره کرد. اما در این مدت برخلاف پیش‌بینی‌ها، حجم تجارت ایران و روسیه افزایش قابل توجهی نداشته است. به‌طوری‌که در 9 ماهه سال 1401 درحالی صادرات ایران به روسیه افزایش 30 درصدی داشته که بخشی از آن به واسطه افزایش قیمت‌های جهانی بوده است. اما در همین مدت صادرات و واردات کشورهای مذکور با روسیه رشد بیش از 50 درصدی را نشان می‌دهد. توجه داشته باشیم از بین 5 کشور ارمنستان، روسیه، قرقیزستان، قزاقستان و بلاروس، 75 درصد از حجم تجارت اوراسیا مربوط به کشور روسیه است. این درحالی است که سهم ایران از بازار این کشوردر 9 ماهه امسال فقط 563 میلیون دلار بوده است. همچنین آن‌طور که در نمودار آمده است، پس از جنگ روسیه-اوکراین حجم صادرات ایران به روسیه رشد قابل توجهی را تجربه نکرده است. متخصصان حوزه تجارت خارجی می‌گویند دلیل این موضوع، عدم اتصال نظام بانکی دو کشور، عدم آشنایی کافی تجار ایران از بازار این کشور و فقدان همکاری‌های لجستیکی و حمل‌ونقلی بین دو کشور بوده است.

شرایط تصویب موافقتنامه چندجانبه 
گفته می‌شود موافقتنامه تجارت آزاد ایران با اتحادیه اقتصادی اوراسیا شامل ۷۵۰۰ قلم کالاست که بعد از تصویب در دولت‌ها، تعرفه صفر برای این کالاها اعمال خواهد شد. آن‌طور که رئیس سازمان توسعه تجارت می‌گوید، موافقتنامه تجارت آزاد ایران با اتحادیه اقتصادی اوراسیا پس از تصویب در دولت کشورهای عضو تا نیمه سال ۱۴۰۲ عملیاتی می‌شود. به گفته علیرضا پیمان‌پاک لیست اقلام ممنوعه فاقد تعرفه صفر مشخص شده که براساس آن ۹۰ درصد کالاها در لیست سبز تجاری قرار گرفتند و ۱۰ درصد محصولات هم ممنوعه هستند. وی می‌گوید مطالعات نشان می‌دهد موافقتنامه تجارت ترجیحی در سه سال گذشته بر تجارت ترجیحی اثر مثبتی داشته و اکنون نیز تعرفه صفر گمرکی برای ۹۰ درصد کالاها می‌تواند منجر به جهش جدی در صادرات و واردات شود. اما به لحاظ حقوقی و قانونی نیز، بررسی‌ها نشان می‌دهد لوایح قانونی مربوط به موافقتنامه‌های دو یا چندجانبه بعد از انجام هماهنگی‌های اولیه میان دولت‌های موضوع موافقتنامه، تهیه شده و برای تصویب به مجلس ارائه می‌شوند. توافقات اولیه دولت‌ها موجب می‌شود که اصلاح و تکمیل موافقتنامه‌ها در مجلس با مشکل روبه‌رو شود زیرا برای هرگونه چک و اصلاح آنها در مجلس می‌باید مجددا لایحه مذکور به دولت عودت داده و اصلاحات پیشنهادی با کشورهای طرف قرارداد مطرح شود و در صورت توافق مجددا به صورت لایحه به مجلس باز گردد. البته محتمل است که تغییرات از سوی دولت یا دولت‌های طرف مذاکره پذیرفته نشده و تصویب موافقتنامه با بن‌بست مواجه شود. به همین دلیل معمولا در بررسی لوایح مرتبط با موافقتنامه‌ها از پرداختن به مسائل فنی کوچک و جزئی پرهیز شده و تنها در صورتی که موافقتنامه از ابهام‌های اساسی برخوردار باشد و منجر به چالش احتمالی در مناسبات موضوع موافقتنامه یا قوانین و مقررات داخلی شود، مجلس به لزوم اصلاح یا رد آن یا اعمال شرط یا شروط درصورت عدم ممنوعیت خود موافقتنامه اقدام می‌کند. 

8 دستاورد تجارت برد-برد با اوراسیا
اقتصاددانان هموار تاکید داشته‌اند موافقتنامه‌های تجارت ترجیحی به‌عنوان ملایم‌ترین هم‌پیوندی اقتصادی می‌تواند نقش اساسی در خلق تجارت و افزایش رفاه کشورهای عضو داشته و انعقاد آن با شرکای عمده تجاری منجر به حفظ و تعمیق تجارت فعلی و توسعه و گسترش تجارت می‌شود. اما در این بین، برخی از پژوهشگران معتقدند در انعقاد موافقتنامه‌های تجارت ترجیحی باید یک‌حدی از تناسب و هم‌وزنی بین صادرات و واردات کشورهای طرف قرارداد برقرار باشد. 
درخصوص موافقتنامه تجارت ترجیحی بین ایران و اورآسیا کارشناسان معتقدند اوراسیا منطقه خوبی برای شروع است. چراکه: 
1- اولا نگاهی به ترکیب کالا‌های صادراتی ایران به این کشورها نشان می‌دهد عمده کالاهای صادراتی کشورمان به اتحادیه اوراسیا کالاهای با ارزش افزوده بالا است. به این معنا که نسبت به کشور‌های دیگر که کالاهای ایرانی تا حد زیادی خام‌فروشی است اما در اینجا اقلام عمده مربوط به کالا‌های لوکس، صنایع غذایی و محصولات صنعتی است. 
2- بررسی اقلام وارداتی ایران نیز نشان می‌دهد ایران از این کشورها یا کالای اساسی وارد می‌کند یا نهاده‌های تولید؛ چوب و آهن‌آلات و اقلامی از این دست. این ترکیب باعث می‌شود کاهش یا حذف تعرفه به نفع بنگاه‌های اقتصادی کشور هم باشد. همچنین به واسطه تنش آبی که کشورمان دارد ایران می‌تواند با واردات کالا‌های آب‌بر مثل نهاده‌های دامی، تبعات ناشی از خشکسالی را جبران کند.
3- مورد سوم مربوط به تنوع‌بخشی به مبادی وارداتی کالاهای اساسی و نهاده‌های دامی است. در حوزه کشاورزی ایران طی سال‌های اخیر حدود 16 تا 17 میلیارد دلار واردات داشته است که بخشی قابل‌توجهی از این اقلام شامل گندم، جو و ذرت، کنجاله سویا و روغن و دانه‌های روغنی است. بررسی‌ها نشان می‌دهد از 10 میلیون تن اقلام این حوزه می‌توان تقریبا حدود سه میلیون تن از آن را از اتحادیه اوراسیا با تعرفه صفر وارد کرد. 
4-در مقابل واردات نهاده‌های دامی، ایران پتانسیل خوبی در صادرات محصولاتی مثل مرکبات، محصولات کشاورزی مثل سیب و کیوی، محصولات صیفی‌جات، گوجه، خیار، بادمجان و محصولات گلخانه‌ای دارد که تعرفه این کالاها نیز صفر می‌شود. 
5- طبق اظهارات رئیس سازمان توسعه تجارت، در سال‌های گذشته روسیه، بلاروس، قزاقستان، ارمنستان به ایران فقط به‌عنوان تولید‌کننده محصولات کشاورزی نگاه می‌کردند. اما امروز بیش از ۶۰ درصد صادرات ایران به این کشورها، محصولات صنعتی است. انواع کاتالیست‌ها، تجهیزات پزشکی، توربین‌ها و تجهیزات صنعتی، لوازم خانگی و قطعات خودرو ازجمله بخش‌های صنعتی ایران است که به کشورهای اوراسیا صادر می‌شود. 
6- این موافقتنامه علاوه‌بر اینکه سطح رقابت را تسهیل می‌کند و یک بازار خوب و کم‌رقیب را در اختیار ایران و همین‌طور در اختیار کشورهای عضو قرار می‌دهد، در حوزه‌هایی همچون لجستیک و گمرکات نیز منجر به توسعه زیرساخت‌ها از طریق سرمایه‌گذاری مشترک خواهد شد. به عبارتی، علاوه‌بر توسعه تجارت، ظرفیت کشتیرانی طرفین و ازجمله توسعه ظرفیت کشتیرانی ایران می‌تواند یکی دیگر از دستاوردهای این موافقتنامه تجارت ترجیحی بین ایران و اوراسیا باشد. 
7- آن‌طور که مسئولان سازمان توسعه تجارت می‌گویند، در حوزه تجارت با اوراسیا برنامه کشورها برای توسعه تجارت برنامه جامعی است که شامل توسعه زیرساخت‌های لجستیکی و شبکه پولی، مالی و بانکی هم می‌شود. استانداردهای گمرکی نیز از دیگر موضوعات بسته جامعه توسعه تجارت ایران با اوراسیاست. طبق اظهارات مسئولان سازمان توسعه تجارت، در حوزه بانکی درحال حاضر بانک‌های ایرانی با سه بانک اتحادیه اوراسیا روابط بانکی برقرار کرده، حساب کارگزاری بین بانک‌ها برقرار شده و سیستم آنها دارد به سپام وصل می‌شود. 
8-تکمیل کریدور شمال-جنوب نیز از دیگر پروژه‌هایی است که با توسعه روابط تجاری ایران و اوراسیا نیاز به آن خیلی احساس خواهد شد. آن‌طور که اخیرا خیرالله خادمی، معاون وزیر راه و شهرسازی گفته در این راستا 4 پروژه ریلی برای تکمیل کریدور شمال-جنوب در اولویت قرار گرفت که تامین مالی این پروژه‌ها نیز‌ از محل تهاتر نفت خواهد بود.

 

 
نام:
ایمیل:
نظر: